Huiszoeking

Een huiszoeking is het door de politie of een andere opsporingsambtenaar binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner, met het doel om mogelijk bewijs voor een strafbaar feit op te sporen en zo nodig in beslag te nemen. Voor het binnentreden in een woning is doorgaans een machtiging vereist, meestal huiszoekingsbevel genoemd.

Nederland

Een huiszoeking is toegestaan na het afgeven van een schriftelijke machtiging of indien er sprake is van "dringende noodzakelijkheid". Deze machtiging wordt in het algemeen een huiszoekingsbevel genoemd hoewel deze bewoording niet voorkomt in de Nederlandse wet. De term huiszoeking dekt ook niet de intentie van de wet, deze spreekt over een machtiging voor het doorzoeken van "elke plaats". Het slaat dus ook op het doorzoeken van bijvoorbeeld voertuigen. Het huiszoekingsbevel wordt vaak verward met een machtiging tot binnentreden. Het verschil tussen een huiszoekingsbevel en een machtiging tot binnentreden zit in de opsporingsbevoegdheden voor de opsporingsambtenaren. Het huiszoekingsbevel biedt hier de meeste ruimte voor de opsporingsambtenaar.

De machtiging kan afgegeven worden door een hulpofficier of officier van justitie, of een advocaat-generaal van een gerechtshof. Er is dus geen toestemming nodig van een rechter.

De machtiging mag echter enkel worden afgegeven bij verdenking van delicten waarop een voorlopige hechtenis gesteld kan worden. Voor lichte delicten (strafbaar met minder dan vier jaar hechtenis) mag er geen machtiging worden afgegeven. Indien een anonieme tip de basis vormt van een huiszoekingsbevel op grond van de opiumwet moet dit altijd worden aangevuld met ondersteunende resultaten van nader onderzoek naar aanleiding van deze tip. Op basis van een anonieme tip alleen mag er geen huiszoekingsbevel afgegeven worden. In de praktijk komt het wel eens voor dat een huiszoekingsbevel achteraf gezien onrechtmatig is afgegeven. Wanneer de huiszoeking leidt tot een rechtszaak kan een onrechtmatig afgegeven huiszoekingsbevel leiden tot het uitsluiten van het hierdoor verkregen bewijs, strafvermindering voor de veroordeelden of het niet-ontvankelijk verklaren van het OM in de gehele zaak.

Zonder een dergelijke machtiging kan er sprake zijn van huisvredebreuk. Ook kan het eventueel verkregen bewijs als "onwettig verkregen" worden beschouwd, hetgeen gevolgen kan hebben voor een te voeren rechtszaak. Huiszoekingen zijn geregeld in het wetboek van strafvordering met als basis artikel 55a.

Schadecompensatie

Een huiszoeking kan achteraf onterecht blijken. Bijvoorbeeld: een huiszoeking naar aanleiding van het vermoeden van een hennepkwekerij, terwijl er geen hennepkwekerij wordt aangetroffen. Vaak wordt bij dergelijke huiszoekingen schade aangericht, bijvoorbeeld een geforceerde voordeur. Ook kan er sprake zijn van reputatieschade of een vorm van acute stressstoornis bij de bewoner(s) van het bewuste pand. Voor deze materiële en immateriële schade kan de politie alleen aansprakelijk worden gesteld indien huiszoeking plaats vindt bij iemand die zelf op dat moment geen verdachte was en ook niet betrokken was bij de verdachte. Dit is vastgesteld in een uitspraak van de Hoge Raad der Nederlanden in 2004. Daarnaast is er een wetswijziging in voorbereiding dat ruimere schadevergoeding beoogt.

België

Bevel tot huiszoeking

In België is een huiszoeking toegestaan met een bevel van de onderzoeksrechter. Enkel de onderzoeksrechter of de gedelegeerde officier van de gerechtelijke politie kan de huiszoeking uitvoeren. Een huiszoeking met bevel van de onderzoeksrechter kan enkel tussen 05.00 uur 's morgens en 21.00 uur 's avonds.

Huiszoeking met toestemming

De huiszoeking kan evenzeer gebeuren met de toestemming van de bewoner. In dat geval geeft de bewoner schriftelijk en voorafgaand aan de huiszoeking zijn toelating. In casu moet er geen rekening gehouden worden met de beperking qua uren, de huiszoeking kan zowel overdag als 's nachts plaatsvinden.

Eens de toestemming gegeven, kan deze niet meer ingetrokken worden.

Huiszoeking is zonder bevel mogelijk in de volgende gevallen

• Op verzoek van de bewoner van de plaats
• Hulpgeroep
• Bij heterdaad-procedure
• Gevallen zoals bepaald door Bijzondere wetten (douane, Drugswet,...)

Onwettige huiszoeking

Een onwettige huiszoeking is een huiszoeking buiten de door de wet bepaalde gevallen of een huiszoeking met schending van de essentiële voorschriften (bvb zonder toestemming, bevel niet correct opgesteld...)

Het bewijs dat wordt verkregen naar aanleiding van een onwettige huiszoeking, moet worden beschouwd als onrechtmatig verkregen bewijs. (De mate waarin het bewijs toch toelaatbaar is, moet onderzocht worden door de rechter.)

Naast deze gevolgen met betrekking tot het bewijs, riskeert de politieambtenaar die overgaat tot een onwettige huiszoeking te worden vervolgd voor woonstschennis.

Externe link

1. Wetboek van Strafvordering (Nederland)
2. Algemene wet op het binnentreden (Nederland)

Bronnen