Hoogheemraadschap van Rijnland

**Hoogheemraadschap van Rijnland**
	Waterschap in Nederland
	; Kaart met de Nederlandse waterschappen (2011). Rijnland is aangegeven met 15
	Locatie
Provincie	Noord-Holland, Zuid-Holland
Oppervlakte	110.000 ha
	Geschiedenis
Opgericht	1255
Opgeheven	-
Portaal	Nederland

Het hoogheemraadschap van Rijnland is een van de vijfentwintig waterschappen die Nederland telt. Het is gevestigd in Leiden. Het gebied waarin Rijnland werkt, strekt zich uit van Wassenaar tot Amsterdam en van IJmuiden tot Gouda. Dit gebied, dat ruim 1100 vierkante kilometer groot is, wordt aan de westkant begrensd door de Noordzee.

Er zijn vier uitwateringssluizen: bij Spaarndam, Halfweg, Katwijk en Gouda, waar geloosd wordt op respectievelijk het Noordzeekanaal (tweemaal), de Noordzee en de Hollandsche IJssel.

Inhoud

1 Taken
2 Waterbeheer
3 Geschiedenis
4 Rijnlandse lengte- en oppervlaktematen
- 4.1 Lengtematen
- 4.2 Oppervlaktematen
5 Gebied
6 Opgeheven en inliggende waterschappen
7 Zie ook
8 Literatuur
9 Externe links

Taken [bewerken]

Kaart van Rijnland en Amstelland in de 17e eeuw, gemaakt door Willem Blaeu.

Het waterschap Rijnland is in het gebied verantwoordelijk voor:

Waterkwaliteitsbeheer: kwaliteit van het oppervlaktewater.
Waterkering: duinen, dijken en kaden.
Waterkwantiteitsbeheer: voldoende bergingsmogelijkheden voor (zoet)oppervlaktewater.
Baggeren: verwijderen of toedekken van chemische vervuiling van waterbodems.
Natuur en milieu: water op een verantwoorde wijze inpassen volgens de voorschriften van de ruimtelijke ordening.

Waterbeheer [bewerken]

Het waterschap bepaalt het waterpeil in sloten en plassen, en daarmee ook hoe hoog het grondwaterpeil staat. Het land mag niet uitdrogen, maar het mag ook niet te nat zijn. In Rijnland is het hoogheemraadschap hier verantwoordelijk voor.

Geschiedenis [bewerken]

Het Hoogheemraadschap van Rijnland is het eerste officiële waterschap in Nederland. Het kreeg in 1255 privileges van graaf Willem II van Holland.

Het hoogheemraadschap in het Hollandse Rijnland ontleent zijn bestaan aan de afwateringsproblematiek van het gebied langs de Oude Rijn tussen de westelijke grens van het Sticht Utrecht en de Noordzeekust. Na het dichtslibben van de Rijnmond bij Katwijk in de 12e eeuw werd gezocht naar alternatieve afwateringsmogelijkheden. Deze werden gevonden door afwateringen naar het noorden te graven, waaronder de Heimanswetering, de Does en de Zijl, zodat het water uit de veengebieden in de omgeving van Leiden naar het noorden, via het Leidsche Meer en het Oude Haarlemmermeer kon worden afgevoerd. De oudste vermelding van Rijnland dateert uit 1255. Dit document bevindt zich in het Rijnlands archief. Via uitwateringssluizen van het Spaarne in de Spaarndammerdijk bij Spaarndam, en later ook via Halfweg, stroomde het water in het IJ, vanaf 1876, het Noordzeekanaal. In de 19e eeuw kwamen er ook uitwateringen bij Katwijk en Gouda. Bij de vier uitwateringssluizen verrezen ook stoomgemalen om de afwatering te verbeteren. Het Haarlemmermeer, drooggemaakt in 1852, vormde het hart van het boezemgebied van Rijnland. Het hoogheemraadschap was gevestigd in het Gemeenlandshuis aan de Breestraat in Leiden. Sinds enige jaren is het ondergebracht in een modern kantoorgebouw aan de westkant van Leiden. In Halfweg en Spaarndam staan nabij de sluizen ook nog historische gebouwen van het hoogheemraadschap.

Het Gemeenlandshuis aan de Breestraat te Leiden
Huis Swanenburg te Halfweg

Rijnlandse lengte- en oppervlaktematen [bewerken]

Vanaf het einde van de zestiende eeuw werden de in Rijnland gebruikte lengte- en oppervlaktematen een standaard voor een groot deel van Nederland en werden deze vaak naast allerlei plaatselijke maten gebruikt. In 1806 werd het Rijnlandse stelsel de officiële standaardmaat van het Koninkrijk Holland, totdat in 1810 het metrisch stelsel werd ingevoerd.

Lengtematen [bewerken]

Rijnlandse roede is 3,767 meter (= 12 voet)
Rijnlandse voet is 31,4 centimeter (= 12 duim)
Rijnlandse duim is 2,61 centimeter (= 12 lijn)
Rijnlandse lijn is 0,21 centimeter

Oppervlaktematen [bewerken]

Rijnlandse morgen is 0,85 hectare (= 2 gemeten = 6 hond = 600 roeden)
Rijnlandse gemet is 0,425 hectare (= 3 hond)
Rijnlandse hond is 0,14 hectare (= 100 roeden)
Rijnlandse roede is 14,19 vierkante meter

Gebied [bewerken]

De westelijke grens wordt gevormd door de Noordzee. Aan de noordkant grenst het gebied van het Hoogheemraadschap van Rijnland van Velsen tot aan de westkant van Amsterdam aan het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, in het noordoosten van Amsterdam tot aan Jacobswoude aan het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht, in het zuidoosten tot aan Bodegraven aan het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Al vanaf de 14e eeuw wordt de zuidgrens met het Hoogheemraadschap van Delfland gevormd door de Landscheidingsweg, die zijn naam hieraan ontleent. Deze weg is aangelegd over de Landscheidingsdijk (of Landscheiding), die noodzakelijk is omdat het waterpeil in Rijnland verschilt van dat in Delfland.

Opgeheven en inliggende waterschappen [bewerken]

Het Hoogheemraadschap van Rijnland was een overkoepelend waterschap, waarin een groot aantal kleinere waterschappen lagen. Deze waterschappen waren zelfstandig maar vielen óf onder Rijnland, óf waren sterk afhankelijk van Rijnland; dit waren de inliggende waterschappen. De volgende inliggende en opgeheven waterschappen lagen in het huidige werkgebied van Rijnland (niet alle kleine waterschappen zijn opgenomen, deze kunnen gevonden worden via de latere waterschappen):

De Aarlanden
De Aderpolder
De Alpherpolder
De Ambachtspolder
De Beekpolder
Berg en Daal
De Binnenpolder
De Blauwe Polder
Bloemendaal
Boekhorst
De Bonte Kriel
De Bosch- en Gasthuispolder
De Bospolder
De Boterhuispolder
Broek en Simontjes
Broekvelden en Vettenbroek
De Buurterpolder
De Slagh of Groote en Kleine Stadspolder
De Doespolder
De Drooggemaakte Akkersloot-, Hertogs- en Blijverspolders
De Drooggemaakte Geer- en Kleine Blankaardpolder
De Drooggemaakte Grote Polder
De Drooggemaakte Polder aan de Westzijde te Aarlanderveen
De Drooggemaakte Veender en Lijkerpolder
De Duivenvoordse Polder
De Duivenvoordse-Veenzijdse Polder
De Elleboogse en Stompwijkse Verlaten
De Elsbroekerpolder
Elsgeest
De Floris Schouten Vrouwenpolder
De Fluitpolder
De Frederikspolder
De Gecombineerde Starrevaart en Damhouderpolder
Gecombineerde Veenpolder onder Zwammerdam (de Tempelpolder)
De Geer- en Buurtpolder
De Gemenewegse Polder
Gnephoek
De Gogerpolder
De Gouwelanden
De Gouwepolder
De Griet- en Vriesekoopsche Polder
Polder Groenendijk
De Groote Heilige-Geestpolder
De Groote Westeindsche Polder
De Grote Polder
Polder Haasbroek
De Hellegatspolder
De Hemmeerpolder
Hillegom
De Hofpolder (Zoeterwoude)
De Hogenwaardse Polder
De Hogeveense Polder
De Hondsdijkse Polder
Hoogeweg
De Hoogmadesche Polder
De Hornespolder
De Kaagerpolder
Kadewaterschap Ade
De Kalkpolder
Kamphuizen
De Kikkerpolder
Klein Starrevaart
De Kleine Cronesteinse of Knotterpolder
De Kleine Heilige-Geestpolder
De Klinkenbergerpolder
De Knippolder
De Kooipolder
De Kortstekerpolder
Laag Boskoop
De Lagenwaardse Polder
De Lageveense Polder
De Lakerpolder
De Lisserbroekpolder
De Lisserpoelpolder
De Luizenmarktpolder
Marendijk
Mariënduin
De Meer- en Duinpolder
Meer en Woude
Meersche Verlaat
De Meeslouwerpolder
Middelburg
Morsebel

De Mottigerpolder
De Munnikkenpolder
Nesse
De Nieuwe Driemanspolder
Nieuwkoop en Noorden
De Noordeind- en Geerpolder
De Noord-Hoflandsche polder
De Noordplas
Het Noordveen
Noordwoude
De Noordzijderpolder
De Ommedijck
De Ommedijkse Polder
De Oostbosch Polder
De Oostdorper- en Huis ter Weerpolder
De Oosteinderpolder
De Oostvlietpolder
De Oranjepolder
Oudenhof
Oudshoorn
Oukoop en Negenviertel
De Overveerpolder
De Papenwegse Polder
De Pesthuispolder
Polder Achthoven
Polder Nieuwkoop
Polder Oudendijk
Reeuwijk
De Riethoornse polder
De Rietpolder
Rietvink
De Rijnenburgerpolder
De Rijnsaterwoudsche Polder
De Rode Polder
De Rodenburger- en Cronesteinsche Polder
De Roodemolenpolder
De Room- of Meerburgerpolder
De Rooversbroekpolder
De Ruijgelaanse en Zonneveldspolder
De Slagh of Groote en Kleine Stadspolder
Sluipwijk
De Spekpolder
De Starrenburgerpolder
Polder Steekt
Polder Stein
Hoogdijkbestuur van Stein en Willens
De Stevenshofjespolder
De Tuinder of Kogjespolder
De Uiteindsche en Middelpolder
De Veen- en Geestlanden
De Veender- en Lijkerpolder buiten bedijking
De Veenderpolder
De Veenzijdse Polder
De Veerpolder
De Vennipperpolder
De Verenigde Bloklandse en Korteraarse Polder
Vierambacht
Het Vinkeveld
De Vlietpolder
Vogelenzang
De Voorhofpolder
De Voorofsche Polder (Waddinxveen)
De Voorofsche Polder (Woubrugge)
De Vosse- en Weerlanerpolder
De Vrijenhoefsche Veen- en Droogmakerij
De Vrouw Vennepolder
Vrouwgeest
De Warmonderdam- en Alkemaderpolder
De Wassenaarsche Polder
De Waterloospolder
Wilck en Wiericke
Polder Willens
Zanderijpolder
De Zandsloot
De Zemelpolder
De Zijdepolder
De Zijllaan en Meijepolder
De Zilkerpolder
De Zoetermeersche Meerpolder
De Zuid- en Noordeinderpolder
De Zuid-Hoflandsche Polder
De Zuidzijderpolder
De Zwanburgerpolder
De Zweilanderpolder
De Zwet- en Groote Blankaartpolder
De Zwetterpolder

Zie ook [bewerken]

Wapen van Hoogheemraadschap van Rijnland

Literatuur [bewerken]

Waterstaat in stedenland. Het hoogheemraadschap van Rijnland voor 1857. Auteurs: Milja van Tielhof en Petra J.E.M. van Dam. Uitgeverij Matrijs, 2006. ISBN 90-5345-299-0
Hollands water. Het hoogheemraadschap van Rijnland na 1857. Auteur: Ludy Giebels. Uitgeverij Matrijs, 2002. ISBN 90-5345-199-4

Externe links [bewerken]

	Huidige waterschappen en hoogheemraadschappen in Nederland
Aa en Maas · Amstel, Gooi en Vecht · Blija Buitendijks · Brabantse Delta · Delfland · De Dommel · Groot Salland · Hollands Noorderkwartier · Hollandse Delta · Hunze en Aa's · Noorderzijlvest · Peel en Maasvallei · Reest en Wieden · Regge en Dinkel · Rijn en IJssel · Rijnland · Rivierenland · Roer en Overmaas · Scheldestromen · Schieland en de Krimpenerwaard · De Stichtse Rijnlanden · Vallei en Veluwe · Velt en Vecht · Wetterskip Fryslân · Zuiderzeeland

Hoogheemraadschap van Rijnland

Inhoud

Taken [bewerken]

Waterbeheer [bewerken]

Geschiedenis [bewerken]

Rijnlandse lengte- en oppervlaktematen [bewerken]

Lengtematen [bewerken]

Oppervlaktematen [bewerken]

Gebied [bewerken]

Opgeheven en inliggende waterschappen [bewerken]

Zie ook [bewerken]

Literatuur [bewerken]

Externe links [bewerken]

Navigatiemenu

Persoonlijke instellingen

Naamruimten

Varianten

Weergaven

Handelingen

Zoeken

Navigatie

Informatie

Hulpmiddelen

Afdrukken/exporteren

In andere talen