Hugo Schiltz

Hugo Schiltz
België
Afbeelding gewenst
Geboren	Borsbeek, 27 oktober 1927
Overleden	Edegem, 5 augustus 2006
Regio	Vlaanderen
Land	België
Functie	Politicus Advocaat
Partij	? - 1998 VU 1998 - 2001 VU-iD21 2001 - 2006 spirit
Functies
1958 - 1998	Gemeenteraadslid Antwerpen
1965 - 1991	Volksvertegenwoordiger
1975 - 1979	Partijvoorzitter Volksunie
1981 - 1985	Vlaams Minister van Financiën en Begroting
1981 - 1986	Ondervoorzitter Volksunie
1986 -1988	Fractievoorzitter Vlaamse Raad
1988 - 1991	Vice-eersteminister, Minister van Begroting en Wetenschapsbeleid
1989 - 1997	Senator
1989 - 1995	Schepen Antwerpen
Portaal    België Politiek

Hugo L.J.A. Schiltz (Borsbeek, 27 oktober 1927 - Edegem, 5 augustus 2006) was een Belgisch advocaat en politicus. Hij heeft mede aan de wieg gestaan van het federalisme in België. Sinds het opsplitsen van de Volksunie behoorde hij tot Spirit. Verder was hij Groot-Nederlands gezind. Hij is de vader van Open VLD-volksvertegenwoordiger Willem-Frederik Schiltz.

Levensloop

Jeugd en vorming

Hugo Schiltz kwam uit een Vlaams-katholiek burgerlijk gezin wiens familie tijdens de bezetting collaboreerde met de Duitse bezetter. Een broer en een neef namen dienst in het bezettingsleger en vochten aan het oostfront. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat Schiltz in de jongensafdeling Dietsche Blauwvoetvendels van de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen, en kwam om die reden na de oorlog op 17-jarige leeftijd een aantal maanden in de cel terecht. Biograaf Huybrechts schetst in het eerste deel van Schiltz' biografie Schiltz' volwassenwording die mede door de familiale invloed verliep van een flamingantisch en Groot-Nederlands idealisme naar een zuivere Nieuwe-Ordegezindheid. In Schiltz' dagboeken wordt verwezen naar razzia's op Antwerpse joden tijdens de bezetting waarbij zijn vader dit als een schande betitelt. Het gedegen Vlaams idealisme van de familie versluierde de feiten echter en leidde tot verblinding. Niettemin ervoer Hugo Schiltz Duitslands nederlaag als een ontnuchtering en moeilijk te aanvaarden feit.

De jonge Schiltz zocht een nieuwe oriëntering in zijn leven, eerst in een mogelijk priesterschap. Later koos hij resoluut voor een democratische politieke carrière. Na zijn collegejaren aan het Borgerhoutse Xaveriuscollege studeerde hij Rechten, Economische wetenschappen en Thomistische Wijsbegeerte aan de Katholieke Universiteit Leuven. Daar werd hij lid van het Katholiek Vlaams Hoogstudenten Verbond en richtte er mee de studentenclub Reuzegom op. In 1953 werd hij advocaat en docent economie aan de economische hogeschool Sint Aloysius (EHSAL) in Brussel. In 1956 stichtte hij samen met Paul Doevenspeck het kantoor Schiltz, Doevenspeck en Vennoten.

Zijn Vlaamse reflex was in 1953 dermate sterk dat hij dat jaar betrokken was bij een poging om een brug te Diksmuide op te blazen teneinde een belgicistische bijeenkomst van anti-flamingante oud-strijders bij de IJzertoren te voorkomen. De Staatsveiligheidsdienst wist van dit voornemen en voorkwam de bomaanslag door de brug streng te laten bewaken.

Politieke carrière

In 1958 stapte Schiltz in de actieve politiek. Hij werd als onafhankelijk gemeenteraadslid verkozen op een gezamenlijke CVP-Volksunielijst. Tot 1998 was hij Antwerps gemeenteraadslid (maar liefst voor een periode van 40 jaar).

Na de vaststelling van de taalgrens en andere taalwetten, kwam hij, teleurgesteld in de destijds meer Belgicistisch ingestelde CVP, in 1963 bij de Volksunie (VU) terecht. In 1965 werd hij voor de Volksunie (VU) Kamerlid, waar hij tot in 1991 bleef zetelen.

Schiltz was een begenadigd spreker en een gedegen dossierkenner, en zo kon hij het in 1975 brengen tot partijvoorzitter, en dit tot 1979. Hij ging met de Vlaams-nationale en traditionalistische VU een links-liberale koers varen, net zoals het Nederlandse D66 voorstaat. Hij zorgde in 1977 voor het eerst voor deelname van de VU aan een federale regering. Deze lag aan de basis van het Egmontpact, dat een grondige staatshervorming beoogde. Door de Vlaamse Beweging en de Vlaamse geschreven pers werd dit pact als een "verraad aan de Vlaamse zaak" beschouwd. In 1978 verraste toenmalig Eerste Minister Leo Tindemans (CVP) de machtige voorzitters van de regeringspartijen door in het parlement aan te kondigen dat hij naar de koning ging om het ontslag van zijn regering aan te kondigen. Bij de hieropvolgende verkiezingen einde 1978 leed de VU een verpletterende nederlaag waarvoor Hugo Schiltz de volle verantwoordelijkheid kreeg. De politieke nederlaag rond het Egmontpact liet bij hem diepe sporen na. Als partijvoorzitter werd hij opgevolgd door Vic Anciaux.

Uit ongenoegen over het Egmontpact en de te progressieve koers van de Volksunie ontstonden vooral uit het radicale rechts-conservatieve deel van de Volksunie twee splinterpartijen: de Vlaams Nationale Partij (VNP) onder leiding van Karel Dillen en de Vlaamse Volkspartij (VVP) onder leiding van ex-VU-senator Lode Claes. Toch kenden de VNP en de VVP, als een kartel onder de gemeenschappelijke naam Vlaams Blok, met Karel Dillen als enige verkozene in Antwerpen, slechts een beperkt succes bij de verkiezingen van 1978.

Na de mislukking van de staatshervorming van het Egmontpact kwam Schiltz in 1981 terug als minister van Financiën en Begroting in de proportionele Vlaamse regering-Geens I tot 1985 en van 1988 tot 1991 als vice-eersteminister en als federaal minister van Begroting en van Wetenschapsbeleid in de federale regering Martens VIII die een belangrijke staatshervorming realiseerde. Hij introduceerde destijds de term "koekoekseffect" om de verdringing van de private investeringen door overheidsinvesteringen te illustreren. In 1990 ondertekende en bekrachtigde hij samen met de andere regeringsleden een van de meest liberale abortuswetgevingen ter wereld, nadat toenmalig koning Boudewijn dit had geweigerd, waarop laatstgenoemde buiten spel was gezet.

Eind september 1991 nam de VU ontslag uit de federale regering-Martens VIII (maar niet uit de Vlaamse regering) naar aanleiding van een conflict over de uitvoer van wapens naar Koeweit, destijds een conflictgebied. De diepere oorzaak was evenwel dat een belangrijk deel van de overeengekomen staatshervorming, de zogenaamde derde fase, op de lange baan werd geschoven. Er werd geen nieuwe vicepremier aangesteld (de regering-Martens IX telde één partij minder). De portefeuilles Begroting en Wetenschapsbeleid nam Wivina Demeester (CVP) voor korte tijd over. Bij de daaropvolgende verkiezingen van 1991 (bekend geworden als Zwarte Zondag) overklaste de scheurpartij Vlaams Blok, een fusiepartij van voornoemde VU-afscheuringen, de moederpartij Volksunie, wat door de extreme flaminganten als de ultieme kaakslag voor de "verrader" Schiltz werd gezien.

In 1991 werd Schiltz verkozen tot senator, en hij bleef dit tot 1995.

Ondanks de verkiezingsnederlaag van de VU hield Schiltz zijn pragmatische koers vol. En door de inspanningen van Schiltz, Wilfried Martens en Jean-Luc Dehaene werd België in de Sint-Michielsakkoorden van 1993 omgevormd tot een federale staat. Samen met de toenmalige PSC-voorzitter Gérard Deprez, nu MR, legde Schiltz in 1992 de fundamenten van dit akkoord. Deprez zei nadien over Schiltz: "Een militant flamingant die toch zo open in de wereld stond: dat was voor mij een hele openbaring. Hij leerde mij het Vlaams-Nationalisme waarderen. Hij was zeer luisterbereid, erg gecultiveerd en kon met inzichten komen waarmee hij iedereen rond de onderhandelingstafel intellectueel charmeerde."

De lijfspreuk van Hugo Schiltz was: "Point n'est besoin d'espérer pour entreprendre ni de réussir pour persévérer" ("=Het is niet nodig te hopen om te ondernemen, noch te slagen om vol te houden") van Willem de Zwijger.

In 1994 werd hij in Antwerpen schepen van Financiën voor het CVP-VU-onafhankelijken-kartel "Antwerpen 1994", een anti-Vlaams Blok-coalitie, en dit tot in 2000. In dezelfde periode werd hij tevens voorzitter van de Antwerpse Waterwerken. In 1995 werd hij benoemd tot Minister van Staat, en werd alzo lid van de Kroonraad.

In 2001 werd de Volksunie via een stemming gesplitst in drie groepen. De meerderheid erfde de partijstatuten en richtte de N-VA op, dit met Geert Bourgeois als eerste voorzitter. Een minderheid stichtte Spirit met Bert Anciaux als voorzitter. Hugo Schiltz sloot zich bij deze laatste aan. De kleinste groep vormde de groep Niet Splitsen met Johan Sauwens en Nelly Maes als boegbeelden. Die hield al gauw op te bestaan, en hun voormalige leden vertrokken naar één van de twee andere overgebleven groepen of naar een andere partij.

Verkiezingsresultaten VU (aantal zetels in de Kamer/ % VU-voorzitter):

01-06-1958: 1 zetel (+ 1) 1.98 % ( + 1.98 %) Frans Van der Elst
26-03-1961: 5 zetels (+ 4) 3.46 % (+ 1.48 %) Frans Van der Elst
23-05-1965: 12 zetels (+ 7) 6.69 % (+ 3.23 %) Frans Van der Elst
31-03-1968: 20 zetels (+ 8) 9.79 % (+ 3.10 %) Frans Van der Elst
07-11-1971: 21 zetels (+ 1) 11.11 % (+ 1.32 %) Frans Van der Elst
10-03-1974: 22 zetels (+ 20) 10.20% (+ 10.20 %) Frans Van der Elst
17-04-1977: 20 zetels (- 2) 10.04 % (- 0.16 %) Hugo Schiltz
17-12-1978: 14 zetels (- 6) 7.02 % (- 3.02 %) Hugo Schiltz
08-11-1981: 20 zetels (+ 6) 9.77 % (+ 2.75 %) Vic Anciaux
13-10-1985: 16 zetels (- 4) 7.88 % (- 1.89 %) Vic Anciaux
13-12-1987: 16 zetels (+ 0) 8.06 % (+ 0.18 %) Jaak Gabriëls
24-11-1991: 10 zetels (- 6) 5,89 % (- 2.17 %) Jaak Gabriëls
21-05-1995: 5 zetels (- 5) 4.67 % (- 1.22 %) Bert Anciaux
13-06-1999: 8 zetels (+ 3) 5.56 % (+ 0.91 %) Patrik Vankrunkelsven

Na de actieve politiek

Eerder in datzelfde 2001 stapte Schiltz uit de actieve politiek en werd hij opnieuw actief in de advocatuur. Eerst bij Ernst & Young en Peeters Advocaten, daarna richtte hij Laurius-Schiltz-Verschoeven ADVC op, samen met Guido Verschroeven, voormalig hoofd van de juridische dienst van Boelwerf. Hij was ook lid van de Raden van Bestuur van de Argenta Groep.

Schiltz was ook voorzitter van de Vlaamse Opera (sinds 2002) en erevoorzitter van het Flanders Fashion Instituut (FFI) in Antwerpen.

Hugo Schiltz overleed op ruim 78-jarige leeftijd tamelijk onverwachts aan de gevolgen van leukemie in het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen te Edegem.

Uitvaart

Op 22 augustus 2006 vond de begrafenis van Schiltz plaats in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal te Antwerpen. Testamentair had Schiltz aangegeven geen staatsbegrafenis te willen vanwege zijn Vlaams-nationalistische levenswandel, dit ondanks het feit dat hij daar als Minister van Staat recht op had. Schiltz werd in een witte kist, bedekt met een Vlaamse Vlag, de kathedraal binnengedragen.

De sobere uitvaartmis werd massaal bezocht, door veel Vlamingen, politici en ook Nederlandse Groot-Nederlanders en EVA-partners, in totaal zo'n 1200 personen. De aansluitende uitvaart vond in besloten familiekring plaats. Schiltz kreeg zijn laatste rustplaats op het Schoonselhof.

Memoires en herdenking

Hugo Schiltz was in samenwerking met enkele historici, waaronder Bruno De Wever en Frans-Jos Verdoodt, en het Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams Nationalisme (ADVN) zijn memoires aan het vormgeven. Het was de bedoeling ze te publiceren samen met een wetenschappelijke verhandeling over de evolutie van de Vlaamse Beweging vanaf het interbellum. Het project zal door zijn plotse vroege dood een andere vorm krijgen.

In het Spirittijdschrift Link van maart 2007 namen een aantal politici en oud-medewerkers alvast afscheid. In dit nummer valt vooral het eresaluut van de Molenbeekse burgemeester Philippe Moureaux op. Moureaux stelt dat Schiltz tot dialoog bereid was en de Vlaamse Beweging een nieuw gezicht gaf. De socialist waardeerde Schiltz' begrip dat "een eervolle vrede enkel mogelijk was door directe contacten tussen de protagonisten die aan beide zijden van de taalgrens als de meest extremistische werden beschouwd".

Begin april 2007 raakte bekend dat Paul Huybrechts een biografie van Schiltz mocht voorbereiden. Huybrechts kreeg exclusief toegang tot het volledige archief van Schiltz, inbegrepen zijn dagboeken en persoonlijke notities.

In oktober 2007 verklaarde Paul Doevenspeck, partner in zijn advocatenkantoor, dat bij Schiltz in 2004 het idee rijpte om discrete contacten te leggen met mensen van Vlaams Belang en IJzerwake. De bedoeling was de verdeeldheid binnen de Vlaamse Beweging, die onder andere tot uiting kwam op de IJzerbedevaart, te overstijgen. Hij zou ook getracht hebben de initiatiefneemsters van het Warandemanifest en het Lentemanifest op één lijn te krijgen. Schiltz zou ook gelobbyd hebben om het akkoord over Brussel-Halle-Vilvoorde, waar zware toegevingen werden gedaan door de Vlamingen, te kelderen. Van diverse zijden werden twijfels geuit over de authenticiteit van deze opmerkingen.

Nadat Schiltz' biografie eerst was aangeduid als Hugo Schiltz: De jonge jaren 1927-1965: een biografie (deel 1) verscheen eind mei 2009 van de hand van Paul Huybrechts onder de titel Hugo's heilige vuur. De intieme biografie van de jonge Hugo Schiltz 1927-1954 het eerste deel ervan.. De eerste exemplaren van het volumineuze boek werden in het Egmontpaleis door Suzannah Schiltz-Olieux, weduwe van Hugo, aan de Ministers van Staat Wilfried Martens en Antoinette Spaak overhandigd. Opvolgende delen van de biografie staan gepland voor verschijning in 2011.

Bibliografie

1. Handboek van financiële wetgeving - Antwerpen; Amsterdam: Standaard Uitgeverij, 1974. - ISBN 90-02-12777-4
2. Dossier Vlaanderen 1975: eisende partij - Brussel: Volksunie, 1975
3. Macht en onmacht van de Vlaamse beweging - Antwerpen: Soethoudt, 1982. - ISBN 90-6372-081-5
4. Handboek van financiële wetgeving / Hugo Schiltz en Riet Leysen; voorwoord: Gaston Eyskens. - Antwerpen: Kluwer Rechtswetenschappen, 1984. - ISBN 90-6321-253-4
5. Uitdaging aan de Vlaamse meerderheid - Antwerpen: Soethoudt, 1985. - ISBN 90-6372-136-6
6. Inleiding tot de financiële wetgeving / Hugo Schiltz en Riet Leysen; voorwoord: Gaston Eyskens. - Deurne: Kluwer Rechtswetenschappen, 1988. - ISBN 90-6321-513-4
7. Les finances publiques en Belgique et l'effet "coucou". - Charleroi: Société royale d'économie politique de Belgique, 1990
8. Gedaan met treuren en zeuren: omtrent de jongste staatshervorming - Antwerpen: Kritak, 1990. - ISBN 90-6303-344-3
9. Investeren in de toekomst: een balans van drie jaar Wetenschapsbeleid / i.s.m. het Ministerie van Wetenschapsbeleid. - Brussel: Ministerie van Wetenschapsbeleid, 1991
10. De nieuwe bevoegdheden van gemeenschappen en gewesten / Bruno Seutin en Geert Van Haegendoren; met voorwoord van Jean-Luc Dehaene; inleidingen van Hugo Schiltz en Gérard Deprez. - Brugge: Die Keure, 1994. - ISBN 90-6200-724-4
11. Roskam's mijmeringen 1986-1998. - Wilrijk: Vlaanderen morgen, 1999
12. Gust Van Brussel: veelzijdig auteur / Hugo Schiltz, Gaston Durnez, Gust van Brussel ... et al. - Turnhout: De Graal, 2004. - ISBN 90-5045-013-X
13. Het gesloten schrijn: gedichten. - nawoord: Henri-Floris Jespers. - Antwerpen: Manteau; Amsterdam: Meulenhoff, 2008. - ISBN 978-90-8542-116-0
14. Paul Huybrechts, Hugo's heilige vuur: de intieme biografie van de jonge Hugo Schiltz 1927-1954, Antwerpen: Manteau; Amsterdam: Meulenhoff, 2009

Externe links

• Biografie uit de Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, © 2001
• Uitspraken over de actie bij het IJzermonument in 1953
• Hugo Schiltz, de Volksunie en het Egmontpact
• "Afscheid van een prinselijk politicus, humanist en reformist" in Neerlandia, verenigingsblad van het Algemeen-Nederlands Verbond

Bronnen, noten en/of referenties

Voorganger: Frans Van der Elst	Partijvoorzitter van de VU 1975-1979	Opvolger: Vic Anciaux
Voorganger: -	Vlaams Minister van Financiën en Begroting 1981-1985	Opvolger: Louis Waltniel
Voorganger: Guy Verhofstadt	Minister van Begroting 1988-1991	Opvolger: Wivina Demeester
Voorganger: Guy Verhofstadt	Minister van Wetenschapsbeleid 1989-1991	Opvolger: Wivina Demeester