Inverse matrix

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

In de lineaire algebra is de inverse matrix, of kort de inverse, van een vierkante matrix het inverse element van die matrix met betrekking tot de bewerking matrixvermenigvuldiging. Niet iedere matrix heeft een inverse. Als de inverse bestaat heet de matrix inverteerbaar. De inverse van de inverteerbare matrix A, genoteerd als A-1, is ook een vierkante matrix van dezelfde dimensie als A, die zowel links als rechts met A vermenigvuldigd de eenheidsmatrix oplevert.

Wanneer van een stelsel vergelijkingen A x = b de inverse A-1 van A bekend is, kan voor wisselende waarden van de vector b, de vector x worden berekend. De oplossing is x = A-1 b.

Definitie[bewerken]

Een n×n-matrix A heet inverteerbaar, als er een n×n-matrix B bestaat waarvoor geldt dat

AB=BA=I.

Hierbij is I de eenheidsmatrix van orde n, ook wel aangeduid met I_n. De matrix B heet de inverse van A en wordt aangeduid met A^{-1}.

Een inverteerbare matrix wordt ook regulier genoemd en een niet-inverteerbare singulier.

Eigenschappen[bewerken]

  • Uniciteit: De inverse is eenduidig bepaald. Stel namelijk dat B de inverse is van A en C een andere inverse. Dan is
B=BI=B(AC)=(BA)C=IC=C.
  • Als A inverteerbaar is, is ook A-1 inverteerbaar en
(A^{-1})^{-1}=A
  • Als A en B inverteerbare n×n-matrices zijn, is ook hun product AB inverteerbaar en
(AB)^{-1}=B^{-1}A^{-1}
(A^{T})^{-1}=(A^{-1})^{T}

Inverteerbaarheid[bewerken]

Voor een n×n-matrix A zijn de volgende uitspraken equivalent

  • A is inverteerbaar
  • de determinant van A is verschillend van 0.
  • de vergelijking A x = 0 heeft als enige oplossing x = 0
  • de vergelijking A x = b heeft precies één oplossing voor elke b
  • AT is inverteerbaar
  • er is een n×n-matrix B zodat AB=In
  • er is een n×n-matrix C zodat CA=In
  • de kolommen van A zijn lineair onafhankelijk
  • de rijen van A zijn lineair onafhankelijk
  • de rang van A is n

Matrices inverteren[bewerken]

Het daadwerkelijk berekenen van de inverse van een matrix is vaak een bewerkelijke opgave met veel numerieke moeilijkheden. Dat komt doordat de betrokken matrices meestal grote afmetingen hebben. Er is veel onderzoek gedaan, zowel theoretisch als praktisch, naar het ontwikkelen van algoritmen om een matrix te inverteren.

De inverse van de vierkante matrix A kan berekend worden met de formule

A^{-1} = \frac{1}{\det(A)}\rm{adj}(A)

Hierin is \det(A) de determinant van A en \rm{adj}(A) de geadjugeerde van A.

De toepassing van deze formule vergt echter meestal veel rekenwerk.

Een van de numerieke methoden voor het bepalen van de inverse van een inverteerbare matrix A is door middel van Gauss-eliminatie de uitgebreide matrix [A|I_n] te herleiden tot [I_n|A^{-1}].

Niet-vierkante matrices[bewerken]

Voor een niet-vierkante matrix A kan zowel voor rechts- als voor linksvermenigvuldiging een aparte matrix bestaan die bij de vermenigvuldiging met A een eenheidsmatrix oplevert. Zulke matrices worden niet als inverse matrix beschouwd. Men gebruikt echter soms de termen linksinverse en rechtsinverse zonder dat het om een inverse matrix gaat.

Voorbeeld[bewerken]

De 2×2-matrix A = \begin{bmatrix} \ a&b\\c&d \ \end{bmatrix}   is inverteerbaar als ad-bc, de determinant van A, niet gelijk is aan 0. De inverse van A wordt dan gegeven door:

A^{-1} \ = \ \frac{1}{ad-bc} \ \ \begin{bmatrix}d&-b\\-c&a\end{bmatrix}