Houten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Houten
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Houten Wapen van de gemeente Houten
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Houten
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Coördinaten 52° 2′ NB, 5° 10′ OL
Algemeen
Oppervlakte 58,99 km²
- land 55,41 km²
- water 3,58 km²
Inwoners (1 mei 2014) 48.471? (875 inw/km²)
Hoofdplaats Houten
Belangrijke verkeersaders A27 N409, N410, Rondweg, Spoorlijn Utrecht - Boxtel
Station(s) Houten, Houten Castellum
Politiek
Burgemeester (lijst) Wouter de Jong (ChristenUnie) [1]
Zetels
D66
ITH
VVD
CDA
PvdA
GroenLinks
Houten Anders!
ChristenUnie
SGP
29
6
4
4
4
3
2
2
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 14.200 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 292.000
WW-uitkeringen (2007) 11 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 3990-3999
Netnummer(s) 030
CBS-code 0321
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.houten.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Houten
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Houten, september 2014

Houten (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een plaats en forensengemeente in de Nederlandse provincie Utrecht. Het ligt ten zuidoosten van de stad Utrecht tussen de rijkswegen A12, A27 en de rivier de Lek. De gemeente telt 48.471 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een totale oppervlakte van zo'n 59 vierkante kilometer.

Kernen[bewerken]

De grootste plaats in de gemeente is Houten - daarnaast omvat de gemeente de kleine kernen 't Goy, Schalkwijk en Tull en 't Waal.

Vroege geschiedenis en architectuur[bewerken]

Archeologisch onderzoek langs het spoortraject Vleuten-Geldermalsen heeft aangetoond dat de omgeving van Houten al in de Bronstijd werd bewoond. Sporen gevonden nabij het huidige gebouw van de stadsverwarming gaan terug tot 2200 v.Chr. Houten is, evenals het nabijgelegen dorp 't Goy, waarschijnlijk als vestigingsplaats gekozen vanwege de hogergelegen grond - de door de Rijn afgezette sedimenten, bekend als stroomruggen.

Begin 2007 werd langs ditzelfde spoortraject een deel van een vroeg middeleeuwse weg gevonden.[2] Naast de Hervormde Kerk ( plein) zijn in 1957 resten gevonden van een Romeinse villa. Deze Hervormde Kerk (beter bekend als Pleinkerk) dateert gedeeltelijk uit de 12e eeuw. Met de bouw van de toren werd in 1535 begonnen. In de Middeleeuwen concentreerde de bebouwing van Houten zich hier. Op enige afstand van de hervormde kerk staat de katholieke kerk Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming, een neogotische kerk uit 1884-1885 ontworpen door architect Alfred Tepe.

Ten westen van de huidige bebouwde kom staat Kasteel Heemstede, gebouwd rond 1645. In 1987 werd het door een brand zwaar beschadigd. Zo'n vijftien jaar later werd het gerestaureerd.

De naam Houten is afgeleid van "Haltna", dat mogelijk "woonplaats in het bos" betekent.[3]

Recente geschiedenis[bewerken]

De gemeente Houten is in het leven geroepen op 21 oktober 1811, toen Nederland deel uitmaakte van het Franse Keizerrijk. Aan de gemeente Houten werd het grondgebied toegewezen van de voormalige gerechten Houten, 't Goy, Oud-Wulven, Wayen, Wulven, Heemstede en Schonauwen.

In 1816 werd Schonauwen een zelfstandige gemeente. Oud-Wulven, Wayen, Wulven, Heemstede en Schonauwen vormden samen met de gerechten Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd de gemeente Oud-Wulven.

In 1858 werden de gemeenten Houten, Oud-Wulven en Schonauwen samengevoegd tot een nieuwe gemeente Houten. Hierdoor bereikte het grondgebied weer de zelfde omvang als in 1811 met als extra toevoeging Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd.

Op 28 november 1944 werd de Brink (het tegenwoordige Plein of "Oude Dorp") en omgeving gebombardeerd door de geallieerden. De vliegtuigen waren op zoek naar de Duitse generaal Reinhard. Dit doel werd gemist. De huisvesting van de Duitse soldaten op De Brink werd bij een tweede aanvalsgolf wel geraakt. Bij het bombardement vielen zestien doden, waarvan vijf Houtenaren.

Op 8 oktober 1953 wordt het meest noordelijke gedeelte van de gemeente (Maarschalkerweerd) bij Utrecht gevoegd, nadat Houten zich 42 jaar tegen deze gebiedsuitbreiding had verzet. Op 1 januari 1962 worden Tull en 't Waal en Schalkwijk aan Houten gevoegd. Sinds 1943 hadden deze drie gemeenten dezelfde burgemeester.

Rond 1970 heeft de gemeente Houten zo'n 4.000 inwoners. Daar komt verandering in als in 1966 Houten wegens zijn ligging nabij Utrecht en de spoorlijn naar 's-Hertogenbosch in de Tweede Nota Ruimtelijke Ordening wordt aangewezen als overloopgemeente, later (vanaf de Derde Nota ruimtelijke Ordening) groeikern genoemd. In november 1979 begint de bouw van ruim 8.000 nieuwe woningen, waardoor de bevolking zal groeien tot ruim 30.000 inwoners (1996). De wijk Den Oord werd nog volgens de stedenbouwkundige principes van Het Nieuwe Bouwen ontworpen en gebouwd, en wordt daardoor niet beschouwd als reguliere dorpsuitbreiding en niet als onderdeel van de groeitaak. De wijk De Lobben daarentegen is in ontwerp en uitvoering een typische woonerfwijk, een product van de reactionaire stedebouw van de jaren zeventig. De Lobben is de daarmee de opmaat naar de woonwijken die volgen (in het huidige Houten-Noord): De Weerwolf, Schonenburg, Wernaar, De Geer, Wulven, Tiellandt, Rijsbrug, en De Meent. De hoofdopzet met ontwerpuitgangspunten van die periode (zoals de menselijke maat, ruimte voor het spelende kind, voetgangers en fietsers eerst), en de unieke en de in Houten specifiek toegepaste inversie-stedebouw zijn, niet in het minst door het succes ervan, in de hoofdstructuur bewaard gebleven. De woningen daarentegen zijn in hun vormgeving meegegaan met de trends in de architectuur. Rond het in 1982 geopende nieuwe station Houten verrees het geheel nieuwe centrum ("Het Rond") van Houten; het Oude Dorp kwam hierdoor excentrisch te liggen.

Met de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (of Vinex) krijgt Houten in 1991 een tweede groeitaak. De bouw van Vinex-locatie Houten-Zuid begint in 1997. Er komen zeven nieuwe wijken: Loerik, Overdam, Hofstad, Schonauwen, De Hoon, Leebrug en Castellum. In deze laatste wijk is een winkelcentrum en is sinds 2010 station Houten Castellum te vinden.

In 2007 is begonnen met een grootse vernieuwing van het centrum van Houten, om een voorzieningenniveau te krijgen dat past bij een gemeente van bijna 50.000 inwoners. Onderdeel van de vernieuwingen waren de verdubbeling en verhoging van het spoor, inclusief een totaal nieuw station, de realisatie van het fietstransferium, de uitbreiding van het winkelcentrum, twee nieuwe cultuurcentra waarin het grote aantal culturele verenigingen van Houten een plaats hebben gevonden, en de herinrichting van het centrale plein Het Rond.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Er zijn 4 wijken en 39 buurten in Houten: zie wijken en buurten in Houten.[4]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal gemeentelijke-, rijks- en oorlogsmonumenten, zie:

Foto's[bewerken]

Sport en recreatie[bewerken]


Sportverenigingen[bewerken]


Overig[bewerken]

  • Speelbos Nieuw Wulven
  • Kinderspeelparadijs Ballorig
  • De Archeologische werkgroep "Leen de Keijzer", klein archeologisch museum op de zolder van Het Oude Station Houten
  • Zwembad De Wetering
  • Groenzone De Vijfwal
  • De Rietplas en de Oosterlaakplas
  • Kinderspeeltuin De Speelheuvel
  • Kinderboerderij Houten

Economie[bewerken]

Bij Houten zijn bedrijfsterreinen De Schaft[5] bij de Koppeling (oudste bedrijventerrein van Houten) alsook De Meerpaal en Het Rondeel deze twee laatste beide gevestigd langs de A27.

Straten, lanen, pleinen en parken[bewerken]

Winkelen[bewerken]

  • Winkelcentrum Het Rond
  • Winkelcentrum Castellum
  • Winkelcentrum de Meerpaal
  • Winkelcentrum De Dikke Boom
  • Het Oude Dorp

Weekmarkt is er bij Het Rond op donderdagmorgen.

Media[bewerken]

't Groentje is een huis-aan-huisblad dat wordt verspreid in Houten en omstreken, onder de titel Houtens Nieuws. Daarnaast verschijnt het huis-aan-huisblad Trefpunt in Houten en bijhorende dorpen. Houten heeft een lokale omroep: Omroep Houten[6]. Het lokale radiostation van deze omroep, Houten FM, is te beluisteren via 107.3 FM.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Fietsstad[bewerken]

Houten heeft een uniek verkeerssysteem waarbij rustige en veilige wijken voorop staan. Voor langzaam verkeer is dwars door Houten een hoofdstructuur van vrijliggende voet- en fietspaden aangelegd. Vanuit de woonwijken lopen routes direct naar het centrum. Ook kunnen voetgangers en fietsers via korte routes van wijk naar wijk. Waar fietspaden kruisen met autoverkeer hebben fietsers voorrang. Binnen Houten is fietsen bijna altijd sneller dan autorijden. Scholen zijn langs de hoofdroutes gesitueerd. Een Houtense uitvinding is de fietsstraat, voor gemengd verkeer, waar auto’s zijn toegestaan het principe "Fietsstraat, auto's te gast".

Mede door de uitstekend aansluitende openbaar vervoervoorzieningen is een optimaal systeem voor voetgangers en fietsers gerealiseerd. Houten staat daarom wereldwijd bekend als Fietsstad. Delegaties vanuit alle windstreken bezoeken Houten met als insteek (delen van) het fietsconcept van Houten over te nemen.

Rondweg[bewerken]

Voor het autoverkeer is een rondweg aangelegd, waardoor in de woonwijken alleen bestemmingsverkeer komt. Elke wijk heeft een eigen afslag (of ‘inprikker’). Het is dus erg belangrijk de juiste afslag te kiezen om op het gewenste adres te komen. Daartoe zijn de namen van de straten en van de afslag op elkaar afgestemd: het laatste deel van een straatnaam verwijst naar de bijbehorende afslag. Zo zijn alle straten die eindigen op 'camp' (zoals bijvoorbeeld Meercamp en Ruitercamp) per auto alleen bereikbaar via de afslag 'De Camp'. Met de auto van de ene naar een andere wijk of het centrum rijden gaat altijd via de Rondweg. De straatnamen in de oude dorpskern zijn niet aangepast, maar eindigen op '-straat', '-weg' of '-laan'. Voor de oude dorpskern kan één van de twee afslagen 'Oude Dorp' gekozen worden. Via de afslag "De Staart" is Houten aangesloten op de Rijksweg A27. Momenteel wordt gewerkt aan een tweede aansluiting op een snelweg, de A12.

Bij de afslagen staan poortgebouwen, die de entrees naar de woonwijken markeren. In de poortgebouwen zijn woningen of kantoren, of een combinatie van beide, gerealiseerd. De Rondweg is ontworpen voor een snelheid van maximaal 70 km/uur en heeft daarom bijna overal bochten. Voor fietsers zijn fietstunnels en bruggen aangelegd om de Rondweg veilig te kunnen kruisen. In de woonwijken worden de straten vanaf de entree steeds smaller en kronkeliger, en zijn rechtstanden niet langer dan 70 meter, waardoor de auto's binnen de bebouwde kom langzaam gaan rijden. Hierdoor zijn er weinig aparte voetpaden nodig en geen verkeerslichten. Alleen op de Rondweg staan verkeerslichten. Vier afslagen leiden naar het centrum, maar doorgaand autoverkeer is daar niet mogelijk.

Bovenstaande ontwerpprincipes en maatregelen hebben ertoe geleid dat Houten een van de verkeersveiligste gemeenten van Nederland is.

Openbaar vervoer[bewerken]

Houten kent twee stations. Station Houten en Station Houten Castellum. Beide stations liggen aan de spoorlijn Utrecht - Boxtel (Staatslijn H). In Houten is het spoor viersporig.

Houten wordt bediend door de Sprinters Utrecht - Breda en Utrecht - Tiel, die allebei de gehele dag twee keer per uur rijden. Richting Utrecht en richting Geldermalsen rijden daardoor vier treinen per uur.

Langs dezelfde spoorlijn liep van 2001 tot 2008 de tramlijn Houten - Houten Castellum. De tramlijn tussen de stations van Houten was de kortste van Nederland. In de jaren 2007 t/m 2010 werd het spoor in Houten verdubbeld. Voor deze spoorverdubbeling moest het oude stationsgebouw uit 1868 worden verplaatst en werd de tramlijn in 2008 opgeheven. Tot de definitieve opening van station Houten Castellum reed er een pendelbus.

Daarnaast rijden er bussen van U-OV vanuit het centrum naar Nieuwegein (lijn 48), Utrecht (lijn 47), Schalkwijk en 't Goy (lijn 45) en Houten-Zuid (lijn 49). Tevens rijden er spitsbussen naar De Uithof (Utrecht) (lijn 281) en Kanaleneiland (Utrecht) (lijn 247). De spitsbussen rijden in de ochtend van Houten naar Utrecht en in de middag terug naar Houten. De bussen rijden in Houten over de rondweg, de haltes liggen zo veel mogelijk bij de diverse fietstunnels onder deze weg, vaak bij de toegangswegen ("inprikkers") van de Houtense wijken. Tevens is er een busstation bij het NS-station Houten.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Utrecht   Bunnik 
 Nieuwegein  Brosen windrose nl.svg      
 Vianen   Culemborg   Wijk bij Duurstede 

Politiek[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

Gemeentehuis van Houten aan het Onderdoor 25
De eerste steen van het Gemeentehuis Houten werd gelegd op 28-11-1986

De gemeenteraad van Houten bestaat uit 29 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
D66 3 1 1 1 3 6
Inwonerspartij Toekomst Houten - - - 2 5 (3) 4
VVD 3 3 4 4 5 (4) 4
CDA 5 5 6 5 5 4
PvdA 2 3 3 7 4 3
GroenLinks 2 2 4 3 3 2
Houten Anders! - - - - - (3) 2
ChristenUnie* 1 1 2 2 2 2
SGP 1 1 1 1 2 2
Houtens Belang 6 6 4 2 - -
Maarseveen - 1 - - - -
Totaal 23 23 25 27 29 29

Noot: De tabel bevat de oorspronkelijke zetelaantallen direct na de gemeenteraadsverkiezingen. Tussen haakjes staat wat de zetelaantallen daarna waren.

  • De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door haar voorgangers het GPV en de RPF.

College van B en W[bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit vijf personen en is vanaf 13 mei 2014 als volgt samengesteld:[7]

Burgemeester: Wouter de Jong (CU)

Wethouders:

  • Michiel van Liere (D66)
  • Herman Geerdes (VVD)
  • Kees van Dalen (CDA)
  • Jocko Rensen (PvdA)

Bekende (ex-)inwoners[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Houten won in 2008 de door de Fietsersbond georganiseerde 'Fietsstad van Nederland'-verkiezing, na eerdere nominaties in 2002 en 2004 (in 2011 zat Houten opnieuw bij de genomineerden).
  • In 2009 werd Houten gekozen tot 'Leukste gemeente voor kinderen' (onderzoek Kinderen in Tel van het Verwey-Jonker Instituut).
  • Houten is in 2010 opgenomen in de Canon van de ruimtelijke ordening, een overzicht van typerende en markante goede voorbeelden (iconen) van wat er in Nederland tussen 1940 en 2015 met ruimtelijke ordening is bereikt.
  • In 2012 werd Houten benoemd tot 'ZwerfAfvalPakker (ZAP) van het jaar', na al in 2010 bij de verkiezing van gemeente van het jaar als 2e werd beoordeeld op openbare ruimte & afval (10e plaats totaal van 431 gemeentes).
  • Houten eindigde in 2014 als vijfde in een onderzoek van De Telegraaf naar de 'beste' gemeente, op basis van leefcriteria als huizenprijzen, criminaliteit, armoede en voorzieningen (winkels, onderwijs en medische zorg e.d.). Het dagblad beoordeelde hierbij 400 gemeentes.[8]
Bronnen

Referenties

Beluister

(info)