Heugem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heugem
Wijk van Maastricht
Map NL Maastricht - Heugem.PNG
Kerngegevens
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Maastricht
Inwoners 4.633

Heugem is een voormalig dorp, thans een wijk in het zuidoosten van Maastricht. Heugem wordt in het noorden en oosten begrensd door de wijk Randwyck, in het westen door de rivier de Maas en in het zuiden door de gemeente Eijsden-Margraten.

Geschiedenis[bewerken]

Over de vroegste geschiedenis van Heugem is weinig bekend. Een Maastrichtse kerk gewijd aan de heilige aartsengel Michael wordt al in het jaar 772 genoemd, maar het is niet duidelijk of daarmee de kerk van Heugem wordt bedoeld.[1] De parochie bestond in elk geval al in 1157 en reikte toen tot Margraten. De kerk van Cadier en Keer was tot eind 18e eeuw onderhorig aan die van Heugem.

Voordat Heugem in 1920 door annexatie bij Maastricht werd gevoegd, maakte het deel uit van de toenmalige gemeente Gronsveld. Het dorp bleef tot ca. 1980 sterk agrarisch van inslag en functioneerde als een zelfstandig kerkdorp binnen de gemeente Maastricht. Dat Heugem van origine geen stadswijk is, is nog duidelijk te zien aan de structuur van de oude dorpskern, die nog min of meer in tact is.

Sinds de jaren 1980 is een groot deel van de weilanden die het dorp omringden, verdwenen als gevolg van ontgrindingen langs de Maas (aan de zuidwestzijde van het dorp) en stadsuitbreidingen (ten noorden en ten oosten van de oude dorpskern). Het gebied ten noorden van Heugem heet thans Randwyck.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Heugem kent een aantal bezienswaardigheden, waaronder een aantal monumentale boerderijen en het Huis Hoogenweerth, een kasteelachtig landhuis aan de Maas. Kasteel Hoogenweerth wordt al in de 15e eeuw genoemd, maar is in haar huidige vorm grotendeels 18e- en 19e-eeuws. Het in geel en grijs geschilderde gebouw bezit stijlelementen van de neorenaissance en de neoclassicistische architectuur.

De Sint-Michaëlskerk is grotendeels 18e-eeuws, maar werd in 1905 vergoot met een nieuw priesterkoor en in 1960 met een nieuw middenschip van architect Frits Peutz. De kerkklok dateert uit 1272 en is daarmee de oudste luidklok van Maastricht. In het interieur bevindt zich een 15e-eeuws triomfkruis. Het altaar is samengesteld uit apostelenbeelden, vermoedelijk afkomstig van een 15e-eeuwse triomfbalk. Diverse andere beelden en schilderijen dateren uit de 17e en 18e eeuw. Het orgel van de firma Pereboom & Leijser dateert uit 1870, maar heeft een oudere orgelkast.[2]

Voorzieningen, verenigingsleven, recreatie[bewerken]

Het dorp heeft nog altijd veel eigen voorzieningen en een rijk verenigingsleven. Heugem heeft een eigen winkelcentrum en er zijn meerdere horecavoorzieningen aanwezig. Centraal in het dorp liggen de Rooms-katholieke Sint-Michaëlskerk en het buurtcentrum De Klaekeburg. Aan de zuidzijde van het dorp ligt Huize Maasveld, een complex met paviljoenachtige gebouwen voor gehandicapten.

Het voormalige dorp heeft een harmonie (Sint Michaël, Heugem) en een amateurvoetbalvereniging (RKHSV). Deze laatste leverde in de jaren 1960 de MVV-eredivisiespelers P. en H. Custers. De club speelt op velden in het nabij de dorpskern gelegen Sportpark Heugem, waar ook tennisvereniging LTV Heugem haar tennisbanen heeft. Andere verenigingen zijn het jeugdkoor Voice Heugem Mestreech en de carnavalsverenigingen De Waterratte en De Kikkers.

Ten westen van het dorp, in de uiterwaarden van de Maas, liggen, van noord naar zuid: het natuurgebied De Kleine Weerd, de waterrecreatievereniging Randwyck, de jachthaven Sint-Pietersplas, de watersportvereniging Maasvogels en een grote recreatieplas.

Bronnen, noten en/of referenties
  • Term, J. van, en J. Nelissen, Kerken van Maastricht. Maastricht, 1979
  1. De bewuste tekst luidt: "In civitate Traiecto dedicatio basilici sancti Michahelis Archangeli" (uit: Martyrologium Hieronymiacium).
  2. Van Term/Nelissen, p. 61-63.