IKEA

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
IKEA
IKEA
Eigendom Private onderneming
Oprichting 1943
Älmhult, Vlag van Zweden Zweden
Oprichter(s) Ingvar Kamprad
Sleutelfiguren Anders Dahlvig
Hans Gydell
Hoofdkantoor Delft, Nederland
Werknemers 118.000 (2007)
Producten Meubilair
Industrie Detailhandel
Omzet Gestegen € 23,1 miljard (2009-2010)[1]
Winst Gestegen € 2,5 miljard (2009-2010)[1]
Website ikea.com
Portaal  Portaalicoon   Economie

██ Heeft een of meerdere IKEA-winkels

██ Gepland voor een winkel

Vlaggen met het IKEA-logo
Het IKEA-filiaal in Älmhult
Het IKEA-filiaal in Groningen
Een Britse veerboot (MV Red Osprey) in de IKEA-kleuren

IKEA is een concern van Zweedse oorsprong, met vestigingen over de hele wereld. Het richt zich op het aanbieden van betaalbare meubelen en woonartikelen, die deels zelf in elkaar gezet moeten worden.

Het concept bestaat uit het aanbieden van kwaliteitsartikelen tegen een lage prijs. Er worden eisen gesteld aan het productieproces. IKEA eist bijvoorbeeld van zijn leveranciers dat er bij de productie geen gebruik van kinderarbeid wordt gemaakt. Maar IKEA stelt met al zijn leveranciers ook plannen op om op gebied van andere sociale aspecten en aangaande de milieubelasting stapsgewijs tot verbetering te komen.

Er zijn 301 IKEA-vestigingen in 37 landen (juli 2009). 267 vestigingen in 25 landen zijn in het bezit van IKEA zelf, de rest bestaat uit franchises.[2]

Juridisch staan bij het wereldwijde IKEA twee Nederlandse besloten vennootschappen en een Nederlandse stichting centraal. Inter IKEA Systems B.V. uit Delft is de eigenaar van het IKEA-concept en het handelsmerk, INGKA Holding B.V. uit Leiden daarentegen bezit alle 267 eigen vestigingen.

Inhoud

Geschiedenis[bewerken]

Het bedrijf is in 1943 opgericht door de Zweed Ingvar Kamprad. Deze was op dat moment 17 jaar oud, en had al wat geld gespaard door kleinschalige verkoop van producten aan boeren in de buurt. Hij begon een bedrijfje met geld dat hij als eindexamencadeau kreeg van zijn vader. Als naam koos hij IKEA, een samenstelling van zijn initialen (I.K.) en de eerste letters van Elmtaryd en Agunnaryd, respectievelijk de boerderij en het dorp waar hij opgroeide.

Aanvankelijk verkocht Kamprad allerlei goederen tegen een lage prijs. Het bedrijf groeide, en in 1947 begon IKEA meubels te verkopen, die in de buurt van Agunnaryd werden gemaakt. In 1951 schakelde het bedrijf geheel op meubelverkoop over. Ook verscheen toen de eerste IKEA-catalogus. In 1953 werd de eerste toonzaal geopend in de plaats Älmhult in het zuiden van Zweden, en een paar jaar later werd besloten om de klanten zelf hun meubels in elkaar te laten zetten. De grootste IKEA-winkel staat sinds 1965 in Stockholm. In 1973 werd in Zürich de eerste IKEA-vestiging buiten Scandinavië geopend.

Oprichter Kamprad staat niet meer aan het hoofd van IKEA maar heeft een raadgevende functie binnen de Stichting INGKA Foundation.

Nederland[bewerken]

Op 30 november 1978 ging in Sliedrecht het eerste IKEA-woonwarenhuis van Nederland open.

In 1982 werd in Amsterdam aan de Stadhouderskade een zogenaamde cataloguswinkel geopend. men kon er alleen kleine artikelen kopen, grotere artikelen konden worden opgehaald aan de andere kant van de stad. Daarna volgde een nieuwe 'echte' vestiging in Duiven. Op de dag van de opening stonden al om vijf uur honderden mensen te wachten voor de deur. In 1985 kon IKEA van de binnenstad van Amsterdam verhuizen naar het nieuwe bedrijventerrein Bullewijk in Amsterdam Zuidoost. In 1992 gingen de deuren van de vestigingen van Delft en van Son open. Deze laatste wordt echter de winkel van Eindhoven genoemd. Na 1994 werd gekozen voor een snelle expansie en groei van het marktaandeel: Heerlen (1994), Utrecht (1996) en Groningen (1997, nadat daar al eerder ook een cataloguswinkel had gestaan).

Na de eeuwwisseling werd IKEA Barendrecht (2001) geopend. In datzelfde jaar werd in Oosterhout een groot distributiecentrum van IKEA geopend, dat samen met het centrum in Genk alle IKEA-vestigingen in Nederland en België bevoorraadt.

In 2002 volgde Hengelo, terwijl de vestiging in Amsterdam een verbouwing onderging. In 2003 kwam vestiging Breda erbij en werd ook de vestiging in Utrecht verbouwd. In februari 2005 werd een vestiging in Haarlem geopend. In Groningen was na Sliedrecht tot nu toe de kleinste IKEA gevestigd. In de zomer van 2005 opende IKEA hier een nieuwe winkel, de op een na grootste van het land. IKEA Groningen kent een wereldwijd uniek winkelconcept binnen het bedrijf, de Better Living Store. Klanten kunnen hier op 5 meter brede paden zelf hun eigen weg tussen de verschillende afdelingen bepalen of zich aan speciaal ontworpen wegwijzers oriënteren. Veel van de destijds aangebrachte doorsteken zijn overigens inmiddels afgesloten. Daarnaast kent deze vestiging ook niet de klassieke indeling waarbij je boven de meubelafdelingen hebt en beneden op de begane grond de afdelingen met kleine spullen die je in je karretje kan doen. Naast de winkel bevindt zich onder de Groningse vestiging het landelijke klantenservicecentrum, Customer Contact Center Nederland, met de telefonische informatielijn, de landelijke klachtenafhandeling, IKEA zakelijk en nog enkele andere ondersteunende serviceafdelingen. In totaal zijn bij deze afdeling van IKEA Nederland 200 personen werkzaam.

Tussen 2006 en 2008 werd het Delftse filiaal omgebouwd tot een 'concept center', hier worden tegenwoordig franchisenemers opgeleid.

Op 30 juni 2006 sloot IKEA de vestiging in Sliedrecht. De vestiging was, met 14.600 m², te klein geworden om het volledige winkelconcept uit te kunnen dragen. Op 23 augustus 2006 werd de nieuwe vestiging in Amersfoort geopend met het grootste IKEA-restaurant van Nederland. De bouw van een vestiging in Leiderdorp had reeds in 2007 moeten beginnen maar is uitgesteld. In Zwolle zou in 2009 worden begonnen met bouwen, maar dit is uitgesteld tot voorjaar 2013. Deze IKEA vestiging in Zwolle wordt gebouwd volgens een compleet nieuw concept, waarbij de nadruk nog meer komt te liggen op duurzaamheid[3]. In 2010 breidde IKEA Barendrecht uit en werd enkele vierkante meters groter. Op 1 maart 2013 zette IKEA een handtekening voor een vestiging in Zaandam. De bouw van deze vestiging start in 2014. In Alkmaar moet ook een IKEA vestiging komen[bron?] en in Limburg moet er een 2e IKEA komen[4]. Ikea moet binnen vijf jaar beslissen of er ook in Almere een vestiging moet komen.[bron?]

België[bewerken]

In 1984 opende IKEA zijn eerste vestigingen in België in Zaventem en Ternat. Daarna volgden Hognoul (1985, bij Luik), Wilrijk (1985, bij Antwerpen), Arlon-Sterpenich (2005), Anderlecht (Brussel) (2005) en Gent (2008).[5] De vestiging van Zaventem verhuisde in 2002 naar een nieuw gebouw op het industrieterrein, op enkele honderden meters van de vorige vestiging. In deze vestiging vindt men ook het Service Office en Customer Care Centre van IKEA BE. De opening van Ikea Gent viel samen met de sluiting van de vestiging in Ternat. in 2011 breidden IKEA Hognoul en IKEA Anderlecht hun vestiging uit, en ging IKEA Wilrijk naar een nieuw gebouw dat net naast het oude gebouw werd gebouwd. Daarvoor moest een deel van het oude gebouw gesloopt worden. In Genk heeft IKEA een groot distributiecentrum.

Concept[bewerken]

In elke winkel van het concern staat, vaak bij zowel de personeels- en de klanteningang, het concept groot op een muur geschreven: 'Het aanbieden van een zo breed mogelijk assortiment functionele woonartikelen van een goede vormgeving, tegen zulke lage prijzen dat zo veel mogelijk mensen in staat zijn deze artikelen te kopen'.

Een onderdeel van het IKEA-concept is mechanische verkoop, dat inhoudt dat er meestal geen verkoper nodig is om een klant aan zijn gewenste artikel te helpen. Op het prijskaartje dat aan het artikel hangt, kan een klant zien waar hij het artikel kan pakken, zij het een bepaalde afdeling, het zelfbedieningsmagazijn voor de kassa's of dat een klant naar een verkoopbalie toe moet en dat het artikel na afrekenen voor de klant wordt klaargezet bij een afhaalbalie of extern magazijn (talon). Het is dus ongebruikelijk dat een verkoper een klant benadert.

Vestigingen[bewerken]

Het eerste filiaal van IKEA werd in 1958 in de Zweedse plaats Älmhult geopend. De eerste showroom was toen al vijf jaar op diezelfde locatie open. Al gauw opende IKEA in Noorwegen (1963) en Denemarken (1969). In 1973 werd in Zürich de eerste niet-Scandinavische vestiging geopend. Duitsland en Japan volgden een jaar later. Daarna deed IKEA in een rap tempo zijn intrede in Hongkong, Australië, Canada, Oostenrijk, Singapore en Nederland.

Tegenwoordig zitten de meeste filialen van IKEA in Duitsland (46 winkels), gevolgd door de Verenigde Staten met 38 winkels. Anno oktober 2012 heeft IKEA 341 winkels verspreid over 41 landen.[6]

De vijf grootste IKEA's, qua winkeloppervlak bevinden zich in:

  1. Stockholm Kungens Kurva, Zweden: 55.200 m²
  2. Shanghai, China: 49.400 m²
  3. Shenyang, China: 47.000 m²
  4. Tianjin, China: 45.736 m²
  5. Berlin-Lichtenberg, Duitsland: 45.000 m²

De vestiging in Delft is het internationale opleidingscentrum voor franchisenemers. Deze vestiging is eigendom van Inter IKEA Systems B.V. en niet van IKEA Nederland BV. Daarom verschilt deze op een aantal punten van de andere Nederlandse vestigingen. De vestiging in Delft is tussen 2006 en 2008 vergroot en verbouwd. Het pand heet nu het 'IKEA Concept Center' en de winkel heeft de naam 'The IKEA Store', voluit 'The IKEA Store in the IKEA Concept Center' (voorheen Pilot Store). Het opleidingscentrum heet 'The College', voluit 'The College in the IKEA Concept Center'.

Land Jaar Eerste filiaal Aantal filialen Bijzonderheden
Vlag van Zweden Zweden 1958 Älmhult 17 IKEA Stockholm is de grootste vestiging met 55 200 m².
Vlag van Noorwegen Noorwegen 1963 Oslo - Slependen 5
Vlag van Denemarken Denemarken 1969 Kopenhagen - Ballerup 4 De vestiging in Ballerup werd in 1979 verplaatst naar Høje Tåstrup.
Vlag van Zwitserland Zwitserland 1973 Zürich - Spreitenbach 7
Vlag van Duitsland Duitsland 1974 München - Eching 44 Duitsland is IKEA's grootste afzetmarkt en heeft de meeste filialen.
Vlag van Japan Japan 1974 Kobe 5 IKEA trok zich in 1986 terug van de Japanse markt omdat de verkoopcijfers tegenvielen. Sinds 2006 is IKEA terug, ditmaal in een samenwerking met de Mitsubishi Corporation.
Vlag van Australië Australië 1975 Sydney - Artarmon 5 Het filiaal in Sydney werd in 2005-2006 verplaatst naar Rhodes.
Vlag van Hongkong Hongkong 1975 Kowloon - Tsim Sha Tsui 3 De eerste winkel is gesloten.
Vlag van Canada Canada 1976 Vancouver - Richmond 11 In 4 provincies zijn er nu 11 vestigingen.
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk 1977 Wenen - Vösendorf 6 In november 2009 zal in Klagenfurt een nieuw filiaal geopend worden.
Vlag van Singapore Singapore 1978 Singapore - Bukit Timah 2 De eerste winkel werd in 1984 verplaatst naar Katong en in 1995 naar Queenstown.
Vlag van Nederland Nederland 1978 Sliedrecht 12 Sliedrecht werd in 2006 gesloten.
Vlag van Spanje Spanje 1980 Gran Canaria - Las Palmas 15
Vlag van IJsland IJsland 1981 Reykjavík 1 Op 12 oktober 2006 opende IKEA zijn deuren in het nabijgelegen Garðabær. De vestiging in Reykjavík, die vanaf 1994 in gebruik was geweest, werd daarbij gesloten.
Vlag van Frankrijk Frankrijk 1981 Parijs - Bobigny 23
Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië 1983 Jeddah 6
Vlag van België België 1984 Brussel - Ternat 6 Ternat werd in 2008 gesloten.
Vlag van Koeweit Koeweit 1984 Koeweit 1
Vlag van de Verenigde Staten Verenigde Staten 1985 Plymouth Meeting 35
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 1987 Warrington - Cheshire 18
Vlag van Italië Italië 1989 Milaan - Cinisello Balsamo 20
Vlag van Hongarije Hongarije 1990 Boedapest 2
Vlag van Polen Polen 1991 Warschau - Janki 7
Vlag van Tsjechië Tsjechië 1991 Praag - Budějovická 4
Vlag van Verenigde Arabische Emiraten Verenigde Arabische Emiraten 1991 Dubai 2
Vlag van Slowakije Slowakije 1992 Bratislava 1
Vlag van Taiwan Taiwan 1994 Taipei 4
Vlag van Finland Finland 1996 Espoo 3
Vlag van Maleisië Maleisië 1996 Bandar Utama 1
Vlag van China China 1998 Peking 6
Vlag van Rusland Rusland 2000 Moskou - Chimki 11
Vlag van Israël Israël 2001 Netanya 2 De tweede vestiging werd op 9 maart 2010 geopend in Rishon LeZion, vlak bij Tel Aviv. De vestiging heeft een oppervlakte van 38 000 m².
Vlag van Griekenland Griekenland 2001 Thessaloniki 3
Vlag van Portugal Portugal 2004 Lissabon - Alfragide 2
Vlag van Turkije Turkije 2005 Istanboel 4
Vlag van Roemenië Roemenië 2007 Boekarest - Băneasa 1
Vlag van Cyprus Cyprus 2007 Nicosia - Strovolos 1
Vlag van Ierland Ierland 2009 (juli) Dublin - Ballymun 1
Vlag van Dominicaanse Republiek Dominicaanse Republiek 2009 (december) Santo Domingo 1
Vlag van Bulgarije Bulgarije 2011 (20 september) Sofia 1
Vlag van Thailand Thailand 2011 (3 november) Bangkok 1

Nederland[bewerken]

Hieronder een overzicht van de Nederlandse IKEA-vestigingen:

Locatie Oppervlakte in m² Jaar van opening Opmerkingen
Amersfoort 29.000 2006
Amsterdam 37.700 1982 Uitbreiding in 2010, het Service Office verhuist naar de Paasheuvel en de ruimte die vrijkomt is bij de winkel getrokken.
Barendrecht 38.000[7] 2001 Voor de uitbreiding in 2009 27.900m².
Breda 30.500 2003
Delft 30.000[8] 1992 Concept Center. Oppervlakte exclusief kantoren. In de periode 2006-2008 werd de oppervlakte met bijna de helft vergroot.
Duiven 38.000 1983 Voor de uitbreiding die gereed kwam in 2012 was de oppervlakte 22.200 m² [9]
Son 35.000 1992 Is bekend onder de naam IKEA Eindhoven, gelegen op bedrijventerrein Ekkersrijt, in 1999 uitgebreid naar 20.000. Is sinds kort van 20.000 m² tot 35.000 m² verbouwd.[10]
Groningen 42.000 1997 (nieuwbouw in 2005) In 2009-10 werd deze vestiging wederom uitgebreid, dit keer met 12.500 m², waarmee dit het op een na grootste filiaal van Europa is.[2]
Haarlem 38.000 2005 Bij Station Haarlem Spaarnwoude (aan de noordzijde) en ten westen van de Veerplas.
Heerlen 37.000 1994
Hengelo 26.500 2002 uitbreiding naar 30.000 m²
Leiderdorp  ?? 2014
Utrecht 20.200 1996 500 meter ten westen van Sneltramhalte Kanaleneiland Zuid. Wordt uitgebreid.
Zwolle 28.000 2014
Zaandam 35.000 verwachte start bouw 2014[11]

IKEA-catalogus[bewerken]

Het IKEA-filiaal in Red Hook, Brooklyn
Het IKEA-filiaal in Singapore

De IKEA-catalogus verscheen in 2006 in een wereldwijde oplage van 175 miljoen stuks. In 2011 bedroeg dit 198 miljoen exemplaren.[12] Hiermee is de catalogus het meest verspreide drukwerk ter wereld, en passeert het de Bijbel waarvan naar schatting 90 miljoen exemplaren per jaar gedrukt worden.[bron?] De catalogus wordt verspreid in 34 landen, in 61 edities en is beschikbaar in 29 talen. Er zijn kleine regionale verschillen, zo zijn de catalogi van islamitische landen niet voorzien van barmeubels. In Nederland worden 6,1 miljoen catalogi verspreid.

Bedrijfsstructuur[bewerken]

Juridisch staan bij het wereldwijde IKEA twee Nederlandse besloten vennootschappen en een Nederlandse stichting centraal.

  • Inter IKEA Systems B.V. uit Delft bezit het IKEA-concept en -handelsmerk. Deze B.V. is een deel van het bedrijf Inter IKEA Holding S.A., geregistreerd in Luxemburg, dat op zijn beurt deel uitmaakt van Inter IKEA Holding N.V. geregistreerd in Curaçao. Wie de eigenaars zijn achter deze holdings is niet openbaar, maar aangenomen wordt dat de familie Kamprad een belangrijke rol speelt.[13]
  • De eigenaar van IKEA's eigen 267 vestigingen, is de INGKA Holding B.V. uit Leiden. Daarmee is INGKA Holding de grootste franchisehouder van het eerder genoemde Inter IKEA Systems B.V. Eigenaar van INGKA Holding B.V. is de Stichting INGKA Foundation, in Amsterdam.

IKEA Vastgoed[bewerken]

Ikea heeft verschillende plannen om in de toekomst, op niet al te lange termijn, meer activiteiten in de vastgoedtak te lanceren. Het gaat dan om budgethotels, IKEA wijken en studentenflats.[14]

In de zomer van 2012 maakte IKEA bekend plannen te hebben om honderden budgethotels te openen, deze zullen niet onder de naam IKEA verrijzen maar wel als onderdeel van Inter Ikea Systems.[15] Ikea verwacht in 2014 de eerste twee hotels te kunnen openen in Duitsland.[16] Ook maakte de vastgoedtak bekend complete woonwijken te willen bouwen in Hamburg en Londen. Eerder al maakte de topman Harald Müller van de vastgoedtak van IKEA bekend in samenwerking met studentenhuisvester Duurzaam Wonen (DUWO) studentenflats te gaan bouwen in verschillende steden in Nederland.

Kritiek[bewerken]

  • In november 2009 werd IKEA, samen met Abercrombie & Fitch, Gymboree, Hanes, Kohl's, LL Bean, Pier 1, Propper International en Walmart, toegevoegd aan de 2010 Sweatshop Hall of Shame door de arbeidersbeweging International Labour Rights Forum.[17]
  • In 2011 kreeg IKEA en zijn Swedwood-afdeling kritiek te verduren voor hun behandeling van arbeiders in een fabriek in Danville, Virginia.[18]
  • In 2012 werd IKEA in Frankrijk door het onafhankelijk weekblad Le Canard enchaîné ervan beschuldigd zijn werknemers en klanten te bespioneren door op illegale wijze politiearchieven te gebruiken. IKEA zou dit doen om antiglobalisten en mogelijk ecoterroristen te vinden.[19][20]
  • In oktober 2012 kreeg IKEA kritiek omdat het vrouwen uit de afbeeldingen in de catalogus voor Saoedi-Arabië had weggeretoucheerd.[21]
  • Op 29 mei 2012 verscheen er een artikel op de site van One World waarin Ikea werd beschuldigd van het kappen van bossen in het Russische Karelië; "De Zweedse milieuorganisatie Protect the Forest documenteerde hoe Ikea via Swedwood in het noordwesten van Karelië bossen vernielt die twee- tot zeshonderd jaar oud zijn." [22]

Trivia[bewerken]

  • In 2005, 2006 en 2007 is IKEA verkozen tot beste winkelketen onder alle categorieën.[23] In 2009 kon IKEA deze titel weer ophalen, in zowel de categorie Wonen als Warenhuis & huishouden.[24]
  • In 2009 werd IKEA uitgeroepen tot "Klantvriendelijkste Bedrijf van Nederland". Aan de verkiezing van het Klantvriendelijkste Bedrijf van Nederland gaat een representatief online onderzoek onder 2500 Nederlandse consumenten vooraf. De respondenten zijn willekeurig geselecteerd uit De Onderzoek Groep, het consumentenpanel van MarketResponse. http://www.klantvriendelijkstebedrijf.nl/kvb-event/uitslag-2009/
  • De grootste vestiging van IKEA staat in Kungens Kurva (Stockholm). Deze vestiging is opgericht in 1965 en heeft een oppervlakte van 55.200 m².
  • Het financiële boekjaar van IKEA loopt niet volgens de normale kalender maar van 1 september t/m 31 augustus, gelijk met het uitkomen van de nieuwe catalogus.
  • Op sommige dagen ontstaan door het grote bezoekersaantal files op de snelwegen en toeleidende wegen rondom IKEA-vestigingen. Bij extreme drukte worden zelfs afritten afgesloten, zoals op de A13 bij de vestiging in Delft[25] en de A1 bij de vestiging in Hengelo.[26]
  • IKEA is al een aantal keren slachtoffer van bedreigingen geweest. Eind 2002 werden alle tien filialen van de Zweedse winkelketen in Nederland ontruimd na bommeldingen en de vondst van verdachte pakketjes. Het bleek toen te gaan om Poolse afpersers. Op 12 maart 2009 werd de winkelketen bedreigd met terreuraanslagen. Op 30 mei 2011 vonden bij enkele filialen, Son (NL), Gent (BE) en Lille (FR), bomexplosies plaats of werden verdachte pakketjes gevonden.
  • In 2013 is in de gehaktballen die als rundvlees verkocht werden in werkelijkheid paardenvlees ontdekt.

Externe links[bewerken]

Bronnen
  1. ↑ a b Ikea doorbreekt stilzwijgen over winstgevendheid, NU.nl, 1 oktober 2010.
  2. ↑ a b IKEA feiten en cijfers, IKEA.com
  3. ↑ http://www.ikea.com/nl/nl/about_ikea/newsitem/koopovereenkomst_zwolle
  4. ↑ IKEA wil vestiging bouwen in Venlo, L1.nl, geraadpleegd op 28 mei 2013
  5. ↑ Over IKEA, IKEA.com
  6. ↑ Woonwarenhuizen van de IKEA Groep, ikea.com, geraadpleegd op 22 oktober 2009
  7. ↑ IKEA Barendrecht, ikea.com
  8. ↑ IKEA Delft, innax.nl
  9. ↑ Ikea Duiven mag fors groeien, Elsevier Retail, 16 oktober 2009
  10. ↑ Ikea start na de kerstvakantie met slopen, Eindhovens Dagblad, 18 oktober 2010
  11. ↑ Ikea zet hantekening [sic! voor Zaanstad], Zaanstreek dichtbij, 1 maart 2013
  12. ↑ Ikea persboekje, 1 januari 2012
  13. ↑ IKEA: Flat-pack accounting, The Economist, 11 mei 2006
  14. ↑ IKEA wil wijk in Hamburg bouwen, Nos.nl 2012
  15. ↑ Ikea gaat budgethotels bouwen, Telegraaf.nl 2012
  16. ↑ Ikea to Launch Budget Hotel Chain, business.time.com 2012
  17. ↑ The 2010 Sweatshop Hall of Shame (PDF). Geraadpleegd op 26 december 2010.
  18. ↑ http://www.change.org/petitions/tell-ikea-to-respect-its-workers
  19. ↑ http://www.thelocal.fr/2709/20120229/
  20. ↑ http://www.rue89.com/2012/02/28/espionnage-quand-ikea-faisait-son-marche-dans-les-fichiers-de-police-229786
  21. ↑ http://www.huffingtonpost.com/2012/10/01/ikea-saudi-arabia-catalogue_n_1928635.html
  22. ↑ Meubelgigant Ikea ligt onder vuur omdat het hout blijkt te gebruiken uit eeuwenoude oerbossen in Karelië, in Noord-Rusland, oneworld.nl, 29 mei 2012]
  23. ↑ Beste Winkelketen van Nederland
  24. ↑ Beste Winkelketen van Nederland persbericht 2009
  25. ↑ "Afrit A13 dicht bij extreme drukte Ikea", Algemeen Dagblad, 14 december 2007
  26. ↑ Afrit Ikea Hengelo afgesloten
Wikimedia Commons
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=IKEA&oldid=37946223"