Hoegaarden (gemeente)

Hoegaarden

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Vlaams-Brabant
Arrondissement	Leuven
Coördinaten	50°46′N, 4°53′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	33,93 km² (2009) 86,16% 5,72% 8,12%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	6.632 (01/01/2011) 49,17% 50,83% 195,45 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 21,54% 61,08% 17,39%
Buitenlanders	2,67% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Jean-Pierre Taverniers (CD&V)
Bestuur	CD&V
Zetels CD&V Open VLD sp.a	17 10 5 2
Economie
Gemiddeld inkomen	17.547 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	4,64% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 3320 3320 3321	Deelgemeente Hoegaarden Meldert Outgaarden
Zonenummer	016
NIS-code	24041
Politiezone	Tienen - Hoegaarden
Website	www.hoegaarden.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Leuven in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal    België

Dorpskom van Hoegaarden - Die Cuype - met Sint-Gorgoniuskerk

Sint-Gorgoniuskerk

Gemeenteplein

Hoegaarden is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente telt ruim 6000 inwoners. Inwoners worden Hoegaardiers genoemd. Een groot deel van de oppervlakte van de gemeente is nog landbouwgebied.

Toponymie

De datief meervoud op um kan men verbinden met een tweestammige Germaanse naam, namelijk hugu + ward. De afleiding op um betekent zoveel als "bij de mensen van", gevolgd door de stamvader. In de antroponymie zijn beide elementen zeer bekend. Hugu betekent "verstand, denkende geest". Het tweede lid ward is een stam die beschermen betekent. Zo kunnen we de naam Hoegaarden reconstrueren als Hugwardum, met klankwettige evolutie tot Hoegaarden. Hoegaarden betekent dus oorspronkelijk "bij de mensen van Hugu-ward.

Geschiedenis

Het dorp is gelegen in Haspengouw op de samenvloeiing van de Grote Gete en de Schoorbroekbeek en ligt op een Romeinse heerbaan van Tienen naar Bavay in Noord-Frankrijk. Overblijfselen van deze periode werden aangetroffen in een aantal Romeinse villa's die in de jaren 1980 werden opgegraven. Het huidige dorp werd in 981 gesticht door de laatste heerseres van het graafschap Bruningerode (in het Frans Brunengeruz), waarvan Hoegaarden het centrum zou geweest zijn. Bruningerode betekent: gerooid bos van de lieden van Bruno. Gravin Alpaïdis (Alpeide) schonk haar graafschap en burcht (die stond op de plaats van de huidige Sint-Gorgoniuskerk) aan de prins-bisschop van Luik. Tot aan de Franse Revolutie bleef het dorp een Luikse enclave in het Hertogdom Brabant.

Geografie

Kernen

Naast de dorpskern van Hoegaarden zelf heeft de gemeente nog twee andere woonkernen, met name Meldert en Outgaarden.

Bezienswaardigheden

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Hoegaarden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Brouwerij De Kluis, van onder andere Hoegaarden (witbier), De Verboden Vrucht, Hoegaarden Grand Cru, Julius en Das. Hoegaarden is echter niet alleen bekend van zijn brouwerij maar ook van de monumentale hoeven en kerk in witte Gobertange zandsteen. De meeste van deze gebouwen dateren uit de helft van de achttiende eeuw, de gouden eeuw van het dorp.

Omstreeks 1750 werd de vervallen romaanse kerk vervangen door een nieuwbouw in een ingehouden rococostijl. Deze kerk is een van de weinige religieuze gebouwen in deze stijl in de Lage Landen. Bij deze kerk hoorde vroeger ook een kapittel van kanunniken. Deze huisden in een patriciërswoning in een park, vlakbij de Sint-Gorgoniuskerk, waar nu de Vlaamse toontuinen gevestigd zijn.

Bij de aanleg van de autosnelweg Brussel-Luik midden jaren '70 werden de versteende resten van een prehistorisch bos blootgelegd. Dit gebeurde opnieuw bij de aanleg van de HST Brussel-Keulen eind jaren '90. In tegenstelling tot de eerste keer werd nu beslist om een deel van de Geosite Goudberg te bewaren en open te stellen voor bezoek.

Cultuur

Evenementen

Naast dit materiële erfgoed staat Hoegaarden ook nog bekend om zijn palmprocessie. Deze palmzondagtraditie wordt georganiseerd door het Genootschap der Twaalf Apostelen, met statuten die dateren uit 1631. Elk jaar op palmzondag wordt het beeld van Christus, gezeten op een ezel, in processie rond het dorp draagt. Kinderen verkopen palmtakjes aan de gelovigen. Deze traditie was sterk verspreid in Europa tot aan de Franse Revolutie. Op dit ogenblik is de Hoegaardse traditie bijna de laatste overblijvende in West-Europa. In het naburige Tienen werd in 1997 met een nieuwe ezel deze traditie voortgezet.

Economie

Landbouw

De akkerbouw is de belangrijkste landbouwtak in Hoegaarden. De teelten zijn hoofdzakelijk tarwe, maïs en suikerbieten, hoewel de laatste jaren ook alternatieve gewassen ingang vinden.

Industrie

Suikernijverheid

De streek rond Tienen staat bekend om zijn suikerproductie. Ook in Hoegaarden waren tot voor kort diverse suikerraffinaderijen te vinden. De bekendste was ongetwijfeld de 'Grand Pont' die in de jaren 1950 sloot. De laatste raffinaderij in het dorp sloot eind jaren 1980 haar deuren. Van deze fabriekslocatie blijft niets over, brouwerij De Kluis bouwde er een bottelarij en een waterzuiveringsinstallatie.

Brouwerijen

Hoegaarden staat bekend als een echte biergemeente. Ooit waren er tientallen brouwerijtjes, maar sinds 1966 is er nog maar één, te weten Brouwerij De Kluis, gesticht door Pierre Celis. De brouwerij maakte onder meer Hoegaarden (witbier), De Verboden Vrucht, Hoegaarden Grand Cru, Julius en Das. De brouwerij werd in de jaren tachtig overgenomen door Interbrew (nu AB InBev). Op 30 november 2005 maakte InBev bekend dat alle brouwactiviteiten van Hoegaarden verplaatst zouden worden naar Jupille. Niet alleen zou dit tot ontslagen leiden, maar ook tot het verdwijnen van de laatste Hoegaardse brouwerij. In september 2007 besloot hetzelfde InBev echter het Hoegaarden bier weer in Hoegaarden zelf te brouwen.

In december 2006 startte Brouwerij "Nieuwhuys" in het gelijknamige café met het brouwen van het nieuwe bruine bier "Alpaïde", naar de laatste gravin van het graafschap Bruningerode.

Andere nijverheid

Er is een kleine ambachtelijke zone met bedrijven uit diverse sectoren.

Politiek

Burgemeesters van Hoegaarden waren:

• J.-B. Dumont
• P.-J. de Zangré
• Henri Pailliet
• Louis Putzeys
• Jean Christiaens
• Louis Putzeys
• Leopold Lodewijkcx
• Arthur Putzeys
• Henri Dotremont
• Leopold Lodewijckx
• Michel Giroulle
• André Hettich (...-1971)
• Roger Kerryn (1971-1992)
• Frans Huon (1992-2008)
• Jean-Pierre Taverniers (2008-...)

Bekende Hoegaardenaren

• Louis J. Gasia (1898-1950), componist, eerste dirigent van de Koninklijke Muziekkapel van de Marine te Oostende, muziekpedagoog, violist en hoornist
• Pierre Celis (1925-2011), bierbrouwer

Externe links

• Gemeentebestuur van Hoegaarden
• Verklaring van de naam Hoegaarden
• De Tuinen van Hoegaarden

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Hoegaarden van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.