In einem Jahr mit 13 Monden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
In einem Jahr mit 13 Monden
Regie Rainer Werner Fassbinder
Producent Rainer Werner Fassbinder
Scenario Rainer Werner Fassbinder
Hoofdrollen Volker Spengler
Ingrid Caven
Gottfried John
Muziek Peer Raben
Montage Rainer Werner Fassbinder
Juliane Lorenz
Cinematografie Rainer Werner Fassbinder
Première 17 november 1978
Genre Drama
Speelduur 124 minuten
Taal Duits
Land Vlag van de Bondsrepubliek Duitsland West-Duitsland
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

In einem Jahr mit 13 Monden (Een jaar met 13 manen) is een Duits drama dat in 1978 door Rainer Werner Fassbinder geregisseerd werd.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

De film brengt de laatste vijf dagen uit het leven van Elvira, een transseksueel uit de arbeidersklasse, in beeld. Tijdens haar zwerftocht doorheen Frankfurt die als doel heeft om de balans van haar leven op te maken, gaat zij op zoek naar vroegere minnaars, waaronder ook de man voor wie zij haar geslacht liet veranderen. Deze tocht brengt geen verlichting voor haar getroebleerde geest. Ook tijdens deze laatste dagen wordt ze geconfronteerd met spot en afwijzing. Moegetergd door de vele teleurstellingen pleegt zij uiteindelijk zelfmoord.

De regisseur verklaart de filmtitel als volgt: gevoelige zielen hebben meer te lijden onder de krachten van de maan. Bijgevolg hebben zij in een jaar met 13 nieuwe manen gemakkelijker te lijden onder depressies en loopt het voor dit type mensen soms verkeerd af.

Achtergrond[bewerken]

In einem Jahr mit 13 Monden kan als een van de meest persoonlijke films van Fassbinder gezien worden. Met deze film trachtte hij zijn schuldgevoel, ontstaan na de zelfmoord van zijn ex-partner, te kanaliseren.

Rolverdeling[bewerken]

Mise en scène[bewerken]

Belichting[bewerken]

In het begin van de film zien we verschillende (homoseksuele) mannen die een park in de schemering betreden en seksuele toenadering zoeken tot elkaar. Veel meer dan schaduwen is er van hen niet te zien. De donkere belichting benadrukt het heimelijke en groezelige karakter van deze gedragingen nog eens extra en zorgt voor een gespannen, dreigende sfeer. Wanneer Elvira na een belaging door een aantal mannen in het park eindelijk thuis komt, valt op dat het appartement in lichte tinten is geschilderd en dat het daglicht volop binnenstroomt. Dit zorgt ervoor dat er een soort van spanning afglijdt en je als toeschouwer aan den lijve ondervindt dat Elvira op een veilige plek is aanbelandt.

Gebruik van iconische tekens[bewerken]

In dezelfde openingsscène wordt veelvuldig gebruikgemaakt van kledij die verwijst naar seksualiteit. De homomannen waartoe Elvira toenadering zoekt en die haar uiteindelijk zullen belagen, dragen allen stoere lederen jekkers met een jeansbroek en laarzen en belichamen daarmee het prototype van de jaren ’70 homo. Elvira draagt in deze scène weliswaar mannenkleding maar onder het uniform draagt zij een frivole vrouwenslip die haar vrouwelijke geslacht moet symboliseren. Doorheen de rest van de film draagt zij vrouwenkleding hetgeen haar niets dan minachting van haar omgeving oplevert.

Een ander voorbeeld wordt gevormd door de scène in het weeshuis. De non die Elvira heeft opgevoed wordt gefilmd in habijt terwijl ze achter een tralies op een bankje neerzit. De tralies symboliseert hier het rigide en geslotene van de kerk.

Decor[bewerken]

Doorheen heel de film wordt gebruikgemaakt van bestaande locaties (het appartement van Elvira, het park, het lunapark, het kantoorgebouw waar hij Saitz gaat opzoeken, het weeshuis waar hij is opgegroeid,…) en wilt daarmee een representatie tonen van de werkelijkheid.

Cameravoering[bewerken]

Camerastandpunt[bewerken]

Meestal worden de personages gefilmd van op ooghoogteperspectief, maar er wordt regelmatig afgewisseld met een kikvorsperspectief. Hoewel de hoofdpersonages (Elvira, rode Zora, …) gemarginaliseerde figuren zijn waarop de maatschappij neerkijkt, geeft de regisseur hen,door ze op deze manier in beeld te brengen, meer grandeur. Een voorbeeld van een scène die in kikvorsperspectief is gemaakt, is het bezoek van Elvira en rode Zora aan het weeshuis waar Elvira is opgegroeid. Er is hier gefilmd van op het een binnenplein naar de bovenkant van het gebouw. Het resultaat is dat je als kijker een benauwd gevoel krijgt en je je kunt voorstellen hoe Elvira zich hier als opgroeiend kind moet hebben gevoeld.

Kadrering[bewerken]

In de film wordt een zeer diverse kadrering gebruikt. Vaak worden long shots gebruikt waarbij de personages in hun geheel zichtbaar zijn en zich door het decor bewegen. Maar even vaak gebruikt de filmmaker close-ups als medium close-ups (vanaf de buste) en medium shots (vanaf het middel).

Scherpte[bewerken]

Opvallend is dat doorheen de hele film slechts op één personage wordt scherpgesteld terwijl de anderen wazig in beeld komen. Vaak komt het personage op de voorgrond scherp in beeld maar er zijn hier en daar ook uitzonderingen op. Een duidelijk voorbeeld is de scène bij Seelen-Frieda. Drie personages zijn opgesteld volgens een driehoekscompositie. Links in beeld staat Elvira, boven in het midden staat een man halters te heffen en rechtsonder zit een man die vertelt. Enkel hijzelf komt hier helder in beeld, de anderen zijn wazig gefilmd. Opvallend is dat er steeds voor deze manier van scherpstellen wordt gekozen, doorheen heel de film, ongeacht het kader.

Camerabeweging[bewerken]

Doorheen de film worden verschillende camerabewegingen gebruikt. In het algemeen is er redelijk statisch gefilmd maar toch zijn er enkele scènes aan te duiden die gebruikmaken van bewegend beeld. Zo is er bijvoorbeeld de scène in het weeshuis waarin de non vertelt over de kindertijd van Elvira. Op een bepaald moment begint zij rond te stappen op het binnenplein van het weeshuis en wordt er een rijdende camera gebruikt. Ook de tilt-methode wordt wel eens gebruikt, bijvoorbeeld om de grootte van het gebouw te tonen waar Saitz zijn kantoor heeft op de 16de verdieping.

Montage[bewerken]

Muziek speelt een belangrijke rol bij het benadrukken van emoties van de personages. In deze film wordt muziek op verschillende manieren gebruikt. Zo is er de scène waarin Elvira in het lunapark wordt vernederd door een homo. Het resultaat is dat hij begint te huilen. Op hetzelfde moment wordt een eerder triest nummer afgespeeld en benadrukt de muziek het verdriet van Elvira.

In andere scènes heeft muziek dan weer eerder een bevreemdend effect. Zo is er de scène waarin Elvira een ceintuur rond zijn hals doet in een poging om zelfmoord te plegen. Juist daarvoor heeft zij een plaat met zingende kinderstemmetjes opgelegd. Het onschuldige, engelachtige van de kinderstemmen contrasteert heel erg met het leven van Elvira en op het eerste zicht lijkt dit tegenstrijdig te zijn. Maar juist door die onschuldige muziek wordt onderstreept hoe hopeloos de situatie van Elvira is. Voor de kinderen op de plaat liggen alle mogelijkheden nog open terwijl de rol van Elvira in dit leven zo goed als uitgespeeld is.

Ook in de scène bij Seelen-Frieda verwart de muziek enigszins maar versterkt het hetgeen gezegd wordt. Zo vertellen de personages over hoe zij het leven ervaren en klinkt op de achtergrond bevreemdende, zelfs beangstigende muziek. Op die manier wordt benadrukt dat geen van de personages in die huiskamer zijn of haar leven echt op een rijtje heeft.

Externe links[bewerken]

Gebruikte bronnen[bewerken]

Andreas Bode over Fassbinder op www.nachtkritik.de op 20/3/2008