Henry Van de Velde
Henry Clemens Van de Velde (Antwerpen, 3 april 1863 – Zürich, 15 oktober 1957) was een Belgische kunstschilder, ontwerper, vormgever en architect. Samen met Victor Horta kan hij beschouwd worden als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de art nouveau en wordt ook de apostel van het functionalisme genoemd. Vanaf de eerste jaren van de 20e eeuw zou hij een toonaangevende rol spelen in de architectuur en de decoratieve kunsten, vooral in Duitsland.
Inhoud |
[bewerken] Levensloop
Van de Velde studeerde schilderkunst bij Charles Verlat aan de kunstacademie in Antwerpen en bij Carolus-Duran in Parijs. Hij schilderde in neo-impressionistische stijl (pointillisme) en werd in 1889 lid van de kunstenaarsgroep "Les XX" in Brussel.
Vanaf 1892 verliet hij de schilderkunst en legde hij zich toe op de toegepaste kunsten (edelsmeedkunst, porselein en bestekken, modeontwerpen, tapijt- en stoffendesign) en ook op architectuur, met onder meer de bouw van zijn eigen woning in Ukkel, huis Bloemenwerf. In zijn huis vormen de inrichting en het design een organisch geheel. Hij ontwierp ook interieurs en meubels voor de invloedrijke kunsthandel "L' Art Nouveau", van de galerijhouder Samuel Bing in Parijs in 1895. Ook stond Van de Veldes werk in het paviljoen van Bing op de wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs. Van de Velde werd beïnvloed door de Engelse Arts-and-craftsbeweging met John Ruskin en William Morris en was een van de eerste architecten en meubelontwerpers die in een abstracte stijl met gebogen lijnen werkten. Van de Velde verzette zich tegen het kopiëren van historische stijlen en koos beslist voor een originele (in de zin van oorspronkelijke) vormgeving. Hij wilde de banaliteit en de lelijkheid uit 's mensen geest verdringen.
Rond de eeuwwisseling in 1899 vestigde hij zich in Duitsland en werd er hoofd van de Weimar school voor kunst en kunstnijverheid (later het Bauhaus). Hij kreeg in Duitsland een aantal opdrachten, onder andere voor het Folkwangmuseum in Hagen en het Nietzschehuis in Weimar. Hij werd (samen met Harry graaf Kessler) bovendien de grondlegger van de Kunstgewerbeschule (d.i. School voor Kunstnijverheid) en de academie in Weimar, de voorloper van het Bauhaus dat door Walter Gropius verder uitgebouwd zou worden te Dessau. Hij onderhield ook een nauwe band met de Deutscher Werkbund.
_-_Mevrouw_Henry_Van_de_Velde-S%C3%A8the_(1921)_-_28-02-2010_13-11-02.jpg)
Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef hij in Zwitserland en in Nederland, waar hij later het Kröller-Müller Museum in Otterlo ontwierp. In 1925 werd hij benoemd in het Hoger Instituut voor Kunstgeschiedenis en Oudheidkunde van de Rijksuniversiteit Gent, waar hij van 1926 tot 1936 bouwkunst en toegepaste kunsten doceerde. In 1933 kreeg hij daar de opdracht om de universiteitsbibliotheek te ontwerpen (de welbekende Boekentoren). De bouwwerken startten in 1936, de afwerking gebeurde pas na de Tweede Wereldoorlog en wegens budgettaire redenen niet volledig volgens de oorspronkelijke plannen. Zo werd de vloer van de leeszaal uitgevoerd in marmer en niet in zwarte rubber zoals Van de Velde eigenlijk had gewild. Van de Velde was eveneens betrokken bij de bouw van het Universitair Ziekenhuis Gent.
Te Leuven bouwde hij tussen 1936 en 1942 zijn laatste gebouw, namelijk een Technische School aan de Diestsestraat, die tussen 1997 en 2000 door de architect Georges Baines gerestaureerd en verbouwd werd tot Stedelijke Bibliotheek en Stadsarchief, genoemd "De Tweebronnen". Het oorspronkelijke gebouw diende als decor voor de choreografie met minimal music van de groep Rosas van Anne Teresa De Keersmaeker met de dansflm Rosas Danst Rosas.
In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is Van de Velde niet de ontwerper van het logo der Belgische Spoorwegen: de beroemde letter "B" in een liggende ellips werd bedacht door Jean de Roy. Als toenmalig artistiek adviseur van de NMBS heeft Van de Velde de directie daarentegen wel overgehaald voor dit ontwerp te kiezen. Daarnaast heeft hij tevens het interieur ontworpen van de eerste Belgische elektrische treinstellen (AM35) en enkele rijtuigen.
Na de Tweede Wereldoorlog werd Van de Velde beschuldigd van collaboratie. Tot een proces kwam het echter nooit, maar Van de Velde ging wel in vrijwillige ballingschap en trok zich terug in het Zwitserse Oberägeri, waar hij zijn memoires schreef (Die Geschichte meines Lebens, Piper, Munich 1962). Henry Van de Velde overleed in 1957 in Zürich.
[bewerken] Veilingen en tentoonstellingen
Op 12 oktober 2005 ging bij een openbare verkoop in de Brusselse veilingzaal Beaux-Arts een theepot van Van de Velde voor de hamer voor €170.000, elf maal het startbedrag. Het betreft een theepot op komfoortje met een houten handvat, steunend op een ovale basis en vervaardigd uit verzilverd koper.
Eind 2005 liep er in het Jubelparkmuseum te Brussel een tentoonstelling "Art Nouveau & Design" met werk van Henry Van de Velde. Door een jammerlijk toeval werden een theeservies, twee porseleinen borden en een zilveren schaal ernstig beschadigd. De zilveren kandelaar bleef gespaard. De stukken waren tijdelijk in bruikleen afgestaan door het Kaiser Wilhelm Museum in Krefeld, het Museum für Angewandte Kunst in Keulen en een particuliere collectie.
[bewerken] Zie ook
-
Deurbeslag van voordeur Nietzsche-Archiv te Weimar
-
Nietzsche-Archiv te Weimar
[bewerken] Bibliografie
- Tentoonstellingscatalogus Henry Van de Velde, een Europees kunstenaar in zijn tijd, Designmuseum te Gent, 1993, Uitg. Pandora te Antwerpen (400 blz. met 380 afbeeldingen meestal in kleur).
- Ir. arch. Luc Verpoest e.a., Tweebronnen, de reconversie van de Technische School tot Openbare Bibliotheek en Archief te Leuven, 2000 Leuven, ISBN 90-73214-92-0
