Il Gattopardo (film)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Il Gattopardo (De tijgerkat) is een film uit 1963 van de Italiaanse regisseur Luchino Visconti, gebaseerd op de gelijknamige roman van Giuseppe Tomasi di Lampedusa. De film beschrijft in Technicolor-beelden het machtsverval van een aristocratische familie op Sicilië gedurende de jaren 1861-1863, tijdens de Italiaanse nationalistische revolutie (Il Risorgimento) waarvan Giuseppe Garibaldi de voorman was.

De film wordt beschouwd als een van Visconti's meesterwerken: een sterk verhaal, adembenemende beelden en veel oog voor detail. Ook de muziek van Nino Rota draagt hieraan bij, vooral in de beroemde balscène.

[bewerken] Het verhaal

De centrale figuur is prins Don Fabrizio van Salina (Burt Lancaster), een krachtige veertiger die met zijn familie en privé-priester (Romollo Valli) ieder jaar - revolutie of geen revolutie - heen en weer reist tussen het zomerverblijf op het land en het stadspaleis in het stadje Donnafugata bij Ragusa in Zuid-Sicilië. Zijn voornaamste tijdverdrijf is de jacht, al interesseert hij zich ook voor wis- en sterrenkunde. Hij discussieert over de opkomende nieuwe orde met de priester, die daarover zijn eigen zorgen heeft; die vertrouwt er niet op dat in een liberale seculiere staat de bourgeoisie de armenzorg van de kerk zal kunnen en willen overnemen. Tegelijk probeert hij Don Fabrizio te vermanen, die wegens een onbevredigend huwelijk buiten de deur vertier zoekt. Don Fabrizio probeert zijn neef Tancredi (Alain Delon) ervan te weerhouden deel te nemen aan Garibaldi's veldtocht, maar Tancredi weet zijn oom te overtuigen met de sleutelzin Alles moet veranderen om alles bij het oude te houden.("Tutto deve cambiare affinché non cambi niente"). De adel kan haar positie alleen behouden door mee te gaan met de tijd.

Het Koninkrijk Napels gaat ten onder. Tancredi neemt nu dienst bij de troepen van koning Victor Emanuel II van het zich verenigende Italië. Concetta (Lucilla Morlacchi), een dochter van prins Don Fabrizio, is verliefd op Tancredi maar de prins acht haar niet geschikt als partner in de grote toekomst die hij Tancredi toedenkt. Hij lijkt in te zien dat de dagen van feodale heerschappij voorbij zijn. Bovendien is Concetta niet rijk genoeg: ze zal haar erfenis immers moeten delen met haar zes broers en zusters. Daarop volgt de memorabele entree van Angelica (Claudia Cardinale), de enige erfdochter van de rijke burgemeester van eenvoudige komaf van Donnafugata. Met haar verblindende schoonheid doet zij Tancredi Concetta snel vergeten.

In een referendum - wellicht de ultieme vernedering voor een aristocraat - besluiten de Sicilianen zich aan te sluiten bij het Italië van koning Victor Emanuel. Opmerkelijk is dat heel Donafugata hetzelfde stemt als de prins, althans volgens de telling van de burgemeester. Een van Fabrizio's pachters, gespeeld door Serge Reggiani, vertelt hem later dat hij tegen de Italiaanse eenwording heeft gestemd. De oude loyaliteiten, die de nationale 'Risorgimento' (|wederopstanding) zo moeizaam maken, komen daarbij duidelijk tot uiting. Tancredi blijkt uiteindelijk een opportunist te zijn, die Garibaldi toch maar een roverhoofdman vindt zodra de nieuwe orde een feit is. Hij heeft politieke ambities en vindt het goed dat het leger snel zal afrekenen met Garibaldi en de zijnen. Tijdens een schitterend gefilmd bal overdenkt de prins de loop der dingen, zowel in de samenleving als voor hem persoonlijk. Als middelbare man ziet hij met weemoed een jongere generatie opkomen, voor wie de dood nog zo ver weg is.

[bewerken] Feiten

Duur: er zijn verschillende kopieën in omloop. De director's cut duurt 199 minuten. Een Amerikaanse versie uit 1964 van 20th Century Fox duurt 165 minuten; daartoe werd onder meer gesneden in de 45 minuten durende balscène.

Diverse stemmen zijn nagesynchroniseerd:

• Burt Lancaster - Corrado Gaipa
• Alain Delon - Carlo Sabatini
• Claudia Cardinale - Livia Giampalmo

Camera: Giuseppe Rotunno

Gewonnen prijzen:

• Gouden Palm 1963 voor 'beste film' tijdens het filmfestival van Cannes
• Premi David di Donatello 1963 voor beste productie (Italiaanse filmprijs)
• Zilveren medailles 1964 van de Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani voor
  • beste fotografie en kleur
  • beste kostuumontwerp
  • beste mis-en-scène

Titelvarianten: In het Nederlandse taalgebied werd de film uitgebracht als De tijgerkat.^[1]