Il gattopardo (film)

Il gattopardo De tijgerkat
Afbeelding gewenst
Regie	Luchino Visconti
Productie	Goffredo Lombardo
Scenario	Luchino Visconti Suso Cecchi d'Amico Pasquale Festa Campanile Enrico Medioli & Massimo Franciosa na Giuseppe Tomasi di Lampedusa
Hoofdrollen	Burt Lancaster Romolo Valli Alain Delon Claudia Cardinale
Muziek	Nino Rota
Montage	Mario Serandrei
Cinematografie	Giuseppe Rotunno
Distributie	Twentieth Century Fox (VS) 1More Film (Ned)
Première	1963
Genre	Historisch oorlogsdrama
Lengte	187 min.
Taal	Italiaans, Latijn
Land	Italië  Frankrijk
IMDb-profiel
Portaal    Film

Il gattopardo is een film uit 1963 van de Italiaanse regisseur Luchino Visconti, gebaseerd op de gelijknamige roman van Giuseppe Tomasi di Lampedusa. De film beschrijft in Technicolor-beelden het machtsverval van een aristocratische familie op Sicilië gedurende de jaren 1861-1863, tijdens de Italiaanse nationalistische revolutie (Il Risorgimento) waarvan Giuseppe Garibaldi de voorman was.

De film wordt beschouwd als een van Visconti's meesterwerken. Ook de muziek van Nino Rota draagt hieraan bij, vooral die tijdens de balscène.

Visconti doet in rijkdom aan minutieuze details en met epische spankracht tijdperk herleven waarbij de noodzaak voor sociale veranderingen en melancholie over verlies aan waardevolle tradities gelijke aandacht krijgen. — Speelfilmencyclopedie

Het verhaal

Don Fabrizio, prins van Salina, (Burt Lancaster) is een levenskrachtige veertiger die met zijn familie en zijn privé-priester en biechtvader (Romollo Valli) ieder jaar - revolutie of geen revolutie - heen en weer reist tussen zijn zomerverblijf op het land en zijn stadspaleis in het stadje Donnafugata bij Ragusa in Zuid-Sicilië. Zijn voornaamste tijdverdrijf is de jacht, al interesseert hij zich ook voor wis- en sterrenkunde. Hij discussieert over de opkomende nieuwe orde en de gevolgen daarvan voor de adel met zijn priester, die daarover zijn eigen zorgen heeft; die vertrouwt er niet op dat in een liberale seculiere staat de bourgeoisie de armenzorg van de kerk zal kunnen en willen overnemen. Tegelijk probeert hij de prins van Salina te vermanen, die wegens een onbevredigend huwelijk buiten de deur vertier zoekt. De prins probeert op zijn beurt zijn neef Tancredi (Alain Delon) ervan te weerhouden deel te nemen aan Garibaldi's veldtocht, maar Tancredi weet zijn oom te overtuigen met de sleutelzin Alles moet veranderen om alles bij het oude te houden.("Tutto deve cambiare affinché non cambi niente"), dat wil zeggen de adel kan haar positie alleen behouden door mee te gaan met de tijd.

Het Koninkrijk Napels, waartoe Sicilië behoort, gaat ten onder. Tancredi neemt nu dienst bij de troepen van koning Victor Emanuel II van het zich verenigende Italië. Concetta, de oudste dochter van de prins van Salina, is verliefd op Tancredi maar de prins acht haar niet geschikt als partner in de grote toekomst die hij Tancredi toedenkt. Hij lijkt in te zien dat de dagen van feodale heerschappij voorbij zijn. Bovendien is Concetta niet rijk genoeg: ze zal haar erfenis immers moeten delen met haar zes broers en zusters. Daarop volgt de memorabele entree van Angelica (Claudia Cardinale), de enige erfdochter van Don Calogero Sedara, de rijke burgemeester van eenvoudige komaf van Donnafugata. Met haar verblindende schoonheid doet zij Tancredi Concetta snel vergeten.

In een referendum - wellicht de ultieme vernedering voor een aristocraat - besluiten de Sicilianen zich aan te sluiten bij de nieuwe Italiaanse staat van koning Victor Emanuel. Opmerkelijk is dat heel Donnafugata hetzelfde stemt als de prins, althans volgens de telling van de burgemeester. Een van de pachters van de prins, gespeeld door Serge Reggiani, vertelt hem later dat hij tegen de Italiaanse eenwording heeft gestemd. De oude loyaliteiten, die de nationale 'Risorgimento' (wederopstanding) zo moeizaam maken, komen daarbij duidelijk tot uiting. Bovendien blijkt Tancredi uiteindelijk een opportunist te zijn, die Garibaldi toch maar een roverhoofdman vindt zodra de nieuwe orde een feit is. Hij heeft politieke ambities en vindt het goed dat het leger snel zal afrekenen met Garibaldi en de zijnen. Tijdens een schitterend gefilmd bal overdenkt de prins de loop der dingen, zowel in de samenleving als voor hem persoonlijk. Als middelbare man ziet hij met weemoed de opkomst van een jongere generatie, voor wie de dood nog zo ver weg is.

Feiten

• Duur: er zijn verschillende versies van de film in omloop. De director's cut duurt 199 minuten. Een Amerikaanse versie uit 1964 van 20th Century Fox duurt 165 minuten; daartoe werd onder meer gesneden in de 45 minuten durende balscène.

Diverse stemmen zijn nagesynchroniseerd:

• Burt Lancaster - Corrado Gaipa
• Alain Delon - Carlo Sabatini
• Claudia Cardinale - Livia Giampalmo

Camera: Giuseppe Rotunno

Gewonnen prijzen:

• Gouden Palm 1963 voor 'beste film' tijdens het filmfestival van Cannes
• Premi David di Donatello 1963 voor beste productie (Italiaanse filmprijs)
• Zilveren medailles 1964 van de Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani voor
  • beste fotografie en kleur
  • beste kostuumontwerp
  • beste mis-en-scène

Referenties