IJsrace

De voorband van een ijsracer

Jawa 500 cc ijsracer uit 1980

IJsrace of ook wel ijsspeedway is een tak van de motorsport (baansport) waarbij met speciaal hiervoor gebouwde motoren op een ijsbaan wordt geracet.

De benaming ijsrace wordt in algemene zin ook wel eens gebruikt voor het racen in het algemeen op het ijs (wat het in basis ook is, een snelheidswedstrijd op het ijs) of het racen met de auto op het ijs, die laatste heet in het Nederlands ijsrally en is vooral in de Verenigde Staten populair. Om onderscheid te maken noemt men de motorsport ook wel ijsspeedway, vooral ook in de wedstrijdnamen, ook omdat het een ijsvariant is van de speedway en dirttrack.

Ontstaan

Zowel de Russen als de Zweden claimen rond 1920 als eerste met ijsrace begonnen te zijn. Het eerste wedstrijdverslag stamt echter uit 1925 en gaat over een wedstrijd op de Eibsee in Duitsland. In 1963 werd er voor het eerst een Europees kampioenschap gehouden en sinds 1966 bestaat er ook een wereldkampioenschap ijsrace. Vaak worden deze wedstrijden door Rusland gedomineerd: buiten de Russen is er vier keer een Zweed, twee keer een Tsjech en een keer een Fin wereldkampioen geworden.

Baan

De races worden gehouden op een ijsbaan van 400 meter, waarvan het ijs extra dik is opgevroren en waaromheen een dikke laag stootabsorberend materiaal is aangebracht. In de meeste gevallen wordt er op natuurijs gereden; uitzonderingen hierop zijn de wedstrijden in Nederland en Duitsland.

Motor

Een bijzonder kenmerk van de ijsracemotor is dat de rem volledig ontbreekt. Bovendien heeft hij maar twee versnellingen, waarvan de eerste alleen voor de start gebruikt wordt. De ijsracer heeft bijna altijd een motor van het merk Jawa, dat in Tsjechië wordt gemaakt. Dit is een 500cc viertaktmotor met één cilinder, die zo’n 55 pk produceert en methanol als brandstof gebruikt. De complete ijsracemachine mag niet minder wegen dan 114 kilo. Dit alles heeft op het ijs een top van ongeveer 130 kilometer per uur als resultaat. Ten behoeve van de veiligheid moeten de wielen voor een groot gedeelte van beschermende kappen worden voorzien en beschikt elke ijsracer over een zogenaamd ‘dodemanskoord’. Dit is een touwtje dat van het stuur naar de pols van de coureur gaat. Via het stuur is het verbonden met de ontsteking van de motor. Zodra de coureur het contact met zijn motor verliest, zorgt dit koordje ervoor dat de motor wordt uitgeschakeld.

Band

Om op het ijs niet weg te glijden zitten er spikes in de banden van een ijsracemotor. In de achterband zitten er ongeveer 200 en in de smallere voorband zo’n 160. Voor het grootste gedeelte zitten de spikes aan de linkerkant van de band, simpelweg omdat ijsracers enkel linksom racen. De maximale lengte van de spikes is 2,8 cm, gemeten van het bevestigingsplaatje dat zelf ongeveer 3 mm dik is. De kunst is om het beste patroon van spikes in de band te zetten en iedere coureur heeft hier zijn eigen trucjes voor.

Race

Tijdens de race zijn er telkens vier coureurs tegelijkertijd op de baan. Bij het meest gebruikte wedstrijdsysteem doen er 16 coureurs mee en om die allemaal een keer tegen elkaar te laten rijden zijn er 20 deelwedstrijdjes nodig. Deze deelwedstrijdjes worden ‘heats’ genoemd en duren vier ronden. Over één heat doen de coureurs ongeveer een minuut, maar door o.a. crashes, herstarts en veegpauzes duurt een totale wedstrijd ongeveer 2,5 uur. Tijdens de race zijn de verschillende coureurs, behalve aan de kleuren van pak en motor, te herkennen aan een rugnummer en de kleur van hun helm. Bij de start, van buiten naar binnen toe bekeken, dragen de coureurs een gele, witte, blauwe en rode helm. Omdat iedere coureur per wedstrijd vijf heats rijdt, komt hij op alle plaatsen één keer te staan en op een plaats twee keer.

Training

Om een kunstijsbaan voor een training tot de benodigde dikte op te vriezen zou veel te duur zijn, dus Nederlandse ijsracers wijken meestal uit naar koudere landen om te kunnen oefenen. In de maand december worden in Zweden een aantal wedstrijden gehouden die ook door veel buitenlandse coureurs als training worden gebruikt. Maar de echte trainingskampen worden in Rusland georganiseerd. Verder wordt er door de meeste coureurs het hele jaar door aan conditie en spierkracht gewerkt door middel van fitness, motorcross etc.

Nederland

Als één van de weinige landen organiseert Nederland elk jaar een finaleronde voor het indivuduele wereldkampioenschap. Deze wedstrijd vindt al jaren plaats in De Bonte Wever, voorheen De Smelt, de ijshal van Assen, in het tweede weekend van maart. Daarnaast beschikt Nederland over enkele goede ijsracers.

De beste coureur uit de geschiedenis van het Nederlandse ijsrace is Roelof Thijs. Naar hem is een internationale race vernoemd die traditiegetrouw op de vrijdag voor de WK finale in Assen verreden wordt. Na Roelof Thijs heeft Nederland nog een goede coureur gehad, te weten Tjitte Bootsma, Bootsma heeft ca. 20 jaar internationaal gereden en zich vele keren voor het WK geplaatst. Zijn hoogste eindklassering in het WK is een 11e plaats geweest. Bootsma heeft zich naast het rijden ook verdienstelijk voor de sport gemaakt door het ontwikkelen van een compleet revolutioneer ijsrace frame. De huidige toppers rijden op deze frames, de wereldkampioen van de laatste acht jaar, de Rus Krasnikov, rijdt op een TIBO frame net als de meeste andere Russen en West-Europese toppers.

De laatste 10 jaar hebben Johnny Tuinstra, René Stellingwerf en Sven Holstein deelgenomen aan het wereldkampioenschap ijsspeedway.

Individueel wereldkampioenschap

Het individuele wereldkampioenschap wordt sinds 1966 elk jaar gehouden.

Van 1969 tot 1993, werd de titel besloten door een 2-daagse finale, behalve in 1969,1970, 1972 en 1974, toen waren het 1-daagse finales.

Van 1994 tot en met 2013 werd de titel besloten door een Grand Prix reeks, behalve in 1997 en 2000, toen waren het 2-daagse finales.

In de loop van deze jaren werd het kampioenschap gehouden in de Sovjet-Unie, later Rusland en Kazachstan; Duitsland, Zweden, Nederland, Noorwegen en Oostenrijk.

In de volgende tabel staat de lijst van de top drie en de prestatie van eventuele Nederlandse deelnemers.

Jaar	Plaats(en)		1e plaats	2e plaats	3e plaats		Nederlanders
1966	2x Ufa, 2x Moskou		Gabdrachman Kadyrov	Vyacheslav Dubinin	Yuriy Dudorin
1967	2x Ufa, Moskou, Leningrad		Boris Samorodov	Vyacheslav Dubinin	Vladimir Tsybrov
1968	2x Salavat, 2x Ufa		Gabdrachman Kadyrov	Vladimir Tsybrov	Boris Samorodov
1969	Inzell		Gabdrachman Kadyrov	Yuriy Lambrozhki	Vladimir Tsybrov
1970	Nässjö		Antonin Svab,Snr	Gabdrachman Kadyrov	Kurt Westlund
1971	Inzell		Gabdrachman Kadyrov	Zhezhuzhev	Miroslav Spinka
1972	Nässjö		Gabdrachman Kadyrov	Antonin Svab,Snr	Vladimir Paznikov
1973	Inzell		Gabdrachman Kadyrov	Boris Samorodov	Vladimir Paznikov
1974	Nässjö		Miroslav Spinka	Vladimir Tsybrov	Gabdrachman Kadyrov
1975	Moskou		Sergej Tarabanko	Vladimir Tsybrov	Sergey Kasakov		7e Roelof Thijs
1976	Assen		Sergej Tarabanko	Miroslav Spinka	Conny Samuelsson		12e Roelof Thijs 15e Hank Jager
1977	Inzell		Sergej Tarabanko	Conny Samuelsson	Zdenek Kudrna		8e Roelof Thijs
1978	Assen		Sergej Tarabanko	Anatoliy Bondarenko	Anatoliy Gladiyev		16e Roelof Thijs
1979	Inzell		Anatoliy Bondarenko	Vladimir Lyubizh	Zdenek Kudrna
1980	Kalinin		Anatoliy Bondarenko	Sergej Tarabanko	Vladimir Suchov
1981	Assen		Vladimir Lyubizh	Vladimir Suchov	Anatoliy Gladichev		10e Roelof Thijs
1982	Inzell		Sergey Kasakov	Per-Olof "Posa" Serenius	Vladimir Subbotin		7e Roelof Thijs
1983	Eindhoven		Sergey Kasakov	Anatoliy Bondarenko	Eric Stenlund		9e Roelof Thijs
1984	Moskou		Eric Stenlund	Vladimir Suchov	Yuriy Ivanov		5e Roelof Thijs
1985	Assen		Vladimir Suchov	Jarmo Hirvasoja	Yuriy Ivanov
1986	Stockholm		Yuriy Ivanov	Vladimir Suchov	Eric Stenlund
1987	Berlijn		Yuriy Ivanov	Vladimir Suchov	Vitaliy Ruskich
1988	Eindhoven		Eric Stenlund	Yuriy Ivanov	Sergey Ivanov
1989	Alma-Ata		Nikolay Nistzhenko	Yuriy Ivanov	Vladimir Suchov
1990	Göteborg		Jarmo Hirvasoja	Nikolay Nistzhenko	Sergey Ivanov		16e Robert-Jan Munnecom
1991	Assen		Sergey Ivanov	Per-Olof "Posa" Serenius	Michael Lang		14e Wiebe Vochteloo
1992	Frankfurt		Yuriy Ivanov	Antonin Klatovsky	Stefan Svensson		14e Robert-Jan Munnecom
1993	Saransk		Vladimir Fadeyev	Aleksandr Balazhov	Michael Lang		14e Anne van der Helm
1994	Saransk Inzell Alma-Ata Assen Hamar		Aleksandr Balazhov	Per-Olof "Posa" Serenius	Vyacheslav Nikulin		10e Robert-Jan Munnecom
1995	Krasnogorsk Berlijn Warschau 2x Assen		Per-Olof "Posa" Serenius	Aleksandr Balazhov	Vyacheslav Nikulin		15e Robert-Jan Munnecom 20e Tjitte Bootsma
1996	Krasnogorsk Frankfurt Warschau Assen Hamar		Aleksandr Balazhov	Yuriy Polikarpov	Vyacheslav Nikulin		20e Tjitte Bootsma
1997	Assen		Kyril Drogalin	Aleksandr Balazhov	Jari Ahlbom		11e Tjitte Bootsma
1998	Krasnogorsk, Saransk Inzell, Berlijn Assen		Aleksandr Balazhov	Kyril Drogalin	Vyacheslav Nikulin		14e Tjitte Bootsma
1999	Assen Saransk, Krasnogorsk Inzell Assen Karlstad		Vladimir Fadeyev	Aleksandr Balazhov	Vyacheslav Nikulin		11e Tjitte Bootsma 19e Gerrit Rook
2000	Assen		Kyril Drogalin	Franz "Franky" Zorn	Vladimir Fadeyev		14e Tjitte Bootsma
2001	Krasnogorsk, Saransk Assen Berlijn		Kyril Drogalin	Vladimir Fadeyev	Vyacheslav Nikulin		19e Tjitte Bootsma
2002	Ekaterinburg, Saransk Assen Inzell		Per-Olof "Posa" Serenius	Vyacheslav Nikulin	Yuriy Polikarpov		16e Tjitte Bootsma
2003	Saransk Assen Berlijn		Vitaliy Khomitsevich	Günther Bauer	Vladimir Lumpov		17e Johnny Tuinstra
2004	Krasnogorsk, Ufa Assen Berlijn		Dmitriy Bulankin	Vitaliy Khomitsevich	Nikolay Krasnikov		19e Johnny Tuinstra 20e Tjitte Bootsma
2005	Saransk Assen Berlijn		Nikolay Krasnikov	Vitaliy Khomitsevich	Ivan Ivanov		13e Johnny Tuinstra
2006	Saransk Assen		Nikolay Krasnikov	Yunir Bazeyev	Mikhail Bogdanov		18e Johnny Tuinstra
2007	Ufa Assen Berlijn		Nikolay Krasnikov	Vitaliy Khomitsevich	Ivan Ivanov		16e Johnny Tuinstra
2008	Saransk Assen Berlijn		Nikolay Krasnikov	Vitaliy Khomitsevich	Franz "Franky" Zorn		16e Johnny Tuinstra
2009	Krasnogorsk, Ufa Berlijn Assen		Nikolay Krasnikov	Daniil Ivanov	Franz "Franky" Zorn		13e Johnny Tuinstra 20e Sven Holstein
2010	Togliatti, Saransk Innsbrück Assen Berlijn		Nikolay Krasnikov	Daniil Ivanov	Dmitriy Khomitsevich		17e Sven Holstein 19e René Stellingwerf
2011	Krasnogorsk, Togliatti Assen Inzell		Nikolay Krasnikov	Igor Kononov	Daniil Ivanov		18e Johnny Tuinstra 21e René Stellingwerf
2012	Krasnogorsk, Ufa Assen Uppsala		Nikolay Krasnikov	Daniil Ivanov	Dmitriy Khomitsevich		13e René Stellingwerf
2013	Krasnogorsk, Togliatti Assen Inzell Uppsala		Daniil Ivanov	Dmitriy Koltakov	Dmitriy Khomitsevich		17e René Stellingwerf 21e Sven Holstein 28e Simon Reitsma 31e Gerrit Oege Schukken

Medaillespiegel

Dit is de medaillespiegel van de individuele wereldkampioenschappen. Bijgewerkt voor de eerste 48 edities (1966 t/m 2013).

Pos.	Land				Totaal
1	Sovjet-Unie	21	20	18	59
2	Rusland	19	17	15	51
3	Zweden	4	4	5	13
4	Tsjecho-Slowakije	2	3	3	8
5	Finland	1	1	1	3
6	GOS	1	0	0	1
7	Duitsland	0	2	4	6
8	Oostenrijk	0	1	2	3

Kampioenschap voor landenteams

Het kampioenschap voor landenteams bestond van 1979 t/m 2013 uit een enkele wedstrijd, behalve in 1990,1991 en 1997, toen was er een kwalificatieronde en in 1992 en 1993 waren er twee kwalificatierondes.

In de volgende tabel staat de lijst van de top drie en de prestatie van het eventuele Nederlandse team.

Jaar	Plaats		1e plaats	2e plaats	3e plaats		Nederlandse Team
1979	Kalinin		Sovjet-Unie	Tsjecho-Slowakije	West-Duitsland		Nederland 7e plaats
1980	Eindhoven		Sovjet-Unie	Tsjecho-Slowakije	Zweden		Nederland 7e plaats
1981	Inzell		Sovjet-Unie	Tsjecho-Slowakije	Zweden		Nederland 7e plaats
1982	Kalinin		Sovjet-Unie	Tsjecho-Slowakije	Zweden		Nederland 6e plaats
1983	Berlijn		West-Duitsland	Zweden	Sovjet-Unie		Nederland 5e plaats
1984	Deventer		Sovjet-Unie	Zweden	Finland		Nederland 6e plaats
1985	Inzell		Zweden	Sovjet-Unie	West-Duitsland
1986	Leningrad		Sovjet-Unie	Zweden	West-Duitsland		Nederland 5e plaats
1987	Heerenveen		Sovjet-Unie	Zweden	West-Duitsland		Nederland 5e plaats
1988	Grenoble		Sovjet-Unie	Zweden	Finland
1989	Assen		Sovjet-Unie	Zweden	Tsjecho-Slowakije		Nederland 5e plaats
1990	kwalifikatie Inzell		Finland	Duitsland	Tsjecho-Slowakije		Nederland 5e plaats
	finale Alma-Ata		Sovjet-Unie	Zweden	Duitsland
1991	kwalifikatie Oulu		Tsjecho-Slowakije	Zweden	Finland		Nederland 5e plaats
	finale Inzell		Sovjet-Unie	Tsjecho-Slowakije	Zweden
1992	kwalifikatie Gallio		GOS	Tsjechië	Italië
	kwalifikatie Karlstad		Zweden	Duitsland	Nederland		Nederland 3e plaats
	finale Oulu		GOS	Zweden	Duitsland
1993	kwalifikatie Berlijn		Rusland	Duitsland	Finland
	kwalifikatie Gallio		Zweden	Italië	Oostenrijk
	finale Assen		Rusland	Zweden	Nederland		Nederland 3e plaats
1994	Karlstad		Rusland	Zweden	Duitsland		Nederland 5e plaats
1995	Frankfurt		Zweden	Rusland	Kazachstan		Nederland 7e plaats
1996	Izjevsk		Rusland	Zweden	Kazachstan		Nederland 7e plaats
1997	kwalifikatie Saransk		Rusland	Nederland	Tsjechië		Nederland 2e plaats
	finale Berlijn		Rusland	Zweden	Finland		Nederland 7e plaats
1998	Göteborg		Rusland	Zweden	Finland		Nederland 6e plaats
1999	Berlijn		Rusland	Zweden	Oostenrijk		Nederland 7e plaats
2000	Berlijn		Rusland	Finland	Zweden		Nederland 6e plaats
2001	Helsinki		Rusland	Oostenrijk	Duitsland
2002	Krasnogorsk		Zweden	Rusland	Europa		Nederland 5e plaats
2003	Saransk		Rusland	Zweden	Duitsland		Nederland 7e plaats
2004	Inzell		Rusland	Duitsland	Oostenrijk		Nederland 7e plaats
2005	Krasnogorsk		Rusland	Europa	Duitsland		Nederland 7e plaats
2006	Berlijn		Rusland	Zweden	Finland		Nederland 6e plaats
2007	Saransk		Rusland	Zweden	Duitsland		Nederland 7e plaats
2008	Krasnogorsk		Rusland	Oostenrijk	Finland
2009	Inzell		Rusland	Oostenrijk	Finland		Nederland 5e plaats
2010	Krasnogorsk		Rusland	Zweden	Oostenrijk		Nederland 7e plaats
2011	Berlijn		Rusland	Oostenrijk	Tsjechië		Nederland 6e plaats
2012	Togliatti		Rusland	Oostenrijk	Tsjechië		Nederland 7e plaats
2013	Sanok		Rusland	Oostenrijk	Zweden

Medaillespiegel

Dit is de medaillespiegel van de wereldkampioenschappen voor landenteams. Bijgewerkt voor de eerste 35 edities (1979 t/m 2013).

Pos.	Land				Totaal
1	Rusland	19	2	0	21
2	Sovjet-Unie	11	1	1	13
3	Zweden	3	18	6	27
4	West-Duitsland	1	0	4	5
5	GOS	1	0	0	1
6	Oostenrijk	0	6	3	9
7	Tsjecho-Slowakije	0	5	1	6
8	Duitsland	0	1	7	8
8	Finland	0	1	7	8
10	Europa	0	1	1	2
11	Kazachstan	0	0	2	2
11	Tsjechië	0	0	2	2
13	Nederland	0	0	1	1

Externe links

Organisatoren

• Stichting IJsspeedway Assen (nl)
• DMV LG Berlin (de)
• DMV LG Südbayern (de)
• Eisspeedwayclub Lenzing-Saalfelden (de)
• Eisspeedway.ch (de)
• Isracing Sverige (sv)
• Isracing Uppsala (sv)
• Polska Iceracing Team (pl) /(en)

Bronnen, noten en/of referenties (en) Speedway.org (en) Jaaroverzichten op speedway.org

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Speedway op Wikimedia Commons.