Hortensia (geslacht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hortensia
Hydrangea macrophylla
Hydrangea macrophylla
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Asteriden
Orde: Cornales
Familie: Hydrangeaceae
Geslacht
Hydrangea
L. (1753)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Hortensia (Hydrangea) is een geslacht van bloeiende planten uit de hortensiafamilie (Hydrangeaceae). Er zijn ongeveer 100 soorten verspreid over de hele wereld, waarvan sommige in het wild voorkomen. Vooral in China en Japan komen hortensia's veel voor.

Hortensia is een gevarieerd geslacht planten: er zijn bladverliezende en groenblijvende soorten en zelfs soorten die klimmen. De plant heeft een merkwaardige bloeiwijze. Er zijn grote, pluimvormige trossen of schermen, bezet met vele bloemen. De middelste daarvan zijn klein en vruchtbaar. Deze kunnen zaad leveren. De bloemen aan de buitenkant zijn groter, maar steriel. De taak van de grote buitenbloemen is insecten ertoe te verleiden een bezoek aan de plant te brengen, om zo het stuifmeel op de binnenste bloemen af te geven.

De hortensia is een bekende tuinplant. Vooral de soort Hydrangea macrophylla is een bekende heester. Dit is een opvallende struik met roze, witte, rode of blauw bloemschermen. In opmars is de sneeuwbal, Hydrangea arborescens 'Annabelle' met haar enorme bolvormige samengestelde bloemen.

Geschiedenis[bewerken]

De hortensia maakte zijn introductie in Europa na voor het eerst te zijn aangeplant door Hortense de Beauharnais, de dochter van keizerin Joséphine de Beauharnais van Frankrijk. In de 20e eeuw werd de hortensia minder populair als gevolg van nieuwe inzichten van tuinarchitecten en plantenliefhebbers. De bloemen zijn namelijk erg fel en leken veel op goedkope plastic fabricaten uit die tijd. Massaal verdween de plant uit tuinen en werd gedegradeerd tot onkruid.

De afgelopen decennia is er sprake van een kentering. De tuinhortensia wordt weer meer gekweekt. Er worden nieuwe kruisingen gekweekt en de populariteit onder plantenliefhebbers wordt weer groter. Zo werd in 2008 de Hydrangea macrophyla 'Endless Summer' in Nederland op de markt gebracht. Deze hydrangea bloeit, in tegenstelling tot de gewone Hydrangea macrophylla, zowel op oude als op nieuwe takken, zodat er telkens opnieuw bloemen gevormd worden. Ook bloeit deze hortensia een groot deel van het jaar, van juni tot oktober. [1] Hortensia 'Endless Summer' is er in de kleuren blauw, roze en wit. In 2011 wordt een nieuwe schermvormige hortensia verwacht in Nederland. De eerste, kleinschalige introductie hiervan vindt plaats in het voorjaar van 2010.

Sinds 2010 is in Nederland ook de Hydrangea 'Forever & Ever' verkrijgbaar. Deze bloeit eveneens op eenjarig hout. Deze planten blijven compacter dan 'Endless Summer' en de collectie van 'Forever & Ever' bevat meer vormen en variëteiten. De plant heeft in Europa nog een aantal jaren 'in te halen' en is ook minder bekend dan zijn voorganger. Er worden nog steeds nieuwe variëteiten in de vrije natuur van Japan gevonden, zoals dubbelbloemige. Na intensieve veredeling en selectie zijn deze types verkrijgbaar over de gehele wereld.

Tegenwoordig zijn er ook sterke en doorkleurende selecties te verkrijgen die onder de naam "Magical" veredeld worden. Ze worden niet alleen geselecteerd op de mooie verse kleuren, maar kleuren onder de juiste omstandigheden ook door naar de fraaiste 'classic' kleuren. Daarnaast hebben deze bloemen een ongekend lang vaasleven. Jaarlijks worden er nieuwe Hydrangea macrophylla 'Magical' -soorten, na een nauwkeurige en doelbewuste selectie met de beste eigenschappen, geïntroduceerd.

Kweek[bewerken]

Voor de kweek van hortensia's is een zonnige tot halfbeschaduwde plek vereist. De plant kan het beste in kleiachtige, vruchtbare, vochthoudende grond worden geplaatst. Het planten kan het beste gebeuren in het vroege voorjaar (maart) of in het najaar (oktober of november).

De populaire blauwe variant van Hydrangea macrophylla verkleurt tot grauw rozeblauw als de grond niet zuur en ijzerhoudend is. Daarom is het voor de kweek van deze variant aan te raden zuurhoudende grond te gebruiken, evenals (kali)aluin of aluminiumsulfaat toe te dienen. Andere variëteiten, zoals de roze versie van Hydrangea macrophylla, hebben juist het omgekeerde nodig.

Snoeien is over het algemeen niet nodig.

Een selectie[bewerken]

  • Hydrangea macrophylla (synoniem: Hydrangea hortensis): tot 2 meter hoog, bloeit van juli tot september, witte, roze, rode of blauwe bloemen op meerjarig hout.
  • Hydrangea macrophylla 'Magical Revolution': rijkbloeiend, gedurende het bloeiseizoen verandert de kleur van de bloem.
  • Hydrangea macrophylla 'Endless Summer': bloeit telkens opnieuw en is winterhard tot -34 °C.
  • Hydrangea paniculata: tot 4 meter hoog, winterhard, witte bloemen op eenjarig hout die verkleuren naar roze.
  • Hydrangea serrata: tot 1,5 meter hoog, matgroene bladeren, randbloemen roze gekleurd, bloeit van juli tot september op eenjarig hout.
  • Hydrangea serrata 'Acuminata': idem, maar bruinachtig blad en blauwe randbloemen.
  • Hydrangea petiolaris: de Klimhortensia, laat men bij voorkeur ongesnoeid; gedijt ook op schaduwrijkere plaatsen
  • Hydrangea arborescens vooral vertegenwoordigd door het ras 'Annabelle' bloeit op eenjarig hout met grote witte/limoengroene bolbloemen
  • Hydrangea quercifolia: eikebladhortensia, witte pluimbloemen, grote bladeren met lobben, rode herfstverkleuring, laat men bij voorkeur ongesnoeid
  • Hydrangea aspera: de boomhortensia, fluweelachtige bladeren, zogenaamde "randbloeier", grote bloembladen rond de eigenlijke, nietige bloemetjes
Bronnen, noten en/of referenties
  • Wijlen, Ing. A. van. Grote Tuinplanten Encyclopedie, Zuid-Nederlandse Uitgeverij Aartselaar, 1980.
  1. www.endlesssummerblooms.com