IJsberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

___
(download/info)

Een ijsberg is een drijvende ijsmassa afkomstig van een gletsjer of een ijskap. IJsbergen worden via de zeestroom vervoerd en kunnen een afstand van meer dan 1000 km afleggen alvorens ze geheel gesmolten zijn.

Doordat de dichtheid van ijs 10% kleiner is dan water (de dichtheid van ijs is ongeveer 920 kg/m³ en die van zeewater ongeveer 1025 kg/m³), ligt 90% van de bergmassa onder water. Dat betekent niet dat een ijsberg die 10 meter boven het water uitsteekt, tot 90 meter onder water zit, zoals wel wordt beweerd. Van een ijsberg zijn alleen de (smalle) uitstekende delen boven het water zichtbaar en niet de brede basis die onder water ligt. IJsbergen zijn in het algemeen groot; de meeste hebben een hoogte tot 50 meter, ongeveer de hoogte van een flat van 20 verdiepingen. Sommige steken meer dan 100 meter boven het water uit, vergelijkbaar met de Bredase grote kerk en de Utrechtse Domtoren. In de Baffinbaai is ooit een ijsberg van 215 meter hoogte gesignaleerd.

Doordat ongeveer 8/9 van de ijsmassa zich onder water bevindt, bestaat het gevaar dat men een vertekend beeld krijgt van de werkelijke omvang van de ijsberg, of wordt deze veel te laat opmerkt. Als een schip tegen een ijsberg vaart kan dit tot een ramp leiden, zoals met de RMS Titanic op 14 april 1912. Daarom wordt de beweging van ijsbergen door de International Ice Patrol gevolgd.

[bewerk] Ontstaan

Gletsjers schuiven ongeveer een meter per dag naar beneden. Indien ze de zee bereiken, breken er grote brokken ijs af die vervolgens wegdrijven. Op het noordelijk halfrond worden per jaar zo'n 12.000 ijsbergen gevormd, waarvan er 8000 ontstaan langs de Groenlandse westkust. Een kleine 400 ijsbergen drijven met de koude Labradorstroom zuidwaarts tot bij Newfoundland. Daar vormen ze een gevaar voor de scheepvaart. Vooral de kleinere brokken waarin ijsbergen uiteenvallen zijn gevaarlijk, omdat deze voor de radar onzichtbaar zijn. Mist, die vaak in gebieden met smeltend ijs ontstaat, maakt het nog gevaarlijker.

[bewerk] Afstanden over zee

Door wind en zeestromen leggen ijsbergen 20 tot maximaal 100 kilometer per dag af; de grootste houden het in water van 20 graden soms een maand uit. Ten zuiden van Newfoundland komen de ijsbergen in het water van de warme golfstroom met een temperatuur van 18 tot 20 graden. Zodra zo'n ijsberg in de golfstroom terecht komt smelt hij over het algemeen binnen een week weg. Indien ze het langer vol houden drijven ze verder naar het zuiden. In 1926 is er zelfs een bij de Bermuda eilanden gesignaleerd.

In april 2000 maakte een ijsberg van 295 kilometer lengte en 37 kilometer breedte zich los van de Antarctische kap. De ijsberg dreef in het ijskoude water langzaam noordwaarts naar de zuidelijke Atlantische Oceaan. In tegenstelling tot het noordelijk halfrond zijn ijsbergen hier niet aan seizoenen gebonden en komen ze het hele jaar voor. De grootste die hier ooit gezien is had een lengte van ruim 300 kilometer en een breedte van bijna 100 kilometer. Ter vergelijking: de afstand Groningen-Maastricht is ongeveer 270 kilometer.

Bronnen, noten en/of referenties:

Een gedeelte van de tekst op deze pagina is afkomstig van de website van het KNMI, alwaar is vermeld: met dank aan Nicole van Lipzig, KNMI en Hugo Poppe, Katholieke Universiteit Leuven.