Henri Carton de Wiart
.svg){kind=small}
Henri (Henry) Victor Marie Ghislain graaf Carton de Wiart (Brussel, 31 januari 1869 – Ukkel, 6 mei 1951) was een Belgische politicus. Hij was Eerste Minister van 1920 tot 1921.
Inhoud |
Levensloop [bewerken]
Graaf Carton de Wiart werd geboren in Brussel en studeerde af als doctor in de rechten. In 1896 werd hij in het Belgische parlement verkozen tot volksvertegenwoordiger van Brussel voor de Katholieke Partij, en bleef ononderbroken lid van het parlement tot aan zijn dood. Hij bleef zijn beroep van advocaat uitoefenen naast zijn politieke activiteit.
Samen met figuren als Michel Levie, Jules Renkin en de broers Daens behoorde Carton de Wiart op het einde van de 19de eeuw tot de grondleggers van de christendemocratie.
Van 1911 tot 1918 was hij minister van Justitie en onder meer verantwoordelijk voor de wet op de kinderbescherming (1912). Van 20 november 1920 tot 16 december 1921 leidde hij als Eerste Minister een Nationale Unie-regering van katholieken, socialisten en liberalen. Tijdens zijn bewind werd de tweede grondwetsherziening afgewerkt die begonnen was onder de vorige premier Léon Delacroix. Voor het eerst werd België een tweetalig land.
Van 1932 tot 1934 was Carton minister van Arbeid, Sociale Voorzorg en Hygiëne. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1940 week hij, als Minister van Staat (sinds 1918), met de Belgische ministers uit naar Frankrijk en nam er deel aan de belangrijkste beraadslagingen van het kabinet. In 1950, op 81-jarige leeftijd, werd hij opnieuw minister van Justitie onder Jean Duvieusart.
Henri Carton de Wiart was samen met verschillende andere leden van de familie in 1904 in de adelstand verheven. In 1922 werd hem de titel van graaf verleend, overdraagbaar bij eerstgeboorte.
De Britse generaal Adrian Carton de Wiart was een neef van hem.
Publicaties [bewerken]
Carton de Wiart stichtte het katholiek geïnspireerde tijdschrift voor kunst en literatuur Durandal (1894-1914).
Hij beschouwde de historische roman als een goed middel voor de promotie van een nationale literatuur. Hij schreef zelf verschillende historische romans en daarnaast ook reisverhalen en literaire en politieke memoires.
- Contes hétéroclites (1892)
- La cité ardente (1905) - De woelige stad (1912) - gewijd aan de stad Luik en haar verzet tegen Karel de Stoute
- Les vertus bourgeoises (1907) - Beschrijving van het leven in Brussel op het einde van de 18de eeuw
- La vie et les voyages d'un ouvrier foulon du pays de Verviers au XVIIIe siècle d'après un manuscrit inédit (1920).
- Mes vacances au Congo (1923) - Op reis door Congo (1930)
- Mes vacances au Brésil (1928)
- Souvenirs littéraires (1938)
- Marguerite d'Autriche: régente des Pays-Bas (1939).
- Terres de débat (1941) - de streek van Ath onder de Spaanse overheersing
- Les Cariatides (1942)
- Bourrasque 48 (1945)
- Beernaert et son temps (1945)
- Nouveaux contes hétéroclites (1947)
- Souvenirs politiques (1948)
- Souvenirs politiques (deel II, postuum verschenen in 1981)
Literatuur [bewerken]
- René DETHIER, Les Écrivains De Chez Nous IV - Henry Carton De Wiart, 1908
- Giovanni HOYOIS, Henry Carton de Wiart et le groupe de "La Justice sociale", Kortrijk, Jos. Vermaut, 1931
- Th. DENOËL, Le nouveau dictionnaire des Belges, Brussel, 1992
- Oscar COOMANS DE BRACHÈNE, État présent de la noblesse belge, annuaire de 2004, Brussel, 2004
- Cecile VANDERPELEN-DIAGRE, Écrire en Belgique sous le regard de Dieu, Brussel, 2004
Externe link [bewerken]
- Biografische nota door Académie royale de langue et de littérature française
- Biografische nota op de webstek 'ars moriendi'
Nero [bewerken]
- Hij is samen met Achiel Van Acker en Joseph Van De Meulebroeck op een galadiner te zien in strook 89 van het Neroalbum De Juwelen van Gaga-Pan (1949).
| Voorganger: Léon Delacroix |
Belgische premier 1920-1921 |
Opvolger: Georges Theunis |
| Voorganger: Léon de Lantsheere |
Minister van Justitie 1911-1918 |
Opvolger: Emile Vandervelde |
| Voorganger: Henri Jaspar |
Minister van Binnenlandse Zaken 1920-1921 |
Opvolger: Paul Berryer |
| Voorganger: Hendrik Heyman |
Minister van Sociale Voorzorg 1932-1934 |
Opvolger: Edmond Rubbens |
| Voorganger: Paul De Groote |
Minister van Economische Coördinatie en Nationale Wederuitrusting 1949-1950 |
Opvolger: André Dequae |
| Voorganger: Albert Lilar |
Minister van Justitie 1950 |
Opvolger: Ludovic Moyersoen |
