Houten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Houten
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Houten Wapen van de gemeente Houten
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Houten
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Coördinaten 52° 2′ NB, 5° 10′ OL
Algemeen
Oppervlakte 58,99 km²
- land 55,41 km²
- water 3,58 km²
Inwoners (1 januari 2014) 48.427? (874 inw/km²)
Hoofdplaats Houten
Belangrijke verkeersaders A27 N409, N410, Rondweg, Spoorlijn Utrecht - Boxtel
Station(s) Houten, Houten Castellum
Politiek
Burgemeester (lijst) Wouter de Jong (ChristenUnie) [1]
Zetels
D66
ITH
VVD
CDA
PvdA
GroenLinks
Houten Anders!
ChristenUnie
SGP
29
6
4
4
4
3
2
2
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 14.200 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 292.000
WW-uitkeringen (2007) 11 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 3990-3999
Netnummer(s) 030
CBS-code 0321
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.houten.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Houten
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Houten, dec. 2013

Houten (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een plaats en forensengemeente in de Nederlandse provincie Utrecht. Het ligt ten zuidoosten van de stad Utrecht tussen de rijkswegen A12, A27 en de rivier de Lek. De gemeente telt 48.427 inwoners (1 januari 2014, bron: CBS) en heeft een totale oppervlakte van zo'n 59 vierkante kilometer.

Kernen[bewerken]

De grootste plaats in de gemeente is Houten - daarnaast omvat de gemeente de kleine kernen 't Goy, Schalkwijk en Tull en 't Waal.

Vroege geschiedenis en architectuur[bewerken]

Archeologisch onderzoek langs het spoortraject Vleuten-Geldermalsen heeft aangetoond dat de omgeving van Houten al in de Bronstijd werd bewoond. Sporen gevonden nabij het huidige gebouw van de stadsverwarming gaan terug tot 2200 v.Chr. Houten is, evenals het nabijgelegen dorp 't Goy, waarschijnlijk als vestigingsplaats gekozen vanwege de hogergelegen grond - de door de Rijn afgezette sedimenten, bekend als stroomruggen.

Begin 2007 werd langs ditzelfde spoortraject een deel van een vroeg middeleeuwse weg gevonden.[2] Naast de Hervormde Kerk ( plein) zijn in 1957 resten gevonden van een Romeinse villa. Deze Hervormde Kerk (beter bekend als Pleinkerk) dateert gedeeltelijk uit de 12e eeuw. Met de bouw van de toren werd in 1535 begonnen. In de Middeleeuwen concentreerde de bebouwing van Houten zich hier. Op enige afstand van de hervormde kerk staat de katholieke kerk Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming, een neogotische kerk uit 1884-1885 ontworpen door architect Alfred Tepe.

Ten westen van de huidige bebouwde kom staat Kasteel Heemstede, gebouwd rond 1645. In 1987 werd het door een brand zwaar beschadigd. Zo'n vijftien jaar later werd het gerestaureerd.

De naam Houten is afgeleid van "Haltna", dat mogelijk "woonplaats in het bos" betekent.[3]

Recente geschiedenis[bewerken]

De gemeente Houten is in het leven geroepen op 21 oktober 1811, toen Nederland deel uitmaakte van het Franse Keizerrijk. Aan de gemeente Houten werd het grondgebied toegewezen van de voormalige gerechten Houten, 't Goy, Oud-Wulven, Wayen, Wulven, Heemstede en Schonauwen.

In 1816 werd Schonauwen een zelfstandige gemeente. Oud-Wulven, Wayen, Wulven, Heemstede en Schonauwen vormden samen met de gerechten Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd de gemeente Oud-Wulven.

In 1858 werden de gemeenten Houten, Oud-Wulven en Schonauwen samengevoegd tot een nieuwe gemeente Houten. Hierdoor bereikte het grondgebied weer de zelfde omvang als in 1811 met als extra toevoeging Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd.

Op 28 november 1944 werd de Brink (het tegenwoordige Plein of "Oude Dorp") en omgeving in Houten gebombardeerd door de geallieerden. De vliegtuigen waren op zoek naar de Duitse generaal Reinhard. Dit doel werd gemist. De huisvesting van de Duitse soldaten op De Brink werd bij een tweede aanvalsgolf wel geraakt. Bij het bombardement vielen zestien doden, waarvan vijf Houtenaren.

Op 8 oktober 1953 wordt het meest noordelijke gedeelte van de gemeente (Maarschalkerweerd) bij Utrecht gevoegd, nadat Houten zich 42 jaar tegen deze gebiedsuitbreiding had verzet. Op 1 januari 1962 worden Tull en 't Waal en Schalkwijk aan Houten gevoegd. Sinds 1943 hadden deze drie gemeenten dezelfde burgemeester.

In 1966 werd Houten wegens zijn ligging nabij Utrecht en de spoorlijn naar 's-Hertogenbosch aangewezen als groeikern. Begin jaren zeventig had het toenmalige dorp zo'n 4.000 inwoners (bron: Gemeentegids Houten, 2006). Vanaf 1979 begon de eerste grote uitbreiding van Houten, waarin 10.000 nieuwe woningen werden gebouwd en de bevolking groeide tot ruim 30.000 inwoners (1996). Rond het in 1982 geopende nieuwe station Houten verrees het geheel nieuwe centrum ("Het Rond") van Houten; het Oude Dorp kwam hierdoor excentrisch te liggen.

Het zuiden van Houten is een van de zogeheten Vinex-locaties in Nederland: de meeste steden mogen een beperkt aantal huizen per jaar bouwen, maar voor Houten geldt een dergelijke beperking niet. In 1997 werd begonnen met het tweede grote uitbreidingsplan van Houten in het kader van het Vinex-plan, waarmee Houten aan de zuidkant uitgebreid werd met zeven nieuwe wijken: Loerik, Overdam, Hofstad, Schonauwen, De Hoon, Leebrug en Castellum. In deze laatste wijk is een winkelcentrum en is sinds 2010 station Houten Castellum te vinden.

In 2007 is begonnen met een grootse vernieuwing van het centrum van Houten, om een voorzieningenniveau te krijgen dat past bij een gemeente van bijna 50.000 inwoners. Onderdeel van de vernieuwingen waren de verdubbeling en verhoging van het spoor inclusief een nieuw station, uitbreiding van het winkelcentrum, twee nieuwe cultuurcentra waarin het grote aantal culturele verenigingen van Houten een plaats hebben gevonden, uitbreiding van het aantal en grootte van de sportfaciliteiten en de herinrichting van het centrale plein in het centrum Het Rond.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Er zijn 39 wijken en buurten in Houten. Zie wijken en buurten in Houten.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal gemeentelijke-, rijks- en oorlogsmonumenten, zie:

Foto's[bewerken]

Sport en recreatie[bewerken]


Sportverenigingen[bewerken]


Overig[bewerken]

  • Speelbos Nieuw Wulven
  • Kinderspeelparadijs Ballorig
  • De Archeologische werkgroep "Leen de Keijzer", klein archeologisch museum op de zolder van Het Oude Station Houten
  • Zwembad De Wetering
  • Groenzone De Vijfwal
  • De Rietplas en de Oosterlaakplas
  • Kinderspeeltuin De Speelheuvel
  • Kinderboerderij Houten

Economie[bewerken]

Bij Houten zijn bedrijfsterreinen De Schaft[4] bij de Koppeling (oudste bedrijventerrein van Houten) alsook De Meerpaal en Het Rondeel deze twee laatste beide gevestigd langs de A27.

Straten, lanen, pleinen en parken[bewerken]

Winkelen[bewerken]

  • Winkelcentrum Het Rond
  • Winkelcentrum Castellum
  • Winkelcentrum de Meerpaal
  • Winkelcentrum De Dikke Boom
  • Het Oude Dorp

Weekmarkt is er bij Het Rond op donderdagmorgen.

Media[bewerken]

't Groentje is een huis-aan-huisblad dat wordt verspreid in Houten en omstreken, onder de titel Houtens Nieuws. Daarnaast verschijnt het huis-aan-huisblad Trefpunt in Houten en bijhorende dorpen. Houten heeft een lokale omroep: Omroep Houten[5]. Het lokale radiostation van deze omroep, Houten FM, is te beluisteren via 107.3 FM.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Bij de uitbouw van Houten tot middelgrote stad heeft men in de jaren zeventig besloten om het gebruik van de fiets te stimuleren en het gebruik van de auto te ontmoedigen. Hiertoe is aan de buitenkant van Houten een rondweg aangelegd van waaruit door middel van "inprikkers" de wijken bereikt kunnen worden. Met de auto kan niet worden gereden tussen wijken en zal altijd via "de Rondweg" moeten worden gegaan. Ook is het beleid dat binnen de wijken geen weg langer dan 70 meter recht mag zijn en dat zichtlijnen langs toegangswegen van wijken ruim moeten te zijn. Deze maatregelen hebben ertoe geleid dat Houten een van de verkeersveiligste gemeenten van Nederland is binnen de bebouwde kom en dat de gemiddelde snelheid van auto's binnen wijken laag is. Via afslag "De Staart" is de aansluiting op de Rijksweg A27 bereikbaar; de gemeente Houten werkt momenteel, samen met de buurgemeente Bunnik aan een tweede aansluiting op een snelweg. Dit wordt waarschijnlijk de Rijksweg A12.

Vanaf de jaren zeventig is het beleid van Houten dat de fiets het primaire vervoermiddel is en andere, zoals de auto, secundair. De ruimtelijke ordening van Houten is hierop ingericht: Houten heeft een stervormig net van vrijliggende voorrangsfietspaden, zodat fietsers vanuit elke wijk het centrum en andere delen van Houten snel kunnen bereiken. Waar mogelijk zijn fietsstraten aangelegd volgens het principe "Fietsstraat, auto's te gast". De gemeente Houten geeft prioriteit aan het onderhoud van haar fietspaden.

Jaarlijks scoort Houten hoog in de landelijke wedstrijd voor de titel van fietsvriendelijkste gemeente. In oktober 2008 is Houten Fietsstad 2008 geworden, een prijs die uitgereikt wordt door de Fietsersbond. Ook de rest van de wereld is het fietsconcept van Houten aan het ontdekken: van over de hele wereld bezoeken delegaties Houten met als insteek (delen van) het fietsconcept van Houten over te nemen.

Openbaar vervoer[bewerken]

Houten kent twee stations. Station Houten en Station Houten Castellum. Beide stations liggen aan de spoorlijn Utrecht - Boxtel (Staatslijn H). In Houten is het spoor viersporig.

Houten wordt bediend door de Sprinters Utrecht - Breda en Utrecht - Tiel, die allebei de gehele dag twee keer per uur rijden. Richting Utrecht en richting Geldermalsen rijden daardoor vier treinen per uur.

Langs dezelfde spoorlijn liep van 2001 tot 2008 de tramlijn Houten - Houten Castellum. De tramlijn tussen de stations van Houten was de kortste van Nederland. In de jaren 2007 t/m 2010 werd het spoor in Houten verdubbeld. Voor deze spoorverdubbeling moest het oude stationsgebouw uit 1868 worden verplaatst en werd de tramlijn in 2008 opgeheven. Tot de definitieve opening van station Houten Castellum reed er een pendelbus.

Daarnaast rijden er bussen van U-OV vanuit het centrum naar Nieuwegein (lijn 48), Utrecht (lijn 47), Schalkwijk en 't Goy (lijn 45) en Houten-Zuid (lijn 49). Tevens rijden er spitsbussen naar De Uithof (Utrecht) (lijn 281) en Kanaleneiland (Utrecht) (lijn 247). De spitsbussen rijden in de ochtend van Houten naar Utrecht en in de middag terug naar Houten. De bussen rijden in Houten over de rondweg, de haltes liggen zo veel mogelijk bij de diverse fietstunnels onder deze weg, vaak bij de toegangswegen ("inprikkers") van de Houtense wijken. Tevens is er een busstation bij het NS-station Houten.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Utrecht   Bunnik 
 Nieuwegein  Brosen windrose nl.svg      
 Vianen   Culemborg   Wijk bij Duurstede 

Politiek[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

Gemeentehuis van Houten aan het Onderdoor 25
De eerste steen van het Gemeentehuis Houten werd gelegd op 28-11-1986

De gemeenteraad van Houten bestaat uit 29 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
D66 3 1 1 1 3 6
Inwonerspartij Toekomst Houten - - - 2 5 (3) 4
VVD 3 3 4 4 5 (4) 4
CDA 5 5 6 5 5 4
PvdA 2 3 3 7 4 3
GroenLinks 2 2 4 3 3 2
Houten Anders! - - - - - (3) 2
ChristenUnie* 1 1 2 2 2 2
SGP 1 1 1 1 2 2
Houtens Belang 6 6 4 2 - -
Maarseveen - 1 - - - -
Totaal 23 23 25 27 29 29

Noot: De tabel bevat de oorspronkelijke zetelaantallen direct na de gemeenteraadsverkiezingen. Tussen haakjes staat wat de zetelaantallen daarna waren.

  • De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door haar voorgangers het GPV en de RPF.

College van B en W[bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit vijf personen en is vanaf 13 mei 2014 als volgt samengesteld:[6]

Burgemeester: Wouter de Jong (CU)

Wethouders:

  • Michiel van Liere (D66)
  • Herman Geerdes (VVD)
  • Kees van Dalen (CDA)
  • Jocko Rensen (PvdA)

Bekende (ex-)inwoners[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Houten eindigde in 2014 vijfde in een onderzoek van De Telegraaf naar de 'beste' gemeente, op basis van leefcriteria als huizenprijzen, criminaliteit, armoede en voorzieningen (winkels, onderwijs en medische zorg e.d.). Het dagblad beoordeelde hierbij 400 gemeentes.[7]
Bronnen

Referenties

Beluister

(info)