Infinitief

De onbepaalde wijs of (Romaans) infinitief is een werkwoordsvorm die niet vervoegd is naar persoon of getal (zie ook persoon en getal). Vooral in het onderwijs wordt de infinitief ook wel "het hele werkwoord" genoemd. In het Nederlands wordt de infinitief in het algemeen gevormd door aan de stam de uitgang -en toe te voegen. Eventueel wordt daarbij een medeklinker verdubbeld of stemhebbend gemaakt of een dubbele klinker enkel geschreven:

buig-en, lop-en, schrijv-en, werk-en.

Er is één werkwoord met twee infinitieven, namelijk zijn/wezen.

De infinitief is in het Nederlands steeds gelijk aan de indicatief meervoud in de tegenwoordige tijd. Uitzondering: die indicatief is zijn, nooit wezen, bij het werkwoord waarvan de infinitief zijn of wezen is. Ook in het Duits geldt hier een uitzondering (infinitief sein, indicatief sind).

De infinitieven van Nederlandse werkwoorden eindigen steeds op -en. De uitzonderingen zijn zijn, gaan, staan en slaan. Ook doen en zien moeten tot deze uitzonderingen worden gerekend, omdat oe en ie samen een klinker vormen. Verdere uitzonderingen zijn dezelfde werkwoorden als ze een voorvoegsel hebben, zoals ondergaan, verstaan, ontzien enz.

De infinitief wordt meestal gebruikt in combinatie met een hulpwerkwoord, bijvoorbeeld een modaal hulpwerkwoord of een hulpwerkwoord van tijd. Voorbeelden:

• modaal hulpwerkwoord
  • ik wil lopen
  • zij moet lezen
  • jullie kunnen zwemmen
• hulpwerkwoord van tijd
  • jij zal groeien
  • wij gaan rennen

De infintiefvorm wordt ook gebruikt om een zelfstandig naamwoord van een werkwoord te maken (dit heet verbalisering). Dat zelfstandig naamwoord is altijd onzijdig: "het eten", "het produceren", "het kijken".

Zie ook: Vervangende infinitief.

In veel talen, waaronder ook het Nederlands, geldt de infinitief als woordenboekvorm, maar in sommige talen wordt hiervoor een andere vorm gebruikt; Zo staan lemma's in Latijnse woordenboeken vaak onder de 1e persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd en is in Hongaarse woordenboeken de 3e persoon enkelvoud de standaard.

Er zijn ook talen die in het geheel geen infinitief kennen, waaronder het Grieks, het Bulgaars, het Roemeens en het Iers.

WERKWOORD : de WIJZEN
modi	wijzen	voorbeeld
Infinitief	onbepaalde wijs	lopen
Participium	deelwoord	lopende
Indicatief	aantonende wijs	ik loop
Imperatief	gebiedende wijs	loop!
Conjunctief	aanvoegende wijs	dat hij lope
Conditionalis	voorwaardelijke wijs	Als ...,zou hij lopen
Optatief	wensende wijs	moge hij lopen
Gerundium	verbaal substantief	het lopen
Gerundivum	verbaal adjectief	lopend
Supinum	verbaal substantief	het lopen