Inuktitut-schrift

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Inuktitut-schrift
Een stopbord dat in het Engels en Inuktitut staat. Het woord ᓄᖅᑲᕆᑦ wordt uitgesproken als nuqqarit.
Een stopbord dat in het Engels en Inuktitut staat. Het woord ᓄᖅᑲᕆᑦ wordt uitgesproken als nuqqarit.
Algemene informatie
Type Abugida
Talen Inuktitut
Bedenker Edmund Peck
Periode jaren 1870 tot heden
Schrijfrichting Links-naar-rechts
Indeling
ISO 15924 Cans, 440
Portaal  Portaalicoon   Taal

Het Inuktitut-schrift (Inuktitut: ᑎᑎᕋᐅᓯᖅ ᓄᑖᖅ of ᖃᓂᐅᔮᖅᐸᐃᑦ [1]) is een schrift (specifiek een abugida) dat gebruik wordt door de Inuit in het territorium Nunavut en in Nunavik in de provincie Québec. In 1976 maakte de Language Commission of the Inuit Cultural Institute het het co-officiële schrift van de Inuittalen, samen met het Latijns schrift.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste aanzetten tot het schrijven van het Inuktitut kwamen van missionarissen van de Evangelische Broedergemeente in Groenland en Labrador, halverwege de 18e-eeuw. In de jaren 1870 paste Edmund Peck, een Anglicaanse missionaris, het Cree-schrift aan het Inuktitut aan. Andere missionarissen en linguïsten in loonverband bij de Canadese en Amerikaanse overheden zorgden ervoor dat de dialecten van de delta van de Mackenzierivier, de westelijke Canadese Arctische Eilanden en de staat Alaska het Latijns schrift gebruikten.

Het Inuktitut is één variatie van de Canadese inheemse geschriften, en kan digitaal gecodeerd worden als men gebruik maakt van de Unicodestandaard. De Unicodeblock voor de Inuktitut-tekens kan vertaald worden als eengemaakte Canadees-inheemse syllabische tekens.

De medeklinker in de lettergreep kan g, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, ng, ł, of afwezig zijn en de klinker kan a, i, u, ai (nu enkel in Nunavik), of afwezig zijn.

Tabel[bewerken]

Het Inuktitut-schrift (titirausiq nutaaq) wordt vaak voorgesteld als een lettergrepenschrift. De puntjes bovenop de letters betekenen dat deze klank verlengd wordt, vertaald naar het Latijns schrift wordt dit gewoon een dubbele klinker.

Inuktitut.svg

Aanpassingen[bewerken]

De Makivik-corporatie breidde het officiële schrift uit om de ai-pai-tai kolom te herstellen. De vaak voorkomende tweeklank ai werd vroeger meestal voorgesteld door een alleenstaande i achter het teken voor a te plaatsen: ᐃ i. Deze vierde-klinkervariant werd verwijderd in de jaren 1970 zodat het Inuktitut getypt en geprint kon worden met een selectrische typmachine van IBM. De herinvoering hiervan werd gerechtvaardigd omwille van het feit dat moderne typ- en printgerei niet langer de nadelen van de vroegere typmachines hebben. De ai-pai-tai kolom wordt weliswaar enkel in Nunavik gebruikt.

Variaties[bewerken]

De Inuittalen worden anders geschreven op andere plaatsen. In Groenland, Alaska, Labrador, de Mackenziedelta, de Northwest Territories en in kleine stukken van Nunavut wordt het Latijns schrift gebruikt. In het overgrote deel van Nunavut en in Nunavik (Québec) gebruikt men het Inuktitut-schrift. Dit schrift geniet officiële status in Nunavut, samen met het Latijns schrift en het wordt tevens ook gebruikt door de regionale overheid van Kativik van Nunavik.

Omdat de Inuittalen een continuüm van slechts gedeeltelijk onderling verstaanbare dialecten is, verschilt deze taal enorm gezien over de hele Arctis. Omdat het opgesplitst is in verschillende politieke systemen en verschillende kerkgemeenschappen die de aankomst van verschillende missionarissengroepen reflecteren, kunnen Inuktitutschrijfsystemen heel wat verschillen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Tusaalanga

Verdere lezing[bewerken]

  • Balt, Peter. Inuktitut Affixes. Rankin Inlet? N.W.T.: s.n, 1978.

Externe links[bewerken]