Het Parool

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Parool
Type Landelijk dagblad
Formaat Tabloid
Eerste editie 25 juli 1940
Eigenaar(s) De Persgroep
Uitgeverij(en) De Persgroep
Oplage 58.305 (2012)
Hoofdredacteur Barbara van Beukering
Land(en) Nederland
Talen Nederlands
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Media

Het Parool is een Nederlands dagblad dat in de Tweede Wereldoorlog begon als sociaaldemocratisch getinte verzetskrant. De krant richt zich vooral op stad (en gemeente) Amsterdam en verschijnt sinds 31 maart 2004 op tabloidformaat. De krant is momenteel in handen van De Persgroep en maakt per 1 januari 2010 deel uit van De Persgroep Nederland, het voormalige PCM.

Het Parool wordt door het sociaaldemocratische verleden gezien als een politiek linkse krant. Dit was echter niet in alle gevallen zo: ten tijde van de Vietnamoorlog koos men onder leiding van hoofdredacteur Herman Sandberg de zijde van de Verenigde Staten.

Geschiedenis[bewerken]

Het Parool vanaf februari 1941[bewerken]

Voormalige kantoorgebouwen van de kranten Het Parool en Trouw in de Wibautstraat (Amsterdam).

Vanaf 25 juli 1940 verscheen in Nederland onder de naam De nieuwsbrief van Pieter 't Hoen een verboden gestencild krantje met politiek nieuws. De nieuwsbrief werd gemaakt door Frans Goedhart. In de loop van 1940 zocht Goedhart contact met diverse figuren die voor de oorlog belangrijke posities innamen binnen de pers en de sociaaldemocratische politiek, maar wier werk door de bezetting onmogelijk was geworden. Zo ontstond de groep oprichters van de verzetskrant Het Parool:

Andere bekende medewerkers waren onder meer Kees de Groot, Jan Meyer, Wim van Norden en Gerrit Jan van Heuven Goedhart.

Spoedig na de oprichting raakte ook de voormalige hoofdredacteur van Het Volk H.B. ('Stuuf') Wiardi Beckman bij Het Parool betrokken. De eerste uitgave van Het Parool verscheen op 10 februari 1941. De naam van de krant was bedacht door Kann. Goedhart bedacht het motto: het aan het Wilhelmus ontleende 'Vrij onverveerd'. Vanaf augustus 1941 werd de krant niet meer gestencild, maar gedrukt. Hoe gevaarlijk het op grote schaal verspreiden van een krant als Het Parool was, moge blijken uit het lot van de oprichters: Kann werd in mei 1941 door de bezetters gearresteerd en op 29 maart 1942 gefusilleerd. Op 18 januari 1942 werden Goedhart en Wiardi Beckman bij een vluchtpoging naar Engeland gearresteerd. Goedhart werd ter dood veroordeeld maar wist te ontsnappen. Wiardi Beckman stierf op 15 maart 1945 in het concentratiekamp Dachau aan tyfus. Nunes Vaz werd op 25 oktober 1942 gearresteerd wegens het niet-dragen van de Jodenster. Hij stierf in het vernietigingskamp Sobibór. Volgens een onderzoek van Madelon de Keizer in 1991 hebben in totaal bijna 80 medewerkers van Het Parool de oorlog niet overleefd.

Behalve deze 'kopstukken' werden ook vele drukkers en verspreiders van het blad gearresteerd en veelal ter dood veroordeeld. Zo verzorgde Simon Carmiggelt de druktechnische verzorging voor Den Haag, maar toen de grond hem daar te heet onder de voeten werd, verhuisde hij naar Amsterdam. Daar werd hij eenmaal gearresteerd, maar vrijgelaten omdat iemand die bij de gevangenis werkte de kopij en drukproeven die in zijn bezit waren, had verdonkeremaand.[1]

Een drukpers van Het Parool in het Verzetsmuseum

Na deze arrestatiegolf lag het lot van Het Parool in handen van de enig overgebleven redacteur, Kees de Groot, een jonge jurist. Koos Vorrink en Lex Althoff waren wegens ideologische en tactische geschillen uitgetreden. De Groot kreeg evenwel spoedig steun van Gerrit Jan van Heuven Goedhart, voor de oorlog hoofdredacteur van het Utrechts Nieuwsblad. Zij leidden het blad samen met Frans Goedhart nadat die had weten te ontsnappen uit Kamp Vught met zijn drieën. Onder hun leiding steeg de oplage van 10 000 tot 100 000 exemplaren.

Onder druk van een nieuwe arrestatiegolf eind januari 1944 vluchtte Van Heuven Goedhart naar Engeland; Simon Carmiggelt nam zijn plaats in de redactie over. Het zgn. tweede Parool-proces werd vanuit Duits oogpunt een mislukking; acht gedaagden werden vrijgesproken, vijftien naar Duitsland weggevoerd, maar de leiding bleef intact. Vanaf Dolle Dinsdag wist de krant een oplage te bereiken van 100 000 exemplaren en gaf tijdelijk zelfs dagelijkse bulletins uit. Het Parool was ook de eerste ex-illegale krant die in vrijheid in Zuid-Nederland verscheen.

Het Parool na de oorlog[bewerken]

Het INIT-gebouw op Oostenburgereiland, waar Het Parool nu kantoor houdt

Na de oorlog werd Het Parool een succesvol dagblad. De krant was populair, voor een groot deel door haar oorlogsverleden. In 1968 gingen Het Parool en de concurrent De Volkskrant samen in het bedrijf de Perscombinatie, waarbinnen Het Parool aanvankelijk de toonaangevende krant was. De slogan in die tijd was: "Het Parool, léés die krant". Vanaf 1975 ging het slecht met Het Parool. De krant verloor lezers en leed steeds grotere verliezen. In 1997 werd de beslissing genomen dat Het Parool zich volledig ging richten op Amsterdam. De verliezen werden kleiner, maar toch wilde de inmiddels tot PCM Uitgevers omgedoopte eigenaar van de krant af.

Het Parool verzelfstandigde zich op 1 januari 2003 met hulp van De Persgroep uit Vlaanderen, die grootaandeelhouder werd. De Stichting Het Parool investeerde zeven miljoen euro, De Persgroep vier miljoen en de rest, ongeveer vijf miljoen, werd bijeengebracht door bedrijven en medewerkers. De nieuw gevormde holding kreeg de naam Onverveerd N.V.

Eind 2003 boekte de krant de eerste winst. Op 31 maart 2004 ging Het Parool over op het tabloidformaat. Datzelfde jaar verhuisde de krant van het gebouw aan de Wibautstraat naar een bedrijfsverzamelgebouw op het Oostenburgereiland.

Oplagecijfers[bewerken]

Totaal betaalde gerichte oplage volgens HOI, Instituut voor Media Auditing.

  • 1980: 161.200
  • 1985: 134.200
  • 1990: 100.600
  • 2000: 89.246
  • 2009: 64.399
  • 2010: 63.303
  • 2011: 62.118 [2]
  • 2012: 58.305 [3]

Redacteuren en medewerkers[bewerken]

Hoofdredacteuren[bewerken]

Gerrit Jan van Heuven Goedhart 1945-1950
Peter John Koets 1951-1961
Herman Sandberg 1961-1981
Wouter Gortzak 1981-1987
Sytze van der Zee 1988-1996
Matthijs van Nieuwkerk 1996-2000
Erik van Gruijthuijsen 2001-2007
Barbara van Beukering 2007 -

Medewerkers / columnisten[bewerken]

Het Parool had en heeft naast de oprichters een schare medewerkers, van wie een aantal (voor sommigen geldt: nog steeds) landelijke bekendheid geniet of genoot:


Wetenswaardigheden[bewerken]

  • Op 30 november 1965 publiceerde Het Parool voor het eerst de PS Popparade, ook wel de Parool Top 20 genoemd. De hoogste 10 van deze hitlijst zouden vanaf 5 februari 1966 ruim 1½ jaar uitgezonden worden in het programma Tijd voor Teenagers van de VARA.
  • In 2004 werd Het Parool uitgeroepen tot de best vormgegeven regionale krant van Europa en won daarmee de European Newspaper Award.[4]
  • Op 31 december 2009 verscheen het 20.000ste nummer van Het Parool, bij uitzondering ongeniet en op extra dik papier gedrukt. In ieder exemplaar van deze krant was een reproductie op krantenpapier ingesloten van een van de vier kunstwerken die ter beschikking waren gesteld door de Nederlandse kunstenaars Ruud van Empel, Natasja Kensmil, Erwin Olaf en Michael Raedecker.
  • Enige tijd heeft er naast het gewone Parool ook een Rotterdams Parool bestaan met stadsnieuws uit Rotterdam in plaats van Amsterdam, waarbij het landelijke en buitenlandse nieuws gelijk was aan het Amsterdamse Parool. In Utrecht verscheen van 1947 tot 1982 een lokale editie onder de titel Nieuw Utrechts Dagblad.
  • Van 5 mei 1982 tot 15 oktober 1988 verscheen in Flevoland een kopblad van Het Parool onder de titel Flevo Parool.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Henk van Gelder, Carmiggelt. Het levensverhaal. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 1999, hoofdstuk 6. Arrestatie beschreven op pp. 102-103.
  2. Gecertificeerde jaarcijfers HOI 2011
  3. Gecertificeerde jaarcijfers HOI 2012
  4. Office for Newspaper Design (persbericht)