Honours programme

Een Honours Programme is een aanvullend programma voor gemotiveerde en talentvolle bachelorstudenten dat door veel universiteiten wordt aangeboden. Doorgaans kenmerkt dit programma zich door een interdisciplinaire onderwerpskeuze, intensieve (avond)colleges gegeven door topdocenten, kleine groepen, betrokkenheid van studenten, zelfstudie en discussie. Veel nadruk ligt op academisch-wetenschappelijke vaardigheden zoals onderzoeken, het schrijven van essays en het houden van presentaties. Studenten worden voor het programma geselecteerd op basis van behaalde studieresultaten en motivatie.

Bij de meeste universiteiten heeft het Honours Programme de volgende kenmerken:

• Duur: twee jaar (jaar 2 en jaar 3 van de bachelor)
• Studiepunten: 30 ECTS (840 studieuren) bovenop het normale lesprogramma.
• Eisen: Eerste bachelorjaar zonder studievertraging afgerond, gemiddeld cijfer 7,5 of hoger.

Bovenstaande is echter niet op alle universiteiten van toepassing. Hieronder is meer informatie te vinden over de (algemene) Honours Programmes van verschillende Nederlandse universiteiten.

Resultaten van een landelijke inventarisatie in 2004

Het Interfacultair Instituut voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Studievaardigheden (IVLOS) van de Universiteit Utrecht publiceerde een mededeling getiteld Honoursprogramma's in Nederland: Resultaten van een landelijke inventarisatie in 2004 waarin zij onder andere concludeerde:

• De ontwikkeling en uitvoering van Honours Programmes is bij de meeste universiteiten in volle gang.
• Selectie bij de toelating is vaak een belangrijk punt van aandacht. Veelgebruikte criteria zijn studievoortgang, motivatie, aanbevelingen en cijfers.
• Doorgaans neemt slechts een klein deel van de studenten deel aan een Honours Programme. Dit kan te wijten zijn aan een beperkt aanbod, afstemming van vraag en aanbod, de gehanteerde selectiecriteria, het niet verstrekken van studiepunten of andere prioriteiten bij studenten.
• Naast het opdoen van academische kennis spelen de ontwikkeling van academische vaardigheden een grotere rol dan in het reguliere onderwijs.
• Sommige programma’s worden aangeboden als vervanging voor het reguliere onderwijs, anderen worden bovenop de reguliere studie gevolgd.
• De meeste programma’s bieden veel keuzemogelijkheden.
• De programma’s zijn niet statisch maar veranderen regelmatig qua inhoud en soms ook qua vorm.

Honours Programmes op Nederlandse universiteiten

Erasmus Universiteit Rotterdam

De Erasmus Universiteit biedt een relatief kleinschalig Honours Programme ter waarde van 30 studiepunten aan sinds 2005. Elk jaar worden 25 studenten toegelaten, ruim een derde van de aanmeldingen. Studenten kunnen zich aan het begin van hun tweede bachelorjaar aanmelden, mits zij hun eerste jaar zonder studievertraging hebben afgerond. Aanvullende eisen zijn het hebben afgerond van alle cursussen met een cijfer boven de 6,5 en een gemiddeld cijfer van 7,5 of hoger. Een commissie onder leiding van de rector magnificus beoordeelt de aanmeldingen op basis van een motivatiebrief, een beknopt CV en eventueel een gesprek.

Het programma gaat elke januari van start; alle Honours-studenten volgen hetzelfde programma dat de afgelopen jaren qua inhoud vrij constant is gebleven. Het bestaat uit vijf blokken van elk acht weken, verspreid over de tweede helft van het tweede jaar en de eerste helft van het derde jaar (één kalenderjaar). De lessen vinden twee keer per week plaats van zes tot negen uur 's avonds. Het thema van het Erasmus Honours Programme is 'Over grenzen'. In de vijf blokken wordt dit thema vanuit verschillende disciplines onderzocht. In 2007:

• I Aangeboren of aangeleerd? besteed aandacht aan het Nature-nurture-debat.
• II Cultuurgrenzen speelt in op de vervaging van grenzen in Europa en de relatie tussen het individu en de overheid.
• III Co-evolutie, waarin de achterliggende gedachte van het biologische proces co-evolutie ook op andere verschijnselen in wetenschap en maatschappij wordt toegepast.
• IV Grenzen aan de zorg behandelt verschillende ethische vraagstukken in de gezondheidszorg.
• V Landsgrenzen, hier staan de letterlijke grenzen tussen landen centraal.

Succesvolle deelname aan het programma levert een eervolle vermelding op het bachelordiploma en een aanbevelingsbrief van de rector magnificus op.

Radboud Universiteit Nijmegen

Met de Radboud Honours Academy biedt de Radboud Universiteit Nijmegen zeer getalenteerde en gemotiveerde studenten de kans om naast hun reguliere opleiding een extra, uitdagend en hoogwaardig academisch programma te volgen. Dat programma sluit nauw aan bij hun wensen, de actuele ontwikkelingen binnen de verschillende wetenschapsgebieden en de daarbij horende beroepspraktijken.

Goede en gemotiveerde studenten van de Radboud Universiteit kunnen solliciteren naar een plaats in één van de uitdagende onderwijsprogramma's van de Radboud Honours Academy. Zij volgen die programma's naast hun reguliere opleiding. Deze honoursprogramma's bieden studenten de mogelijkheid om zich extra te verdiepen in hun eigen wetenschapsgebied of om juist over de grenzen van dat wetenschapsgebied heen te kijken en op hoog niveau kennis te nemen van de stand van zaken binnen andere wetenschapsgebieden.

Studenten die tot een van de programma’s worden toegelaten, krijgen een studietraject van twee jaar aangeboden. Dat traject is toegesneden op hun ambities en stelt hen na hun afstuderen in staat topfuncties te vervullen in een samenleving die steeds internationaler wordt. Het gaat dan om functies in het beroeps- en bedrijfsleven, bij de overheid en in de wetenschap.

Concreet betekent dit bij het interdisciplinaire bachelorprogramma dat er vier cursussen van elk 5EC gevolgd worden, alsmede participatie in een uitvoerende dan wel leidinggevende rol in een denktank in samenwerking met derden (in het verleden waren dit o.a. het Nederlands Openluchtmuseum en Royal Haskoning). De masterprogramma's bestaan uit beurzen voor internationaal onderzoek, wederom een deelname aan een verdiepende denktank, of het programma reflections on professions.

Technische Universiteit Eindhoven

Het Honours Programme van de Technische Universiteit Eindhoven bestaat uit drie onderdelen; Honoursclasses, onderzoek en academische-wetenschappelijke activiteiten. Deelnemende studenten leren meer over andere wetenschapsgebieden en voeren onderzoeksopdrachten uit. Van de studenten wordt verwacht dat ze zelf actief meewerken aan het programma, bijvoorbeeld door gastsprekers uit te nodigen, ideeën aan te dragen en eigen onderzoeksopdrachten in te vullen.

Het programma heeft een omvang van 30 studiepunten; dat komt in de praktijk neer op ongeveer 10 uur per collegeweek. Elk jaar worden maximaal 40 studenten toegelaten op basis van een korte schriftelijke motivatie en een gesprek. De eerste groep studenten begon in september 2006 met het programma. Bij succesvolle afronding van het programma krijgt de student een honoursbul bij het bachelorsdiploma, evenals een recommendatiebrief van de rector magnificus.

Het Honours Programme start met een Honoursweekend waarin de studenten kennis met elkaar en de onderdelen van het programma kunnen maken. Elk semester kiest de deelnemende student één Honoursclass uit het aanbod, dat hetzelfde is voor iedereen ongeacht de bacheloropleiding. De colleges vinden meestal plaats op de maandagavond tussen 6 en 9 uur. Beoordeling vindt plaats op basis van een essay. Verder krijgen de studenten de mogelijkheid om al tijdens hun bachelor twee verschillende onderzoeksopdrachten van elk één jaar uit te voeren. Dit gebeurt in groepen van vijf tot zes studenten en onder leiding van twee stafleden, en neemt ongeveer vier uur per week in beslag.

Universiteit Leiden

Het Honours Programme van de Universiteit Leiden bestaat in het studiejaar 2006-2007 uit dertien Honoursclasses over uiteenlopende onderwerpen. De deelnemende studenten krijgen in het tweede en derde bachelorjaar Engelstalig college van prominente gastdocenten. Voor elke Honoursclass ligt het maximum aantal deelnemers tussen de twaalf en vijftien studenten; men kan zelf kiezen aan welke klassen men wil deelnemen. In het studiejaar 2006-2007 kwamen deze onderwerpen aan bod:

• Communicatie
• Filosofie en cultuurkritiek
• De relatie tussen mens en milieu door de eeuwen heen
• Biologische kunst
• Technologische hulpmiddelen in de natuurwetenschappen (door gebruikmaking van röntgenstraling en isotopen)
• Technologie in de gezondheidszorg
• Duurzame ontwikkeling
• Ontwikkelingsstoornissen
• Terrorisme
• Recente ontwikkelingen in de psychologie
• Crimineel strafbeleid in de risicosamenleving
• Kinderbescherming wereldwijd

Universiteit Twente

De Universiteit Twente heeft sinds 2007 een interdisciplinair honoursprogramma. Dit programma staat open voor getalenteerde bachelorstudenten. Het programma duurt in totaal anderhalf jaar en kost dertig EC. Deze punten zijn niet inwisselbaar voor gewone studiepunten, het honoursprogramma komt dus bovenop de normale studielast. Het programma is verdeeld in vier modules plus een kortere introductiemodule. Deze modules zijn niet apart te volgen, de student rondt het programma in zijn geheel af.

• Doomsday Dit is een introductiemodule voor het honoursprogramma: De student krijgt te maken met een probleem waar zowel wetenschappelijke, technische, politieke en psychologische kanten aan zitten. De student leert hoe die aspecten van een probleem in elkaar grijpen en elkaar beïnvloeden.

• Grote Wetenschappers De student maakt kennis met grote wetenschappers die een verschil hebben gemaakt in hun tijd. De wetenschappers waarmee kennis wordt gemaakt komen uit verschillende periodes en wetenschappelijke domeinen die aansluiten bij het introductie project. Een thema dat aan de basis ligt van deze module is creativiteit. Wat is de aard van vernieuwingen? Wat maakt iemand creatief?

• Wetenschap in de Praktijk In deze module staat de vraag centraal hoe wetenschap tot stand komt, en wel vanuit concrete vraagstukken over mens, natuur en samenleving. Er is gekozen voor de klimaat problematiek. Verschillende invalshoeken worden naast elkaar geplaatst door te kijken wat voor vragen gesteld, welke methodes en kennisbronnen gebruikt worden, op welke wijze vragen worden beantwoord en welke eisen aan bevredigende antwoorden worden gesteld.

• Individueel Project De student verdiept zich in een zelfgekozen thema uit zijn/haar eigen opleiding. Dit resulteert in een onderzoeksvoorstel in de vorm van een projectvoorstel zoals deze ook door hoogleraren wordt ingediend. Inhoudelijke (individuele) begeleiding geschiedt door vakdocenten, procesmatige begeleiding door de docenten van de module.

• Synthese De afsluitende module is een groepsactiviteit, waarin de resultaten van de individuele projecten teruggekoppeld worden naar het programma als geheel. Naast reflectie behelst deze module ook actie. Ze zal uitmonden in een gezamenlijk product, dat aan de campusgemeenschap gepresenteerd gaat worden.

Universiteit Utrecht

De Universiteit Utrecht biedt diverse Honoursprogramma's aan, zowel algemene programma's (voor de gehele universiteit), als facultaire en interdisciplinaire programma's. Het algemene Honours Programme, het Descartes College, biedt 30 honoraire studiepunten aan. Selectie vindt plaats op basis van een motivatiebrief, het gemiddelde cijfer van (het grootste deel van) het eerste jaar, en een selectiegesprek. Er kunnen ongeveer vijftig kandidaten deelnemen; van elke faculteit wordt een vast aantal studenten toegelaten. De selectie vindt plaats in juni. Na afronding van het volledige programma ontvangt de student een getuigschrift.

Het Descartes College duurt twee jaar en bestaat uit vier verplichte cursussen van elk 7.5 studiepunten. In de cursussen staan de wetenschappen, hun raakvlakken en hun relatie met maatschappij en cultuur centraal:

• Eenheid en diversiteit van de wetenschappen
• Wetenschap in maatschappelijke context
• De twintigste eeuw
• De eenentwintigste eeuw

Het onderwijs vindt alleen in de avonduren plaats, van vijf tot zeven. Per bijeenkomst bestudeert de student twee à drie artikelen ter voorbereiding. Toetsing vindt plaats door middel van essays en debatten.

Veel van de hierboven genoemde punten gelden ook voor de facultaire en interdisciplinaire programma's. In dergelijke programma's kunnen studenten zich verdiepen in een breder vakgebied (bijvoorbeeld de sociale en gedragswetenschappen), dan wel in specifieke gebieden (bijvoorbeeld de arbeids- en organisatiepsychologie).

Universiteit van Amsterdam

Het Honours Programme van de Universiteit van Amsterdam loopt sinds 2001 en is verdeeld in disciplinaire honoursprogramma’s en een interdisciplinair deel. Het disciplinaire deel bestaat uit extra vakken, aansluitende op het eigen vakgebied, met een studielast van minimaal 30 studiepunten. Wanneer de student voor deze vakken minimaal een zeven behaalt wordt naast het bachelordiploma ook een honoursdiploma uitgereikt. Interdisciplinaire honoursmodules kunnen vrijstaand of als onderdeel van het honoursprogramma van de eigen bachelor gevolgd worden. Er bestaan twee soorten, losstaande modules en zogenaamde honoursopties waar je speciale honourspunten voor krijgt. Behandelde onderwerpen in 2006-2007 zijn onder andere ethiek en internationale afspraken.

Universiteit van Tilburg

Het Honours Programme van de Universiteit van Tilburg is in 2003 gestart. Studenten moeten om te kunnen worden toegelaten het eerste jaar met goed gevolg hebben afgerond, en wel met een 7,5 of hoger als gemiddeld cijfer. Na het succesvol afronden van het Honours Programme ontvangen studenten een certificaat bij hun bachelorsdiploma.

De student volgt elk jaar twee Honoursclasses. Behandelde onderwerpen zijn onder andere het ondernemerschap, het brein en gedrag, Europa en globalisering, wereldliteratuur, en democratie. De meeste classes worden in het Engels gegeven. Bij sommige classes worden studenten van bepaalde opleidingen uitgesloten. Elke Honoursclass wordt afgesloten met een toetsing die meestal bestaat uit een schrijven van een essay.

Vrije Universiteit Amsterdam

Het Honours Programme van de Vrije Universiteit is van start gegaan in september 2007. Het is een programma van 30 studiepunten dat in twee jaar wordt afgerond. Honoursclasses worden na vijf uur 's middags gegeven. Studenten die het programma met goed gevolg afleggen krijgen een speciale bul, de bachelor Honours graad. Het programma bestaat uit twee delen; een facultair en een interfacultair deel. Hoeveel studiepunten de student binnen de eigen faculteit vult en hoeveel in het faculteitsoverstijgend deel verschilt per faculteit. Studenten kunnen zich inschrijven voor het Honours Programme als zij geen studievertraging hebben opgelopen en een gemiddeld cijfer van boven de 7,5 hebben. Er wordt geselecteerd op basis van een Engelstalige motivatiebrief, een CV en een gesprek.

Het facultaire deel van het Honours Programme tracht een verdieping en verbreding van de kennis over het eigen vakgebied te bewerkstelligen. Afhankelijk van de faculteit is het programma geïntegreerd in het normale lesprogramma (in bepaalde cursussen wordt het onderwerp door de student uitgebreider onderzocht), wordt in samenspraak met de begeleiding een individuele onderwijsmodule opgesteld, of worden er aparte Honoursclasses gevolgd. Ook voeren studenten een individueel begeleid onderzoek uit dat eventueel direct aansluit bij de bachelorthesis.

Voor het interfacultaire deel worden ook gastdocenten uit het buitenland aangetrokken, waardoor een groot deel van het programma Engelstalig zal zijn. Er staan veertien verschillende interdisciplinaire classes op het programma. De deelnemende student kan hieruit naar eigen interesse kiezen. Voor deze classes geldt een maximum aantal deelnemende studenten, maar het is niet uitgesloten dat populaire classes meerdere keren worden gegeven. Onderwerpen zijn:

• Duurzame ontwikkeling
• Het gebruik van statistisch bewijs in rechtszaken (zoals in de zaak van Lucia de B.)
• Filosofische theorieën aangaande het bewustzijn
• Gezondheidszorg en de welvaartsstaat
• Religieuze kledingsvoorschriften (in verband met traditionele islamitische kleding zoals de niqaab)
• Innovatie
• Moraal in verschillende wetenschappelijke vakgebieden
• De rol van arbeid in het menselijk leven en de maatschappij
• De rol van religie in de maatschappij
• humanitaire problemen en globale ongelijkheid
• Levenssystemen (van moleculaire systemen en biologische cellen tot de economie en systeem Aarde)
• De wisselwerking tussen wetenschap en cultuur
• Het verband tussen globalisering en armoede
• Burgerschap
• Bestuur en veiligheid

Sinds januari 2011 heeft de Vrije Universiteit ook een Honours Programme voor het Masterprogramma beschikbaar. Dit wordt gecoördineerd vanuit de FEWEB (Faculteit Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde). Het programma is speciaal ontwikkeld voor de betere masterstudent. De toelatingseisen zijn strikt. De nadruk ligt op interdisciplinaire gebieden binnen de economie en bedrijfskunde. De studenten worden getraind om uiteindelijk een uitstekend PhD-voorstel te schrijven. De masterstudenten krijgen naast hun normale diploma een extra onderscheiding als "Honoured Student". Het programma is 20 studiepunten bovenop het reguliere masterprogramma.

Rijksuniversiteit Groningen

Het Honours College biedt talentvolle en gemotiveerde studenten de kans meer uit zichzelf te halen. Dat doet de student door het volgen van een extra (honours)programma van 45 studiepunten naast de reguliere bacheloropleiding van 180 studiepunten, en door tal van andere activiteiten die de student samen met honoursstudenten van andere opleidingen onderneemt en organiseert.

Ontwikkeling van talent en eigen initiatief zijn de uitgangspunten van het honoursprogramma van de RUG.

Technische Universiteit Delft

Op de Technische Universiteit Delft kunnen studenten die nominaal studeren en goede cijfers halen sinds 2009 kiezen voor het Honours Programme Delft. Dit programma bestaat uit facultaire programma's en een centraal deel. In de Bachelorfase is het programma 20 EC groot; het programma in de Masterfase telt 30 EC. Zowel in de BSc als de MSc fase moeten minimaal 5 EC in het centrale programma worden gedaan. Het uitgangspunt van het programma is gesturctureerde keuzevrijheid: eenmaal toegelate studenten hebben veel vrijheid om de richting te kiezen waarin zij willen excelleren, bijvoorbeeld als onderzoeker, leider, ontwerper of ondernemer. Bij het maken van de keuze worden de studenten ondersteund door hun begeleiders en de Honours Navigator. Studenten die met goed gevolg het Honours Programme Delft afsluiten, ontvangen een Honours Certificaat. Het Honours Programme Delft heeft een studievereniging, die de Honourscommunity levend houdt en de eigen Honours ruimte beheert. Interfacultaire samenwerking wordt daardoor gestimuleerd. Ook zijn de Delftse Honours studenten actief in nationale en internationale netwerken, zoals STeLA (Science and Technology Leadership Association) Website: www.hpd.tudelft.nl

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Honoursprogramma's in Nederland