Persoonsverheerlijking

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Idool (persoon))
Ga naar: navigatie, zoeken
Persoonsverheerlijking van Stalin in de DDR

Persoonsverheerlijking is het ophemelen en idealiseren van iemand.

Persoonsverheerlijking heeft vaak een quasireligieuze connotatie, waarbij vaak een cultus ontstaat rond deze persoon die wordt verheerlijkt of zelfs aanbeden. Specifiek daarvoor bestaat de term personencultus. Het synoniem idolatrie slaat oorspronkelijk enkel op religieuze verafgoding.

Deze term wordt zowel in positieve als in negatieve zin gebruikt in verband met leiders van bepaalde religieuze stromingen, martelaren, maar ook popartiesten, en ook autoritaire leiders van dictaturen.

Vergoddelijking[bewerken]

In de Oudheid lieten polytheïstische vormen van heidendom niet zelden toe één of meer politieke leiders, doorgaans de heersende vorst of diens hele dynastie, tot een letterlijk goddelijke status te verheffen (apotheose), naast een aantal mythische figuren die door de goden zelf wegens in alle betekenissen mythische verdiensten in het officieel pantheon werden opgenomen, zoals Asklepios, zij het vooral halfgoden zoals Hercules. De farao kan gelden als prototype van de 'levende god', met als tegenhanger in de Nieuwe Wereld de Grote Inca, eveneens beschouwd als incarnatie van de zonnegod. Toch kan zelfs het behoud van de sacrale status niet verhinderen dat bijvoorbeeld de keizers van Japan politiek buitenspel worden gezet door de shogun, een generalissimo die een eigen dynastie sticht.

In het oude Rome werd de wettelijke status divus, vergoddelijkt mens, door de senaat postuum verleend, en gaf recht op een officiële staatscultus. Dit werd gangbare praktijk voor de keizers tot de kerstening van het Romeinse rijk. In de christelijke theologie is het idee van theosis belangrijk: mensen kunnen eigenschappen van God overnemen en min of meer met hem 'samenvloeien'.

Seculiere politiek[bewerken]

Ook in uitdrukkelijk wereldlijke, zich vaak zelfs tegen een door staatsgodsdienst gekleurd verleden afzettende regimes, waar de religieuze terminologie wegvalt, kan een soortgelijke verering bestaan voor cruciale staatslieden, inzonderheid de stichter (zoals Ataturk, de 'vader' van de republiek, in modern Turkije) of andere vader des vaderlands, soms echter elke opeenvolgende leider, zoals in de stalinistische vorm van communisme, die in het geval van Noord-Korea zelfs ontaardt in een feitelijke dynastie van 'onfeilbare' staats- en partijleiders, die wel elk een eigen officiële koosnaam (genre geliefde leider) krijgen.

Andere[bewerken]

Daarnaast worden ook sommige mensen in de filmindustrie, sport, muziek en dergelijke verheerlijkt of aanbeden. Voorbeelden hiervan zijn The Beatles in de jaren zestig, en Doe Maar in Nederland in de jaren tachtig.[1][2][3]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. muziekencyclopedie.nl Enkele voorbeelden van tieneridolen
  2. "De opvolger Doris Day ontketent in het voorjaar van 1982 een heuse Doe Maar-rage - met hysterische taferelen als in de hoogtijdagen van The Beatles". muziekencyclopedie.nl Nederlandstalig . Enkele voorbeelden.
  3. Doe Maar De hysterie