Ilja Repin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ilja Repin, zelfportret

Ilja Jefimovitsj Repin (Russisch: Илья́ Ефи́мович Ре́пин, Oekraïens: Ілля Юхимович Рєпін) (Tsjoegoejev (Russische Rijk, nu Oekraïne), 5 augustus [O.S. 24 juli] 1844 - Kuokkala (Finland, nu Repino, Rusland), 29 september 1930) was een Russisch kunstschilder. Hij wordt beschouwd als de belangrijkste vertegenwoordiger van De Trekkers (Peredvizjniki), een Russische kunstenaarsgroep die tot het Realisme wordt gerekend.

Biografie[bewerken]

Wolgaslepers, versie 2, 1873

Repin is geboren in Tsjoegoejev, een dorpje bij Charkov in de huidige Oekraïne, uit Russische ouders. Zijn vader had zich opgewerkt van lijfeigene tot staatsboer. In 1857 begint hij te werken in de iconenwerkplaats van Ivan Boenakov in Charkov en werkt later aan verschillende iconostasen in omliggende dorpen. In 1863 gaat hij naar Sint-Petersburg en wordt, na eerst te zijn afgewezen, in 1864 toegelaten tot de Keizerlijke Kunstacademie. In 1865 mag hij zijn werk presenteren op de jaarlijkse tentoonstelling van de Academie. In 1871 voltooit hij zijn eindexamenstuk De opwekking van de dochter van Jairus; opgemerkt door de beroemde kunstcriticus Vladimir Stasov en genoemd in zijn kritiek op deze tentoonstelling[1]. Later dat jaar ontmoet hij Vladimir Stasov. Zij worden vrienden en Stasov stelt Repin voor aan bevriende componisten, o.a. Modest Moessorgski en Nikolaj Rimski-Korsakov. In datzelfde jaar ontvangt hij voor de eerste versie van De Wolgaslepers (Russisch: Бурлаки на Волге, Boerlaki na Volge, NL: Boottrekkers van de Wolga) de eerste prijs van de Maatschappij ter bevordering van de kunst. Dit schilderij bevindt zich nu in de Tretjakovgalerij in Moskou.

In 1872 trouwt Repin en wordt zijn dochter Vera geboren. In 1873 exposeert hij de definitieve versie van De Wolgaslepers op de Academie en op de wereldtentoonstelling in Wenen en ontvangt daarvoor een bronzen medaille voor meesterschap. Hij wordt hiermee op slag beroemd. Repin gaat met een beurs van de Academie naar Wenen, Rome en Napels en gaat wonen in Parijs. In 1875 ziet hij in Londen het werk van Rembrandt dat grote indruk op hem maakt. In 1876 keert hij terug naar Sint-Petersburg, waar, in het jaar daarop, zijn zoon Joeri wordt geboren. Kort daarop verhuist hij naar Moskou. In 1878 wordt hij lid van de Peredvizjniki (De Trekkers). Repin raakt, met andere schilders, onder de indruk van kunsthistorische schatten in kloosters rondom Moskou. Tijdens zijn verblijf op het landgoed Abramtsevo maakt mecenas Mamontov Repin enthousiast voor Oud-Russische kunst.

In 1882 organiseert Repin tekenavonden in zijn atelier in Moskou. Hij heeft veel contact met schrijver Lev Tolstoj. Datzelfde jaar verhuist hij naar hoofdstad Sint-Petersburg. Door zijn schilderssessies is hij de leermeester van Valentin Serov en Michail Vroebel. In 1883 bezoekt Repin met Stasov Duitsland, Nederland, Frankrijk, Spanje en Italië. Over de schilderijen van Rembrandt, in het in aanbouw zijnde Rijksmuseum, in Amsterdam krijgen zij ruzie: Stasov vindt het meesterwerken, terwijl Repin de werken in de Hermitage veel mooier vindt. Wel bewondert Repin de werken van Frans Hals in Haarlem. In Spanje kopieert Repin werken van Velasquez en Titiaan.

In 1887 bezoekt Repin Rome, Venetië en Florence en verblijft hij op het landgoed van Tolstoj. In 1889 bezoekt hij de wereldtentoonstelling in Parijs en gaat hij naar Londen, Zurich en München. In 1891 zegt hij het lidmaatschap van de Peredvizjniki op, omdat hij het niet eens is met de nieuwe regels. Hij gaat naar Moskou en Abramtsevo en heeft, samen met landschapsschilder Ivan Sjisjkin, een grote tentoonstelling in de Keizerlijke Kunstacademie.

Penati - het door Repin zelf ontworpen en gebouwde huis

Van 1893 tot 1907 is Repin hoogleraar in de historieschilderkunst aan de Academie te Sint-Petersburg. In de memoires van zijn leerling Dmitri Kardovski staat daaroverː De inloed van Repin op de leerlingen van de Kunstacademe was enorm. Allen streefden ernaar in zijn klas te komen maar weinigen was dit gegund. Wie aangenomen werd ging meteen door voor een groot talent[2]. In 1903 krijgt hij last van artrose in zijn rechterhand. Hij ontwerpt een palet dat hij om zijn middel kan dragen. Vanaf 1907 gaat hij met zijn linkerhand schilderen, wel ten kost van de kwaliteit. Vanaf 1918 is hij Fins staatsburger, omdat het plaatsje aan de Finse Golf waar hij een landgoed had gekocht tot Finland ging behoren. Op dit landgoed ontwierp en bouwde hij zelf zijn eigen huis en atelier, dat Penati wordt genoemd (naar het Latijnse woord penates dat beschermgoden betekent). Het huis is speciaal ingericht zodat hij op alle momenten van de dag over een goede lichtinval kon beschikken. Hij overlijdt er op 29 september 1930. Het plaatsje is onder Sovjetbewind naar hem genoemd: Repino.

Repins werk werd, juist door zijn sociaal-kritische werk, door de Sovjetautoriteiten, na 1928, bestempeld tot voorbeeld van de Sovjet schilderkunst, het socialistisch realisme. Andersoortig werk was niet toegestaan. Daarom was zijn werk in de Sovjet-Unie enigszins controversieel; enerzijds werd hij als groot (zo niet de grootste) kunstschilder vereerd, anderzijds werd hij verfoeid vanwege de verplichting vanuit de Communistische Partij om te schilderen zoals Repin.

Sociaal Kritische Schilderijen[bewerken]

Ivan de Verschrikkelijke bij het lijk van zijn zoon
Onverwacht

Repin wordt gerekend tot de belangrijkste sociaal realisten in de schilderkunst van eind 19e/begin 20e eeuw. Zijn schilderijen verhalen over het leven in Rusland.

Zijn schilderij De Wolgaslepers (1873) geeft de beste uitbeelding van de schrijnende werkelijkheid in die tijd; Stasov beschrijft dit schilderij uitvoerig en enthousiast in een brief aan de redacteur van de St Pertersburg News[3]. Kenmerkend in dit schilderij is dat elk gezicht zijn eigen karakter heeft.

In Religieuze Processie in Kursk Gubernia (1883) is een oprukkende volksmassa uitgebeeld, die niet was te stuiten. Zij pleitten voor de afschaffing van het lijfeigenschap en emancipatie van de massa[4]. Naast commentaren op sociale gebeurtenissen schildert hij historieschilderingen. Het schilderij Ivan de Verschrikkelijke bij het lijk van zijn zoon uit 1885 is voor het eerst tentoongesteld in de Salon in Parijs. Verschillende vrouwen vielen daarbij flauw; niet zozeer door de intensiteit van het werk, maar vooral door de extreem ingesnoerde taille, die mode was in die tijd.

Verder is Repin een meester in het oproepen van sfeer. In onverwacht (1888), bijvoorbeeld, lezen we de vermoeidheid van de zoon, zien we het ongeloof van zijn moeder en de vrouw ziet hem niet als haar echtgenoot.

De invloed van de Franse impressionisten, die hij gezien heeft toen hij omstreeks 1875 in Parijs woonde, is terug te vinden in het gebruik van kleur, licht en schaduw in de latere schilderijen van Repin. Zelf werd hij nooit een impressionist, zijn stijl heeft meer weg van de oude Europese meesters uit de 17e eeuw.

Voor Repin moest alles afgebeeld worden als in de werkelijkheid. Hij besteedde dan ook zeer veel aandacht aan allerlei details. Van zowel de personen uit de Wolgaslepers als van vele details van andere schilderijen bestaan talloze schetsen betreffende houding, gezichtsuitdukking en dergelijke.

Portretten[bewerken]

Tolstoj op blote voeten, 1901
de aartsdiaken, 1877

Een bijzondere plaats nemen bij Repin de portretten in. Repin schildert geen tronies maar karakters; hij is zeer geïnteresseerd in de geportretteerde persoon en dit geldt zowel voor volwassenen als voor kinderen. Hoe hechter de persoonlijke relatie met de geportretteerde hoe hoger de kwaliteit van het portret.

Repin noemt Rembrandt regelmatig zijn grote leermeester. Kenmerken daarvan zou men in zijn vroegere portretten kunnen herkennen. Voorbeelden daarvan zijn Jood in gebed (1875) en de aartsdiaken (1877), waarin wij een hoofdfiguur zien met een krachtige persoonlijkheid, waarmee, ook fysiek, niet viel te spotten; zeker wanneer je zijn handen ziet en de manier waarop hij zijn staf vast houdt.

Aan het begin van de jaren '80 portretteert Repin de adellijke 'upper-class' van mondain St Petersburg, veelal in opdracht van Tretjakov. Aan Modest Moessorgski zien we dat hij niet lang meer te leven heeft. Voor graaf Lev Tolstoj heeft Repin grote bewondering als schrijver/denker en vertegenwoordiger van de adel getuige zijn levensgrote portret uit 1901 (op blote voeten).

Collectie[bewerken]

Pavel Tretjakov en Repin hadden gedurende ongeveer 30 jaren een levendige en oprechte vriendschap. Tretjakov was een mecenas voor Repin. De Tretjakovgalerij in Moskou bezit dan ook meer dan 150 schilderijen en honderden tekeningen, aquarellen en pastellen.

Ook het Russisch Museum in Sint-Petersburg bezit veel van de werken van Repin.

Tentoonstelling[bewerken]

Vanaf 15 december 2001 tot en met 7 april 2002 werd een zeer succesvolle tentoonstelling Het geheim van Rusland van het werk van Repin gehouden in het Groninger Museum. Tijdens deze tentoonstelling was werk van Repin uit zowel het Russisch Museum in Sint-Petersburg als de Tretjakovgalerij in Moskou te zien. De documentaire Ilja Repin, schilder van de Russische ziel [5] geeft hierover achtergrondinformatie.

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  • Os,Henk van & Scheijen, Sjeng (2001) Ilja Repin (1844-1930). Het geheim van Rusland. Uitgevers Groninger Museum, Groningen / Waanders, Zwolle. ISBN 90-400-9635-X
Referenties
  1. Zie de laatste alinea van 'The Itinerant exhibition of 1871' (1871) (en) of (ru) via de Site van 'Russian Visual Arts'.
  2. zie: Ilja Repin (1844-1930). Het geheim van Rusland blz. 144
  3. Lees de kritiek in 'Repin's painting "The Volga barge-haulers" ' (Letter to the editor of St Petersburg News, 1873) (en) of (ru) via de Site van 'Russian Visual Arts'.
  4. zie: Ilja Repin (1844-1930). Het geheim van Rusland blz. 20
  5. zie externe linkː Ilja Repin, schilder van de Russische ziel