Hippogrief

Hippogrief naar een tekening van Gustave Doré voor Orlando Furioso.

Scene uit Orlando Furioso: Ruggiero bevrijdt Angelica, door Dominique Ingres, 1819. Het rijdier is een hippogrief.

Een hippogrief is een fabeldier, half paard en half adelaar. Als zoon van een merrie en een griffioen wordt hij afgebeeld als een gevleugeld paard met de kop en de voorpoten van een adelaar. De herkomst van deze mythische figuur is waarschijnlijk terug te voeren op de Perzische simurgh, half vogel, half zoogdier, die een nest maakte in de Boom der Kennis.

De Latijnse dichter Vergilius noemt dit wezen in zijn Ecloges en de Grieken brachten het in verband met de eredienst van Apollon, waarin het werd verward met de griffioen. Vervolgens duikt het wezen op in de middeleeuwse ridderromans, waarin het wordt geroemd om zijn snelheid, waardoor magiërs en nobele helden het soms gebruiken als rijdier. Het is ook het rijdier van Roelant uit het 16e eeuwse Orlando Furioso van Ludovico Ariosto dat hem tot op de maan brengt.

De hippogrief is een bekend motief uit de heraldiek en wordt soms afgebeeld op wapenschilden. Net als vele andere legendarische wezens is hij ook te vinden in moderne fantasy-spellen, videogames en verhalen zoals de Harry Pottersaga.

Etymologie

Het woord hippogrief is afgeleid van het Italiaanse ippogrifo, zelf afkomstig uit het Oudgriekse ἵππος/ híppos, dat "paard" betekent, en het Italiaanse Grifo dat griffioen betekent. Dit laatste verwijst naar een ander mythisch wezen, een soort arend met het lichaam van een leeuw beschreven als de vader van de hippogrief .

Oorsprong van de mythe

Perzische herkomst

Onder de mythische dieren van de Perzen was er één met een gemeenschappelijke geschiedenis bij verschillende volken. Van het oude rijk van Elam tot aan de Safawiden (in het Boek der Koningen van de Perzische dichter Ferdowsi), via de Achaemeniden in Persepolis tot bij de Sassanieden was er een fabeldier bekend als simurgh, simorgh of homa. Dit wezen lag aan de basis van de mythe van de griffioen (wiens naam uit het Perzisch stamde) en dus ook aan die van de hippogrief. De simurgh is een enorm gevleugeld dier dat eveneens aan de basis lag van de vogel Roc van de Arabieren waarvan gezegd werd dat hij moeiteloos een olifant in zijn klauwen kon wegvoeren. Hij wordt dan ook wel eens omschreven als het oosterse equivalent van de hippogrief, maar in tegenstelling tot deze laatste was hij van goddelijke oorsprong. Simurgh is trouwens de naam die de islamitische wereld aan de feniks geeft.

Adaptatie door de Grieken in de cultus van Apollon

Kapitelen van de zuilen in Persepolis, met voorstellingen van Homa's.

Hippogriefen en griffioenen worden in deze periode vaak met elkaar verward. Beide zijn immers van Perzische oorsprong en ontleend uit de mythologie van de simurgh.

De mythe van de hippogrief kwam naar Europa via de Grieken en de cultus van Apollon. De hippogrief (niet de griffioen) werd door de Grieken ontleend aan de Perzische mythologie en verbonden aan de cultus van Apollon, zonder dat ze het symbool ten volle begrepen. Zo werd het eerst als een symbool van de zon beschouwd, maar poëten schreven het soms toe aan de god van de muzen (in de plaats van Pegasus).

Volgens Cassandra Eason is de naam griffioen afgeleid van een Perzisch woord dat 'leeuw-arend" betekent. Het is een dier, deels gevormd uit de koning van de vogels, de adelaar, en deels uit de koning van de dieren, de leeuw. De krachten van beide dieren worden in hem verenigd. In vele culturen wordt hij geassocieerd met de zon. Zo trekt hij volgens een Griekse mythe de wagen van Apollon. Hij is met name aanwezig in Delphi, waar hij het heiligdom van Apollon verdedigde, een godheid waarvan gezegd werd dat hij door Hyperboreeërs naar Griekenland was gebracht, maar die eerder uit het Verre oosten en Perzië afkomstig was.

Een beschrijving van een schepsel dat erg lijkt op een hippogrief is te vinden in Prometheus geboeid van Aischylos als een rijdier van de oceaan. Fantasiewezens als gevleugelde paarden zijn ook in het Oude Griekenland bekend. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de mythe van Pegasus, het gevleugelde paard dat de bliksem met zich meedraagt en waarmee de middeleeuwse hippogrief veel morfologische en symbolische gelijkenissen vertoont. Daarnaast kenden de oude Grieken ook de hippalectryon, een wezen dat half paard en half haan is. De hippogrief wordt echter in deze periode niet expliciet genoemd, zoals dat bij de griffioen (met wie hij verward wordt) wel het geval is. Geen enkele legende wordt met zekerheid aan hem verbonden.

De hippogrief bij de Romeinen

In de Latijnse literatuur vindt men een beschrijving van de oorsprong van de hippogrief van de hand van Vergilius in zijn Eclogues: "... als griffioenen paren met merries, zullen de schuchtere herten en honden samen drinken", waaruit blijkt dat hij dit als een onmogelijke verbinding zag die niets goeds kon opleveren. Maurus Servius Honoratus, een grammaticus uit de 4e eeuw wiens commentaar op Vergilius' In tria Virgilii Opera Expositio nog steeds beroemd is, voegt hieraan toe dat de griffioenen leven in de bergen van de Hyperborea Zij zouden geduchte vijanden van de paarden zijn (in hoc genus ferarum hyperboreis nascitur montibus [...] equis vehementer infesti. Het thema van gevechten tussen dieren wordt ook uitgebeeld op gouden sieraden van de Scythen, met griffioenen die paarden aanvallen.

De hippogrief zelf is beschreven (maar niet genoemd) door Plinius de Oudere , in zijn Naturalis Historia. De oudste afbeelding van een hippogrief zou zijn gevonden in de Balearen.

Middeleeuwen en renaissance

Middeleeuwen

De hippogrief verschijnt opnieuw in de middeleeuwen, dit keer in verband met Karel de Grote en zijn Paladijnen , zoals later door Thomas Bulfinch beschreven in zijn Legends of Charlemagne, or Romance of the Middle Ages (1863). Zich baserend op het Roelantslied en andere teksten uit de middeleeuwen zou Ariosto de hippogrief later introduceren in de literatuur. De hippogrief is een beetje te beschouwen als de Pegasus uit de middeleeuwen. Volgens een folkloristische traditie vermeld door de Catalaanse historicus Vidal werd in de middeleeuwen van dit dier verondersteld dat het leefde in de buurt van Céret in Roussillon Men zou naar verluidt sporen van zijn klauwen kunnen vinden op een rots in de buurt van de Provençaalse buitenplaats Carol.

Orlando Furioso, van Ariosto

Illustratie van de Orlando Furioso, houtsnede, 1566, Montpellier, Médiathèque centrale d’agglomération Emile Zola.

Het is de Italiaanse schrijver en dichter Ludovico Ariosto (1474-1533) die als eerste de naam ippogrifo gebruikte en een beschrijving gaf van het dier in zijn beroemde Orlando Furioso ("Razende Roelant"). Ariosto's tekst, een belangrijk werk uit de middeleeuwen, gaf aanleiding tot vele interpretaties. Volgens de Orlando Furioso is de hippogrief de (onmogelijke) vrucht van de liefde tussen een merrie en een griffioen. De onmogelijkheid van een dergelijke vereniging wordt geïllustreerd door een gezegde uit de middeleeuwen Jungentur jam Gryp Equis, te vertalen als "griffioenen met paarden laten paren", wat ongeveer hetzelfde betekent als "met sint-juttemis, als de kalveren op het ijs dansen". Ariosto's hippogrief was dus een symbool van een onmogelijke liefde , waarbij hij zich waarschijnlijk inspireerde op Grieks-Romeinse teksten, hoewel dit moeilijk te bewijzen is .

Ruggiero bevrijdt Angelica, door Edward Louis Rioux, olieverf op doek, Parijs, Louvre.

In deze Orlando Furioso staat dat er enkele hippogriefen werden waargenomen in de mythische bergen van Ripheus, gelegen boven de ijzige zeeën van de Noordelijke IJszee. In het epos slaagt de magiër Atlantes er dankzij zijn geduld en de beheersing van zijn kunst in een hippogrief uit de kudde aan te trekken en temmen. Het duurt een maand om de hippogrief te laten wennen aan zijn teugels en een ruiter toe te laten om hem te bestijgen. Daarna gehoorzaamt hij zijn meester en brengt hem waar hij het wenst.. De magiër Atlantes berijdt dit dier voor de ontvoering van jonge meisjes en om vijanden neer te schieten. Zo teisteren de raids van de tovenaar dag en nacht de streek. Later wordt Atlantes verslagen door Bradamante en de hippogrief dwaalt verlaten rond. Niemand durft hem te benaderen, tot ridder Ruggiero het waagt om hem te bestijgen. Het blijkt een val te zijn, opgezet door de magiër die Ruggiero wil verwijderen uit Europa. De ridder laat zich wegvoeren, overgeleverd aan de grillen van het beest. Pas nadat hij veel later van een wijze man raad krijgt slaagt hij erin om het paard te laten gehoorzamen. Door een strop aan zijn nek vast te maken kan hij het nu wenden en laten stoppen. Vliegend met de snelheid van de wind leiden zijn avonturen hem nu naar verschillende landen, en Ruggiero redt ook prinses Angelica van een zeemonster. Het dier wordt ook nog bereden door andere ridders. Zo brengt het Astolfo zelfs tot op de maan. Op het einde wordt hij vrijgelaten en vliegt hij hemelwaarts om nooit meer te worden teruggezien..

Ludovico Ariosto is ook de eerste die een complete fysieke beschrijving van het schepsel geeft. Hij noemt het verschillende keren een gevleugeld paard dat net als zijn vader, de griffioen, een adelaarskop heeft en beschikt over voorpoten gewapend met krachtige, scherpe klauwen. De rest van zijn lichaam - de romp en de staart van een paard - heeft hij geërfd van zijn moeder, de merrie.

Fragment uit Orlando Furioso, Canto 4/XVIII:

Non è finto, il destrier, ma naturale,
Ch'una giumenta generò d'un Grifo.
Simile al padre avea la piuma e l'ale
Li piedi anteriori, il capo e il grifo;
In tutte l'altre membra parea quale
Era la madre.

Het is niet nep, zijn ros, maar natuurlijk,
de zoon van een merrie en een griffioen.
Net als de vader had hij veren, vleugels,
voorpoten, kop en bek.
Alle andere lichaamsdelen leken
op die van de moeder.

Soms reageert hij uiterst onvoorspelbaar, maar toch vliegt hij op bevel van zijn verschillende ruiters van het ene land naar het andere. Deze beschrijving van de hippogrief als sterker, slimmer en behendiger vliegend dan de adelaar of de valk , sneller dan een pijl door de lucht of het lichten van een bliksemschicht, zou de norm worden voor latere auteurs die over de hippogrief schreven.

Essays over de Orlando Furioso veronderstellen dat Ariosto zich zou hebben geïnspireerd op werken uit de klassieke oudheid of deze zelfs zou hebben geplagieerd. Ze wijzen erop dat de hippogrief het equivalent is van Pegasus en dat Angelica veel gelijkenissen vertoont met prinses Andromeda, maar toch is de symboliek van Pegasus als rijdier van de dichters niet helemaal hetzelfde als de hippogrief, rijdier van strijdende ridders..

Werken na Ariosto

De figuur van de hippogrief duikt in de renaissance opnieuw meerdere malen op in een aantal ridderromans. Auteurs die waren geïnspireerd door de Orlando Furioso maakten er net als Ariosto het rijdier van ridders van. De hippogrief werd tot een symbool van kracht, liefde en dierlijkheid, beschreven als een der grootste rijdieren en het strijdros par excellence . Vele kunstwerken werden dan ook aan hem gewijd.

Rond 1540 werd Agésilan de Colchos, een vervolg op de Amadisroman, geschreven door Cirféa, Koningin van de Aegiven. Het vertelt het verhaal van Agesilan, kleinzoon van Amadis, die in een storm geïsoleerd vast komt te zitten met zijn vriendin Diana. Een ridder op een hippogrief verschijnt om hen te redden en brengt hen beiden naar zijn verblijf op de Canarische Eilanden..Ook Cervantes moet het werk van Ariosto goed gekend hebben, want in zijn roman Don Quichot wordt gezegd dat Rossinante sneller zou zijn dan de hippogrief van Alstophe. Ook in Thomas Bulfinch' Legends of Charlemagne, or Romance of the Middle Ages uit 1863 wordt de hippogrief genoemd als het rijdier van de ridders van Karel de Grote.

Heraldiek

De hippogrief is een denkbeeldige heraldische figuur die vrij vaak op Engelse wapenschilden terug te vinden is . In dit geval wordt het gebruikt als "schildhouder" . Het is trouwens gebruikelijk om voor wapenschilden al dan niet mythische dieren ter 'ondersteuning' van het schild te gebruiken.

De grote ontwikkeling van de heraldiek in de middeleeuwen (eerst in Frankrijk, en na de Normandische verovering in Engeland) had als voornaamste doel het vaststellen van de identiteit van de ridders die aan toernooien deelnamen. Hun wapenschilden toonden een grote variëteit aan mythische dieren. Aldus ziet men na de griffioen, de leeuw en de adelaar - die worden opgenomen in wapenschilden van families met een krijgshaftig verleden - ook andere denkbeeldige schepsels verschijnen. De hippogrief natuurlijk, maar ook de opinicus, een verwant van de hippogrief waarvan de vier poten die van een leeuw zijn. (In de heraldiek wordt een griffioen altijd afgebeeld met de voorpoten van een adelaar.)

De hippogrief in de 18e en 19e eeuw

Gravure voor Dante's De goddelijke komedie met een hippogrief of een griffioen - illustratie door John Flaxman, gegraveerd door Tommaso Piroli. Division of Rare and Manuscript Collections, Cornell University Library, 1793

Na de populariteit van de hippogrief in de nasleep van Ariosto's werk en nog vóór zijn wedergeboorte in de 19e-eeuwse illustraties van Gustave Doré, geraakt de hippogrief volledig in de vergetelheid. Hij wordt wel genoemd in een aantal literaire werken, waaronder die van de Engelse dichter John Milton:

"So saying he caught him up, and without wing Of hippogrif, bore through the air sublime Over the wilderness and o'er the plain" — John Milton, Paradise Regained

"Si j'avais l'hippogriffe à mon commandement, je m'en irais causer avec vous de toutes les farces qui se sont faites ici entre les Grignans et les Fourbins..." — Madame de Sévigné, Lettres

"Un jour Astolfe.... se trouva dans le paradis terrestre.... où son hippogriffe l'avait porté." — Fontenelle, Entretien sur la pluralité des Mondes

"Nous avons couru à Meako, à la terre d'Yesso, à la Californie ; nous irions à la lune avec Astolphe, si nous avions un hippogriffe." — Voltaire, Dictionnaire philosophique

Negentiende eeuw

Verschillende essays vermelden ook het mythische schepsel. In 1851 zingt een van hen naar aanleiding van een beeldhouwwerk van Antoine-Louis Barye de lof van de hippogrief:

"Ce cheval merveilleux dévorant l'espace comme les coursiers de Job, soufflant le feu par ses naseaux dilatés et dont les ailes légères et puissantes se meuvent avec une rapidité qui défie le regard. (Dit prachtige paard verslindt de ruimte als koeriers van Job, vuur ademend door zijn opengesperde neusgaten, zijn lichte en machtige vleugels bewegend tegen een snelheid die het oog tart.)"

De hippogrief wordt hier aanvaard als un cheval d'une nature particulière, qui a vécu, qui vit encore et que nous pourrions rencontrer. (...een bijzonder paard dat leefde, en nog leeft, en dat we zouden kunnen ontmoeten).

In 1860 brengt Edgar Quinet de hippogrief dan weer in verband met de Arthurlegende: Merlijn en zijn metgezel Turpin zouden een gezadelde hippogrief hebben gevonden met gouden vleugels. De hippogrief naderde hen tot op zes passen en klapperde met zijn vleugels: het was alsof hij hen wilde uitnodigen om hem te berijden. Turpin, die moe was van het te voet gaan, maakte aanstalten om dit ook te doen, maar de wijze Merlijn raadde hem dat af. Volgens hem was dit levensgevaarlijk, want de hippogrief stond alleen zijn meester toe om hem te berijden, en bovendien zou het verdriet om het verlies van zijn ruiter hem extra prikkelbaar maken.

In 1862 spreekt een andere schrijver in wetenschappelijke termen over de hippogrief van Ariosto en zegt dat dergelijk dier noch een goddelijke schepping kan zijn, noch een werkelijk bestaan kan worden toegeschreven. De hippogrief wordt er in gezien als een amalgaam van verschillende dieren en de auteur voegt er aan toe dat de vleugels zelf zo zwaar waren dat het onmogelijk zou zijn om ze in gang te zetten..

Aan het einde van 19e eeuw noemt een versie van de legende van Perseus en Andromeda de hippogrief in plaats van Pegasus) als het rijdier van de held toen hij het zeemonster doodde dat zijn geliefde bedreigde.

Een gedicht door Éphraïm Mikhaël uit 1889 vertelt het verhaal van een reiziger genaamd Stellus die onderweg aankwam in een land waar de mensen werden gekweld door een hippogrief, een monsterlijk gevleugeld paard dat verbleef op een berg die vlammen uitbraakte over hun gewassen. Zijn hoeven waren van diamant en het slaan van zijn vleugels deed de muren van de huizen beven. Hij woelde de aarde van pasgezaaide akkers om, doodde de runderen met één blik, en ontvoerde zelfs jonge maagden die hij tot op grote hoogte meevoerde en dan te pletter liet vallen. Een voorspelling zei dat de hippogrief zijn wandaden pas zou staken als op een dag een man het zou aandurven om tussen zijn vleugels plaats te nemen en zich liet meevoeren tot aan de sterren. Stellus besteeg het beest en vloog ermee weg, en niemand zag hen ooit nog terug. Er bestaan twee strijdige interpretaties over het motief van die Stellus: ofwel deed hij het om niet meer te moeten gehoorzamen aan andere mannen, ofwel offerde hij zich uit liefde voor de mensheid op. Rond diezelfde tijd verscheen een Italiaanse roman die de lezer uitnodigde om een hippogrief te bestijgen en het land door de lucht te bereizen.

Een essay van Barbey d'Aurevilly ziet de hippogrief dan weer als een soort totemfiguur, die de as van de aarde symboliseert waarbij deze heilige plaats zich via hem manifesteert door een 'breuk' te creëren in de 'homogeniteit van de ruimte'.

George Meredith (1828 – 1909), een Engels romanschrijver en dichter uit de 19e eeuw geeft het begrip hippogrief een andere invulling. ' De uitdrukking 'Rider of Hippogriff' gebruikt Meredith voor iemand die 'de weg der liefde via het sentiment bereist' en dan ervaart dat hij te maken krijgt met een macht die hem overstijgt. Meredith onderscheidt het van de passie en noemt de berijder van de hippogrief 'the sentimentalist'. De hippogrief neemt hem mee op een hoge vlucht, zodat zijn berijder geen enkele stem meer hoort, behalve die van zijn eigen passie.

Gustave Doré en de hippogrief

In de 19e eeuw creëerde Gustave Doré als illustrator van de Orlando Furioso tal van gravures over dit thema.

Tekeningen van Gustave Doré voor de Orlando Furioso

• 
• 
• 
• 

De hippogrief in de hedendaagse populaire cultuur

De hippogrief komt ook nog voor in de literatuur van de vroege 20e eeuw. Een echte doorbraak in populariteit kwam met de hedendaagse rollenspellen zoals met name Dungeons and Dragons en de Warcraft-saga die de hippogrief in hun bestiarium opnamen, en verder figureert hij ook in de Harry Potterreeks. Volgens Jorge Luis Borges is de grote zeldzaamheid van het dier te verklaren doordat griffioenen paarden als hun prooi zien en paarden op hun beurt de griffioen als hun gezworen vijand beschouwen. In sommige moderne voorstellingen heeft de hippogrief de vier poten van een paard en behoudt van de adelaar alleen de kop en de vleugels. Hij wordt in de voornoemde hedendaagse contexten beschreven als een schepsel dat met grote snelheid kan toeslaan, vluchten of zich verdedigen, en als makkelijker temmen dan een griffioen (die trouwens zelden met een ruiter wordt afgebeeld). Rollenspellen en moderne fantasy-boekenbeschrijven hem als een omnivoor (die zich dus zowel met planten als vlees voedt), hoewel andere werken hem als een erg gevaarlijke carnivoor voorstellen.

Literatuur van de 20e eeuw

Van Ambrose Bierce tot Neil Gaiman

• Het satirische werk van Ambrose Bierce, The Devil's Dictionary (1911), beschrijft de hippogrief als "een nu uitgestorven dier dat half paard en half griffioen was. De griffioen is zelf half leeuw, half adelaar, waardoor de hippogrief eigenlijk voor een vierde arend is, wat de waarde vertegenwoordigt van twee dollars en vijftig cent in goud. De studie van de zoölogie is vol verrassingen."
• Eric Rücker Eddison vermeldt de hippogrief in 1922 in zijn roman The Worm Ouroboros.
• De Franse romanschrijver en essayist Henry de Montherlant (1995-1972) vertelt in zijn tetralogie Les Jeunes Filles (1936-39) over de inspanningen van een succesvol schrijver om "de Hippogrief" of het monster van het huwelijk te ontwijken. Ook in zijn briefwisseling met een van zijn geliefden, Alice Poirier, komt een verwijzing naar de hippogrief voor. Hij gebruikt het net als George Meredith in een figuurlijke betekenis. Cabrol (de schuilnaam van Montherlandt) is bijzonder op zijn hoede voor de allesverslindende, onvoorwaardelijke liefde die Alice hem wil schenken, cet Hippogriffe, qui l'aurait étouffé et qui aurait nui à son œuvre s’il y avait cédé.(...deze hippogrief die hem verstikt zou hebben en zijn werk als schrijver in de weg zou hebben gezeten als hij eraan toegegeven had). 'Hippogrief' is hier ook een metafoor voor het huwelijk waar Alice op aanstuurde. Nadat zij Montherlant ontmoet heeft, schrijft Alice Porier aan een vriendin: "Il me parla ensuite de mon emballement pour lui qu’il appelle d’un mot gentil, mon "hippogriffe". (Hij sprak toen over mijn overgave aan hem, die hij met een lief woord mijn "hippogrief" noemde.)
• In de stripserie Sandman van Neil Gaiman is hij een van de drie wachters van het 'Droomgebied'.
• Arnold Sundgaard beschrijft een hippogrief in zijn gedicht The Hippogriff:

When Mare and Griffin meet and mate

Their offspring share a curious fate.

One half is Horse with hooves and tail,

The rest is Eagle, claws and nail.

As a Horse it likes to graze

In summer meadows doused in haze,

Yet as an Eagle it can fly

Above the clouds where dreams drift by.

With such a Beast I am enthralled,

The Hippogriff this beast is called.

Vertaling:

Als een merrie en een griffioen elkaar ontmoeten en paren

delen hun nakomelingen een merkwaardig lot.

De ene helft is paard met hoeven en staart,

De rest is adelaar, klauwen en nagels.

Als een paard houdt hij ervan te grazen

's Zomers in de weiden die de mist vochtig maakt

Maar als een adelaar kan hij vliegen

Boven de wolken waar dromen voorbij drijven

Zo'n beest fascineert me

Hippogrief is zijn naam.

Het Harry Potteruniversum

De attractie Flight of the hippogriff ride in Wizarding World of Harry Potter, met links een voorstelling van Buck.

Net zoals in de middeleeuwse legenden zijn hippogriefen in de romans van J.K. Rowling vliegende wezens waarvan het hoofd, de romp, de vleugels en de voorpoten die van een arend zijn en het lichaam (inclusief achterpoten en de staart) die van een paard Hun ogen zijn oranje maar de rest van hun lichaam kan, naast de gewone kleuren van een paard, verschillende tinten hebben zoals zwart, bronsgroen, bruin, rood, grijsblauw en roze. De spanwijdte van een volwassen hippogrief is ongeveer vier meter.

De hippogrief in Harry Potter is een vleeseter die, zolang hij niet getemd is, uiterst gevaarlijk kan zijn. Alleen daarvoor gekwalificeerde tovenaars kunnen deze nodige dressuur klaarspelen. Hippogriefen leven op insecten, maar eten ook vogels en kleine zoogdieren zoals ratten en fretten. Broedende hippogriefen bouwen een nest op de grond waarin ze één groot, broos ei leggen, dat binnen vierentwintig uur uitkomt. De jonge hippogrief is gewoonlijk binnen een week al in staat om te vliegen, hoewel het meestal maanden duurt voor hij zijn ouders op langere reizen kan vergezellen. Zweinstein heeft tenminste twaalf hippogriefen voor de lessen Verzorging van Fabeldieren. Een bekende hippogrief uit de boeken is Scheurbek.

Rollenspel (RPG)

De hippogrief is een schepsel dat deel uitmaakt van het bestiarium van vele RPG's.

Dungeons and Dragons

In Dungeons and Dragons is de hippogrief een groot vliegend schepsel gelijkend op zijn legende uit de middeleeuwen. Hij is bijzonder agressief, is omnivoor en aarzelt als enorme veelvraat niet om mensachtigen aan te vallen. Gewoonlijk wordt hem een lengte van 2,70 m toegeschreven, een spanwijdte van 6 m en een gewicht van ongeveer 500 kg. Hij jaagt door zich vanuit de lucht op zijn prooi te storten en verscheurt die vervolgens met zijn snavel en klauwen. Wanneer er meerdere hippogriefen aanvallen duiken ze snel, de ene na de andere, op de indringers af zonder hen ook maar een ogenblik rust te geven. Ze vechten tot de dood om hun nest en hun jongen te beschermen. Deze jongen zijn zeer in trek bij de mensen omdat ze hen kunnen trainen om een geducht rijdier te worden. Het temmen van een hippogrief om er een geschikt rijdier van te maken neemt ongeveer 6 weken in beslag. Voor het berijden is een speciaal zadel nodig. In de 'Eberron-campagne is de hippogrief het heraldisch dier van de Dragonmarked House Vadalis.

Warhammer

De hippogrief uit het Warhammer- universum is voortgekomen uit een natuurlijke evolutie of is het resultaat van door tovenaars uitgevoerde genetische experimenten. Ze zouden afkomstig zijn van de griffioen en geschapen zijn om hem tot voedsel te dienen. Net zoals zijn middeleeuwse verwant heeft deze hippogrief het hoofd, de romp, de klauwen en de vleugels van een adelaar, en de romp, de achterpoten en de staart van een paard. Verder is hij ook bedekt met veren aan de voorkant en aan de achterkant met haar. Zijn veren en zijn vacht zijn meestal rossig of beige en hij vertoont het eigenaardige gedrag aangetrokken te worden door alles wat blinkt, zoals goud, zilver, edelstenen en sieraden. Het is een nieuwsgierig en diefachtig wezen maar eenmaal getemd (liefst zo jong mogelijk) gedraagt hij zich kalm. In de strijd verliest hij nooit zijn beheersing en zelfs als er bloed vloeit wordt hij niet nerveus. De hippogrief wordt vaker aangetroffen in verlaten en gematigde gebieden. Hij houdt van heuvels omdat die het hem mogelijk maken om snel te kunnen wegvliegen, en hij kan er ook zijn nest van takjes en bladeren maken. Ook in deze game wordt hij beschreven als een omnivoor, hoewel vlees niet zijn voornaamste voedsel is. Indien bedreigd, zal hij zich verdedigen met zijn snavel en klauwen. Hij is wendbaarder dan de griffioen en leeft samen in aanzienlijke kuddes, samengesteld uit verschillende koppels met hun kinderen. De wijfjes leggen een ei per jaar, dat na vijf maanden uitgebroed wordt. Vanaf de leeftijd van een jaar kan de hippogrief zich zelfstandig verplaatsen, maar het duurt dan nog eens twee jaar vooraleer hij kan jagen. Dit schepsel toont zich erg beschermend tegenover de welpen. Het fungeert ook als rijdier in de legers van het koninkrijk Bretonnia.

Televisie en film

• De hippogrief Buckbeak ("Scheurbek" in de Nederlandstalige versie) uit de saga van Harry Potter heeft een cameo in de film Harry Potter en de Gevangene van Azkaban.
• De oorspronkelijke versie van de film Harry Potter en de Vuurbeker bevat een lied van Jarvis Cocker met de titel Do the Hippogriff.
• In de film Digimon Frontier is HippoGryphomon de leider van de Digimon-dieren. Het "Vennootschap van de Hippogrief " is gespecialiseerd in de valkerij, en voert shows en evenementen op met paarden.
• In de tekenfilm De cape et de crocs is een van de door de 'Maître d'Armes' gecreeerde chimaeren een hippogrief. Uit een discussie tussen de personages blijkt dat deze creatie is geïnspireerd door die van Ariosto, wat nog eens benadrukt wordt wanneer de Wapenmeester net als Roland op de hippogrief naar de maan reist.

Videogames

• In de Super Nintendo- game Demon's Crest is "Hippogrief" een gevleugelde "Miniboss".
• In de MMORPG Final Fantasy XI kunnen hippogriefen in verschillende gebieden van het spel bevochten worden.
• In de videogame Castlevania: Symphony of the Night van Sony PlayStation verschijnt een hippogrief als "boss".
• In de videogame Suikoden II, duiken bij gevechten om Rockaxe Castle soms onverwacht hippogriefen als vijanden op.

Warcraft

Peryton

In de spelwereld van Warcraft verschijnen hippogriefen in het PC-spel Warcraft III, waar ze een gevechtseenheid van nachtelfen vormen. In de MMORPG World of Warcraft worden zij, in tegenstelling tot de oorspronkelijke opvatting, beschreven als een kruising tussen herten en raven. Zij hebben trouw gezworen aan de nachtelfen en aan Cenarius en patrouilleren in de luchten ten noorden van Kalimdor, waar ze ook dienst doen als vliegende mounts (rijdieren). Zij worden er afgebeeld in het blauwgroen met een hertegewei op hun hoofd, een verschijning die veel dichter bij die van peryton ligt dan die van de hippogrief.

Bibliografie

• Ariosto, Orlando Furioso, 1516 Chant IV. Vertaling door Tressan, uitgegeven door Gustave Havard, 1850 gekopieerd van een exemplaar van de Harvard Universiteit.2006 p. 476 online te lezen bij Google Books
• Brieven van Madame de Sévigné Lettres (1646-1696) Lees online op Wikisource
• Fontenelle's Entretien sur la pluralité des Mondes, 1686 1686 Lees de online Gallica
• Voltaire Dictionnaire philosophique 1764 Volledig online te lezen
• Édouard Brasey, La Petite Encyclopédie du Merveilleux', Le Pré aux clercs, ISBN 978-2842283216. Met illustraties van Sandrine Gestin en Alain-Marc Friez
• (en) Thomas Bulfinch, Legends of Charlemagne, or Romance of the Middle Ages, 1863 Lees online op Google Books
• (es) Jorge Luis Borges El libro de los Seres imaginarios. Uitgeverij Destino: Barcelona, 2007 (herdruk van 1957) ISBN 8423339122

Zie ook

• Hippogrief (Harry Potter)
• Griffioen
• Pegasus
• Simurgh
• Alcina, een opera van G.F. Händel, gebaseerd op een verhaal uit Orlando Furioso van Ludovico Ariosto.

Externe links

• Hippogrief op Le Littre, online Frans woordenboek
• Info over de hippogrief als transportmiddel en de Galerij met hippogriefen op WoW Europa,officiële site van de MMORPG World of Warcraft
• (en) Hippogriefen op de Griffioen pagina's , website over griffioenen en aanverwante wezens
• (it) De hippogrief en zijn symboliek op Ares Cronida , Italiaanse website over denkbeeldige wezens

Bronnen, noten en/of referenties