Hofstade (Vlaams-Brabant)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hofstade
Deelgemeente in België Vlag van België
Hofstade (Vlaams-Brabant)
Hofstade (Vlaams-Brabant)
Situering
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant
Gemeente Zemst
Coördinaten 50° 59′ NB, 4° 30′ OL
Overig
Postcode 1981
Netnummer 015
Detailkaart
Hofstade (Vlaams-Brabant)
Hofstade (Vlaams-Brabant)
Portaal  Portaalicoon   België

Hofstade is een verstedelijkt dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant, en een deelgemeente van de gemeente Zemst. Hofstade is vooral bekend omwille van het Domein Hofstade, een groot recreatiedomein.

Toponymie[bewerken]

Hofstade komt van het oude woord voor een boerderij of een landhuis. In het dialect wordt vaak naar Hofstade verwezen als Ofstoo.

Vermits er ook een Hofstade bij Aalst in Oost-Vlaanderen bestaat, hoort men soms 'Hofstade bij Mechelen', welk trouwens tot de oude Heerlijkheid Mechelen had gehoord. Geregeld leest men tegenwoordig 'Hofstade (Zemst)' of 'Hofstade (Vlaams-Brabant)'.

Geschiedenis[bewerken]

Vroegste geschiedenis[bewerken]

In de 13e eeuw werd de nog steeds bestaande Gasthuishoeve gebouwd.

17e eeuw[bewerken]

In 1666 zien we in de Mechelse parochieregisters dat de overleden Gabriël Schaevaers afkomstig was van Hofstaeij.

18e eeuw[bewerken]

Vroeger behoorde Hofstade tot de Mechelse parochie Onze-Lieve-Vrouw-aan-de-Dijle. In 1724 zien we het dorp vermeld worden als Hofstuijen.

De Heerlijkheid Mechelen omvatte ook Hofstade, Muizen en Hever. In 1777 is Hofstade, nog deel uitmakend van Muizen, op de Ferrariskaart te zien als een gehucht met als "centrum" een 30-tal huizen tussen een "Chateau de Seghelin" en een "Chateau de L'hopital".[N 1] De kaart toont dat de toen slechts een paar jaren oude Leuvense Vaart het gehucht had afgezonderd van Muizen. Die indelingen bleven zo tot aan de Franse inval in onze streken.

19e eeuw[bewerken]

Bij de Belgische Onafhankelijkheid was Hofstade een wat vergeten en verwaarloosd gehucht: Te Mechelen langsheen de steenweg die de stad ooit met Brussel had verbonden maar die inmiddels door een westelijker aangelegde nieuwe Brusselsesteenweg van weinig belang was geworden, ontstonden vanaf 1835 echter dankzij de nieuwe spoorwegindustrie dichtbevolkte arbeiderswijken. Even verder pal op die baan, groeide stilaan Hofstade uit tot een grotere gemeenschap. Vanaf het Koninklijk Besluit van 23 februari 1870 was Hofstade een zelfstandige gemeente in Brabant.

20e eeuw tot vandaag[bewerken]

Bij de fusie van 1977 stopte Hofstade met bestaan als zelfstandige gemeente en werd het toegevoegd aan de gemeente Zemst, wijl Muizen een deelgemeente werd van Mechelen (en dus de provincie Antwerpen vergrootte) en het reeds Brabantse Hever aan Boortmeerbeek toekwam. Door de nabijheid van Mechelen en de goede verbindingen met Brussel en Antwerpen is Hofstade uitgegroeid tot een verstedelijkt woondorp waar nauwelijks nog landbouw beoefend wordt.

Geografie[bewerken]

Hofstade ligt in het noorden van de fusiegemeente Zemst net ten zuiden van Mechelen. Het Kanaal Leuven-Dijle vormt de noordoostgrens met Muizen, waarvan Hofstade tot in 1870 deel van uitmaakte. Hofstade ligt in de Brabantse Kempen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Het kasteel Van den Nieuwenhuizen heeft een kern uit de 17de eeuw en werd in 1976 beschermd als monument. De omgeving van het kasteel werd als landschap beschermd.
  • Het Ambrooskasteel heeft een kern uit de 17de eeuw maar werd op het einde van de 18de eeuw in classicistische stijl verbouwd. Het kasteel behoorde voor het graven van het Kanaal Leuven-Dijle tot het Domein Planckendael.
  • De gekasseide Liefkensdreef werd in 1976 beschermd als landschap.

Natuur[bewerken]

Het Domein Hofstade is een groot natuurgebied van 160 hectare. In het begin van de 20ste eeuw werden er putten gegraven voor de aanleg van de spoorlijn die op een verhoogde berm ligt. Vanaf de jaren 1930 werd het domein opengesteld voor recreatie. Tegenwoordig is het domein eigendom van Bloso. Het noordelijk deel van het domein werd in 1977 beschermd als landschap terwijl in 2001 het meer en het strand met de oorspronkelijke bebouwing samen met de hoofdingang van het domein beschermd werden als monument. Vroeger werd er jaarlijks op 26 december een manche van de Wereldbeker veldrijden georganiseerd, maar na de laatste editie in 2007 werd dit niet meer toegelaten door Bloso.

Mobiliteit[bewerken]

De deelgemeente wordt doorkruist door spoorlijn 27B, de verbindingsspoorlijn tussen Muizen en Weerde waarlangs het station gelegen is. Het grondgebied van de deelgemeente aan het zuidoostkant van de spoorlijn wordt volledig ingenomen door het Domein Hofstade.

Sport[bewerken]

Voetbalclub FC Verbroedering Hofstade is aangesloten bij de KBVB en speelt er in de Brabantse provinciale reeksen.

Voetnoten[bewerken]

  1. Oostwaarts van het gehuchtje lagen het "Chateau de Kolfs" (heden Kasteel Nieuwenhuizen) en een Kasteel van de Jezuïeten (Kasteel Ambroos). Ook herkent men het nog bestaande Tivoli en een veerpont aan de huidige Trianonlaan - Molenheidebaan die destijds Steenweg op Reymeland zouden geheten hebben, naar een Kasteel Reymeland in het Mechels gebied. (Het dorp Rijmenam daarentegen, ligt aan de tegenoverliggende kant van Hever.) Iets zuidelijker echter lagen slechts twee derden van het door een slotgracht omgeven Kasteel van Schiplaken in de heerlijkheid, met het andere derde in Brabant, en oostelijk daarvan, bij Hever, lag ook het Kasteel van Gottendijs (halverwege de huidige Venstraat).