Iain Crichton Smith

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Iain Crichton Smith (Schots-Gaelisch: Iain Mac a' Ghobhainn) (Glasgow, 1 januari 1928Taynuilt, 15 oktober 1998) was een Schots dichter en schrijver van romans en kortverhalen.

Levensloop[bewerken]

Iain Mac a' Ghobhainn (Mac a' Ghobhainn is de Gaelische variant van Smith) was de zoon van twee Hooglanders en werd in het Schotse Glasgow geboren. Als tweejarige, na de dood van zijn vader, verhuisde hij met het gezin naar Pabail Iarach, op het Eye-schiereiland van het Buiten-Hebridische eiland Leòdhas. Hij woonde er op een kleine boerderij en ging naar school in de hoofdstad Steòrnabhagh, waar hij Engels leerde: zijn moedertaal was, zoals bij de meeste mensen uit de streek, Schots-Gaelisch.

Na afronding van zijn middelbare school ging hij naar de universiteit in Aberdeen en volgde er Engels. In 1949 studeerde hij af. In de jaren 50 bestond in het Verenigd Koninkrijk nog legerdienst; Smith nam er dienst in een speciaal onderwijscorps, waarna hij als leraar aan de slag ging. Van 1952 tot 1977 gaf hij les in achtereenvolgens Clydebank, Dumbarton en Oban; ondertussen publiceerde hij reeds verschillende werken, waaronder Engelse vertalingen van Sorley MacLean (Somhairle MacGille-Eain). Hij huwde met Donalda Logan, en vanaf 1977 werd hij voltijds schrijver. In 1980 ontving hij de onderscheiding van Officer of the British Empire.

Niettegenstaande zijn Gaelische achtergrond schreef Mac a' Ghobhainn meer werken in het Engels dan in het Schots; volgens zijn collega-dichter Edwin Morgan kwam dit doordat hij wilde bewijzen dat hij, voor wie Engels tenslotte een vreemde taal was, er even goed in kon schrijven als al die andere dichters voor wie het de moedertaal was. Vaak schreef hij evenwel twee equivalente versies van zijn werken, een in het Gaelisch en een in het Engels.

Karakteristiek voor zijn werk is de symbolisering van innerlijke emoties door middel van natuur- en weersbeschrijvingen. Een vaak terugkerende figuur is een oude vrouw, meestal een weduwe: dit is mogelijk op zijn moeder gebaseerd. De psychologische achtergrond getuigt van een afwijzing van elk dogma; Mac a' Ghobhainn had een afkeer van autoriteit, en in het bijzonder religieuze. De geborgen eilandmaatschappij van de Hebriden, met veel sociale controle, wekte zijn weerstand op: hij was atheïst, wat afstak tegen de ietwat conservatieve mentaliteit van de Keltische eilandbewoners, die hij er bijwijlen van verdacht dat ze tegen kunst gekant waren. Verder spreekt uit zijn werk een grote belangstelling voor de Schotse geschiedenis, en wat erin is misgelopen.

Mac a' Ghobhainns bekendste werk is de roman Consider the Lilies: dit is het verhaal van een verpauperde, diepgelovige oude weduwe die ten tijde van de ontruiming van de Hooglanden uit haar huis gezet dreigt te worden. In een verrassende wending blijkt ze, wanneer niemand haar nog wil helpen, steun te vinden bij een atheïstische rebel die zich hardhandig tegen de onteigeningen verzet. Aan het eind van haar leven krijgt ze spijt dat ze de wereld altijd zomaar aanvaard heeft, en poogt ze alsnog in opstand te komen. In deze roman zitten alle ideeën en opvattingen van Mac a' Ghobhainn op harmonieuze wijze vervat.

Hij overleed in 1998 in Taynuilt, een dorpje nabij Oban.

Werken[bewerken]

  • 1955 The Long River
  • 1960 Burn is Aran
  • 1961 Culloden and After
  • 1961 Thistles and Roses
  • 1962 Deer on the High Hills
  • 1963 An Dubh is an Gorm
  • 1965 Old Woman
  • 1965 Biobuill is Sansan Reice
  • 1965 The Law and the Grace
  • 1966 Modern Gaelic Verse
  • 1967 The Golden Lyric: an Essay on the Poetry of Hugh MacDiarmid
  • 1968 At Helensburgh
  • 1968 Consider the Lilies
  • 1969 Ben Dorain by Duncan Ban MacIntyre
  • 1969 From Bourgeois Land
  • 1969 The Last Summer
  • 1970 Iain am Measg nan Reultan
  • 1970 Maighstirean is Ministearan
  • 1970 Selected Poems
  • 1970 The Black and the Red
  • 1970 Survival without Error
  • 1971 My Last Duchess
  • 1971 Poems to Eimhir translated from Sorley MacLean
  • 1972 Love Poems and Elegies
  • 1973 An t-Aghar Ameireaganach
  • 1973 Rabhndan is Rudan
  • 1974 Eadar Fealla-dha is Glaschu
  • 1974 Goodbye Mr Dixon
  • 1974 Hami Autumn
  • 1975 The Notebooks of Robinson Crusoe
  • 1975 The Permanent Island
  • 1976 An t-Aonaran
  • 1977 The Hermit and Other Stories
  • 1978 An End to Autumn
  • 1978 River, River
  • 1979 On the Island
  • 1981 Murdo
  • 1982 A Field Full of Folk
  • 1982 Selected Poems 1955-1982
  • 1982 The Search
  • 1984 Mr Trill in Hades
  • 1984 The Exiles
  • 1985 Selected Poems
  • 1985 The Tenement
  • 1986 Towards the Human: Selected Essays
  • 1986 A Life
  • 1987 An t-Eilean agus an Caan
  • 1987 In the Middle of the Wood
  • 1989 A' Bheinn Oir
  • 1989 Na Speuclairean Dubha
  • 1989 The Dream
  • 1990 Selected Poems
  • 1991 Turas tro Shaoghal Falamh
  • 1991 Na Guathan
  • 1992 An Honourable Death
  • 1992 Collected Poems
  • 1992 An Dannsa mu Dhearadh
  • 2006 Am Miseanaraidh (postuum)