Hugo Brandt Corstius

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hugo Brandt Corstius
Brandt Corstius tijdens "Het Voorwoord" in Den Haag
Brandt Corstius tijdens "Het Voorwoord" in Den Haag
Algemene informatie
Pseudoniem(en) Piet Grijs, Stoker, Battus, Raoul Chapkis
Geboren 29 augustus 1935
Overleden 28 februari 2014
Land Nederland
Werk
Bekende werken Opperlandse taal- & letterkunde, Kritiek op kritiek, Onbewolkt, Het bewustzijn
Onderscheiding(en) Anne Frank-prijs, Cestoda-prijs, Burgemeester van Grunsven-prijs, Busken Huetprijs, P.C. Hooft-prijs
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Hugo Brandt Corstius met zijn zoon Jelle

Hugo Brandt Corstius (Eindhoven, 29 augustus 1935Amsterdam, 28 februari 2014) was een Nederlands schrijver, wetenschapper en columnist, die zowel in de alfa- als in de bètawetenschappen werkzaam is geweest. Onder zijn pseudoniemen Piet Grijs, Stoker, Raoul Chapkis en Battus, schreef hij diverse colums in de landelijke dag- en weekbladen.

Loopbaan[bewerken]

Brandt Corstius studeerde aanvankelijk wiskunde te Amsterdam, waar hij een leerling was van Adriaan van Wijngaarden. Die wekte bij hem echter interesse op voor het nieuwe vakgebied informatica.[1] Hij promoveerde in 1970 op een proefschrift over computertaalkunde en werkte daarna bij het Mathematisch Centrum in Amsterdam. Bij het grote publiek is hij vooral bekend vanwege zijn letterkundige werkzaamheden, te weten:

Pseudoniemen en aanvallen[bewerken]

Hugo Brandt Corstius schreef onder verschillende (zeker 60) pseudoniemen, alloniemen, piknamen en schuilnamen, waarbij (volgens eigen zeggen) ieder pseudoniem een deel van zijn karakter is. Hij begon zijn loopbaan als schrijver echter onder eigen naam in studentenblad Propria Cures, waar hij redacteur was van 1957 tot 1959.

Hij schreef in Vrij Nederland een wekelijkse column onder het pseudoniem Piet Grijs. Van 1979 tot 1986 schreef hij ook in de Volkskrant onder het pseudoniem Stoker. Eind 2008 verscheen na vele jaren de laatste column van Piet Grijs in Vrij Nederland. Zowel hoofdredacteur Frits van Exter als Brandt Corstius zelf lieten in het midden of hij ontslagen was dan wel ontslag had genomen.

Als Piet Grijs schreef hij een serie aanvallen op de Leidse criminoloog Wouter Buikhuisen die door middel van hersenonderzoek een verband zocht tussen criminaliteit en biologische factoren. Hij vergeleek Buikhuisen, die zojuist benoemd was tot hoogleraar aan de Universiteit Leiden, met Joop Glimmerveen, de leider van de extreemrechtse Nederlandse Volks-Unie. Brandt Corstius bediende zich hierbij van het argumentum ad hominem door het gebruik van termen als: "hij is een kale, impotente carrièrewetenschapper", een "verblinde vakidioot", een "bedrieger", een "aartsopportunist", een "domme charlatan". De kern van zijn kritiek was echter van methodologische aard.

Buikhuisen kreeg als gevolg van de aanvallen te maken met bommeldingen en een verstoorde oratie en werd bedreigd met de dood. Hij verloor ten slotte de steun van de universiteit. Jaren later werd dergelijk onderzoek een algemeen geaccepteerde onderzoeksdiscipline maar in het politieke en wetenschappelijke klimaat van de jaren zeventig waren de artikelen[2] van Brandt Corstius aanleiding tot het volledig dwarsbomen van het onderzoek en het breken van Buikhuisens carrière. Volgens wetenschapsjournalist Hans van Maanen is rehabilitatie ongewenst, omdat het onderzoek wetenschappelijk gewoon niet deugt en de affaire nu wordt gebruikt om kritiek op deze richting van onderzoek onmogelijk te maken.[3] Brandt Corstius heeft zich nooit gedistantieerd van de artikelserie en gaf nog in 2009 te kennen niet van oordeel te zijn veranderd.[4]

Piet Grijs was eveneens deels verantwoordelijk voor het zich terugtrekken van Paul Cliteur uit het politieke debat in 2004. Cliteur voelde zich te bedreigd, en voerde als bijkomende reden onder meer opiniestukken van Grijs, Marcel van Dam en Thijs Wöltgens op.[5]

Andere pseudoniemen die hij gebruikte zijn Battus (onder andere in NRC Handelsblad en Vrij Nederland), Raoul Chapkis, Victor Baarn, Batticus, Hugo Battus, Dolf Cohen, Maaike Helder, Peter Malenkov en Talisman, buiten een 60- tot 70-tal andere schuilnamen en/of ondertekeningen.

Twee van de boeken die hij heeft geschreven onder het pseudoniem Battus zijn de Opperlandse taal- & letterkunde en twintig jaar later de opvolger Opperlans!. Dit zijn letterkundige boeken die de vorm van de Nederlandse taal beschrijven, zonder acht te slaan op de betekenis.

P.C. Hooft-prijs[bewerken]

Hugo Brandt Corstius ontvangt PC Hooftprijs 1987 uit handen prof. Dresden (l) voorzitter Stichting PC Hooftprijs

In 1985 werd hem de P.C. Hooft-prijs toegewezen. Het toenmalige kabinet-Lubbers I, bij monde van minister Elco Brinkman, weigerde echter deze prijs aan hem uit te reiken. Dit omdat hij volgens het kabinet, "het kwetsen tot instrument had verheven". Vermoedelijk was met name het vergelijken van de toenmalige minister van Financiën Onno Ruding met de oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann hier debet aan. De jury die Brandt Corstius had voorgedragen protesteerde heftig en trad af. Het werd een echte media-rel en de P.C. Hooft-prijs werd twee jaar lang niet uitgereikt; deze werd vervolgens van Staatsprijs gedegradeerd tot "gewone" prijs.

In 1987 werd de vernieuwde P.C. Hooft-prijs, alsnog aan hem uitgereikt.

Leonardoleerstoel[bewerken]

Aan de Universiteit van Tilburg bekleedde hij in 1998 de Leonardoleerstoel. Tijdens zijn colleges ontvouwde hij een filosofie over het bewustzijn. In zijn theorie werd het bewustzijn losgeknipt van verweven noties als "de ziel" of "de geest". Het bewustzijn (opgevat als de onweerlegbare notie te weten, te voelen, er van doordrongen te zijn dat je bestaat en dat je ook zou bestaan als een deel van je hersens er niet meer zou zijn) wordt verklaard als een "luchtspiegeling" die ontstaat door de recursieve werking van onze hersenen. (Deze theorie is verwant aan wat Douglas Hofstadter schrijft in Gödel, Escher, Bach.) Metafoor van onze hersenen als een stilstaande vijver, waarin een steen gegooid wordt. De steen verspreidt kringen, die op de randen botsen en dan terugkeren en gaan interfereren met later ontstane kringen.

Brandt Corstius was anno 2005 docent neerlandistiek aan de Sorbonne.

Stijl[bewerken]

Brandt Corstius, aldus Kees Fens, 'houdt niet van woordspelingen. Van beelden en vergelijkingen ook niet. Hij schrijft een zeer kaal proza'.[6] Rob Schouten noemde in zijn necrologie van Brandt Corstius die op 1 maart 2014 in Trouw verscheen als meest kenmerkende eigenschap van diens proza 'een overmaat aan ideeën'.

Familie Brandt Corstius[bewerken]

Zijn vader was de oud-hoogleraar Nederlandse letterkunde J.C. Brandt Corstius (1908-1985). Zijn vijf jaar jongere zus is kunsthistorica Liesbeth Brandt Corstius (1940), oud-directeur van het Arnhems Gemeentemuseum. Ook was hij de vader van schrijfster, journaliste en columniste Aaf Brandt Corstius (1975) en programmamaker/presentator, schrijver en columnist Jelle Brandt Corstius (1978).

Brandt Corstius overleed op 78-jarige leeftijd aan een langdurige ziekte.[7]

Prijzen[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • 1966 - De reizen van Pater Key (onder het pseudoniem Raoul Chapkis)
  • 1966 - Zes dagen onbedachtzaamheid kan maken dat men eeuwig schreit (als Raoul Chapkis)
  • 1966 - Ik sta op mijn hoofd (als Raoul Chapkis)
  • 1970 - Exercises in Computational Linguistics (dissertatie)
  • 1970 - Grijsboek, of de nagelaten bekentenissen van Raoul Chapkis
  • 1971 - Zinnig tuig (als Piet Grijs)
  • 1972 - Blijf met je fikken van de luizepoten af! ISBN 9021496844
  • 1974 - Algebraïsche taalkunde
  • 1974 - Weer een nieuw vak?
  • 1975 - A is een letter (als Piet Grijs)
  • 1975 - Piet Grijs is gek (als Piet Grijs)
  • 1977 - Kritiek op kritiek (als Piet Grijs)
  • 1978 - Computer-taalkunde
  • 1978 - Televisie, psychiaters, computers en andere griezelverhalen (als Piet Grijs)
  • 1978 - De Encyclopedie (als Battus)
  • 1978 - Buikhuisen, dom én slecht (als Piet Grijs)
  • 1980 - De Kroon (als Victor Baarn)
  • 1981 - Opperlandse taal- & letterkunde (als Battus) ISBN 9021451344
  • 1981 - Verzameld werk (als Raoul Chapkis)
  • 1982 - Verbrande turf (als Stoker)
  • 1982 - ...honderd. Ik kom! (als Piet Grijs en anderen)
  • 1984 - De Encyclopedie (als Battus)
  • 1985 - Tussen letter en boek (als Battus)
  • 1987 - Liegen, loog, gelogen (als Dolf Cohen)
  • 1988 - Denk na
  • 1988 - Een lettertje verschil/Een kettertje verschik (als Battus)
  • 1990 - O'dom (als Battus)
  • 1990 - Q (als Battus)
  • 1991 - Symmys (als Battus)
  • 1992 - De man die niet meer in de rij wou staan (als Peter Malenkov)
  • 1993 - Letterkunst (als Battus)
  • 1993 - Schuld en boete (als Piet Grijs)
  • 1993 - Onbewolkt (als Maaike Helder)
  • 1993 - Talismania (als Talisman)
  • 1995 - De hoofdredacteur
  • 1995 - Water en vuur
  • 1999 - Het bewustzijn
  • 2001 - Dingen leren
  • 2002 - Opperlans! (als Battus)
  • 2003 - Vormen en woorden (Vermeerlezing, als gastschrijver aan de Technische Universiteit Delft)
  • 2005 - Klein maar zijn (als Batticus)
  • 2006 - Eetgeenvlees
  • 2007 - Opperlans woordenboek (als Battus)
  • 2009 - Mensenarm dierenrijk

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hugo Brandt Corstius (2003). De desillusie van mijn leven of Remember November. In Tanja Gaustad, red. Computational Linguistics in the Netherlands 2002: Selected Papers from the Thirteenth CLIN Meeting. Amsterdam/New York: Rodopi.
  2. na te lezen in het hoofdstuk: 'Buikhuizen - dom én slecht', van de bundel: ...honderd, ik kom! (1982), p. 34-67.
  3. Hans van Maanen, 'Buikhuisen mag nog steeds niet'. In Het Parool en Propria Cures, 1999.
  4. Wouter Buikhuisen over Brandt Corstius
  5. Cliteur stopt als columnist. Mare 25, 25 maart 2004.
  6. Kees Fens, Doorluchtig glas. Vijftig jaar P.C. Hooft-prijs. Stichting P.C. Hooftprijs voor letterkunde/ Em. Querido's Uitgeverij B.V., Den Haag en Amsterdam, 1997, 78.
  7. Hugo Brandt Corstius (78) overleden", NRC Handelsblad 28 februari 2014.