IJsland en de Europese Unie
| IJslands toetredingsproces | ||||||||||||||
 |
||||||||||||||
| Status | Kandidaat | |||||||||||||
| Geopende hoofdstukken | 27 (totaal 33) | |||||||||||||
| Afgesloten hoofdstukken | 11 | |||||||||||||
| Website | eu.mfa.is/ | |||||||||||||
 |
||||||||||||||
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||
IJsland is nog geen lid van de Europese Unie, maar heeft op 23 juli 2009 het EU-lidmaatschap aangevraagd. Het land is lid van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA), samen met Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein, en in 1992 tekende IJsland het EER-akkoord met de Europese Unie, dat was ontworpen om EVA-landen deel uit te laten maken van de Europese markt zonder lid van de EU te hoeven zijn.
Afwegingen [bewerken]
Het belangrijkste probleem voor IJsland om toe te treden is het verlies van de zelfbeschikking over natuurlijke bronnen. Vooral de zeer rijke visgronden staan in het geding vanwege de Gemeenschappelijke Visserijpolitiek van de Unie. Tegenstanders vinden ook dat het EER-lidmaatschap de meeste voordelen van een volwaardig EU-lid te zijn met zich meebrengt, zonder de kosten. Tegenzin om een deel van IJslands onafhankelijkheid aan een supranationale organisatie over te dragen is een andere bron van EU-tegenstand, zoals in sommige EU-landen zelf ook speelt.
Voorstanders van EU-lidmaatschap hanteren vooral economische argumenten. Zij zien de euro als een oplossing voor de zeer sterke wisselkoersschommelingen van de IJslandse kroon, wat bijvoorbeeld een probleem vormt voor veel exporterende bedrijven. Veel voorstanders zien de sterke euro als oplossing voor de gevolgen van de IJslandse kredietcrisis, of om een volgende crisis te voorkomen. De IJslandse economie kreeg het namelijk heel sterk te verduren door de kredietcrisis en de IJslandse kroon stortte in.
Steun [bewerken]
De vorige regering van IJsland, bestaande uit de Onafhankelijkheidspartij (Sjálfstæðisflokkurinn) en de Progressieve Partij (Framsóknarflokkurinn) onder voorzitterschap van Geir Haarde, was tegen lidmaatschap van de EU. De Alliantie (Samfylkingin) staat meer open voor de unie met een beleid dat IJsland over lidmaatschap zou moeten onderhandelen, waarbij sprake zou moeten zijn van een volksraadpleging. In de Progressieve Partij is ook sprake van enige EU-aanhang.
In februari 2006 voorspelde toenmalig premier Halldór Ásgrímsson van de Progressieve Partij dat IJsland in 2015 lid zal zijn van de EU, en zei dat de beslissende factor voor IJsland de toekomst en grootte van de eurozone zal zijn. Hij gaf echter ook toe dat de juiste politieke situatie op het moment niet bestond om een beslissing te nemen over het punt.
Einde 2008 werd het land echter zwaar getroffen door de kredietcrisis. Een belangrijke bank ging bankroet en de IJslandse munt kelderde. In opiniepeilingen van november 2008 [1] bleek meer dan 68% van de bevolking nu het lidmaatschap van de EU te willen en een nog grotere meerderheid (>72%) wilde de euro als munteenheid. Op 26 januari 2009 trad de regering-Haarde voortijdig af vanwege de crisis; de interim-regering-Sigurðardóttir, bestaande uit de Samfylkingin en Links-Groen werd op 1 februari beëdigd en bij de vervroegde verkiezingen van 25 april herkozen. De linkse regering beloofde de crisis aan te pakken en toenadering te zoeken tot de EU. Op 30 januari 2009 verklaarde EU-commissaris Olli Rehn dat, mocht IJsland dat willen, IJsland in 2011 tegelijkertijd met Kroatië kan toe treden.[2] In juli 2009 zette het IJslandse parlement het licht op groen voor een officieel verzoek tot EU-toetreding[3]. IJsland vroeg op 23 juli 2009 het lidmaatschap van de Europese Unie aan.[4][5]
De EU heeft op donderdag 17 juni 2010 het licht op groen gezet voor onderhandelingen met IJsland over toetreding tot de EU. Maar demissionair premier Jan Peter Balkenende heeft meteen duidelijk gemaakt dat van feitelijke toetreding alleen sprake kan zijn als zeker is dat IJsland de 1,3 miljard euro terugbetaalt aan Nederland die deze aan de failliete bank Icesave heeft voorgeschoten.[6] Inmiddels is ruim de helft terugbetaald aan de Nederlandse overheid.[7]
Externe links [bewerken]
| Bronnen, noten en/of referenties
Voetnoten
|
 |
Uitbreiding van de Europese Unie | |
|---|---|---|
|
|
||
|
Internationale betrekkingen van de Europese Unie | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||||||||
