Invincibleklasse

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
HMS Invincible (R05) tijdens de NAVO-oefening Display Determination '91.
HMS Illustrious (R06) in de haven van Amsterdam op 01-03-2009.
HMS Ark Royal (R07) in de haven van Greenwich in 2007.

De Invincibleklasse is een serie van drie lichte vlootvliegdekschepen van de Britse Royal Navy, waarvan op dit moment (2011) nog één in dienst is. Alle schepen van de Invincibleklasse zullen in 2014 zijn uitgefasseerd. In 2018 en 2020 zullen de twee nieuwe schepen van de Queen Elizabeth klasse de Invincibleklasse opvolgen.

Schepen[bewerken]

Bouw en diensttijd[bewerken]

De schepen werden gebouwd van 1973 tot 1985. In 2005 is de Invincible in reserve geplaatst. Volgens planning zal het schip in 2010 definitief van de sterkte worden afgevoerd als de nieuwe vliegdekschepen aan de vloot worden toegevoegd.

Achtergrond[bewerken]

De Invincibleklasse is het resultaat van vergaande bezuinigingen bij de Royal Navy in de jaren zestig. In die tijd beschikt de marine nog over de grote vliegdekschepen Ark Royal (R09), Eagle (R05) (beiden Audaciousklasse) en Victorious (R38) (Illustriousklasse) alsmede de kleinere Hermes (R12) en Centaur (R06) (Centaurklasse). Daarnaast waren er nog twee helikoptercarriers (Albion (R07) en Bulwark (R08)) voor amfibische oorlogvoering.

Al in 1965 werd de Centaur in reserve geplaatst en tussen 1969 en 1972 werden de Albion, Centaur, Victorious en Eagle van de sterkte afgevoerd. De Hermes werd in 1972 omgebouwd tot helikoptercarrier en de Bulwark werd dat jaar in reserve genomen. In diezelfde bezuinigingsdrift sneuvelde het plan om een in grootte met de Amerikaanse Forrestalklasse vergelijkbaar vliegdekschip (het CVA-01 project) te bouwen. Wat uiteindelijk restte was een ontwerp voor een helikoptercarrier van 16.000 ton waterverplaatsing. Men vermeed in die periode zelfs de aanduiding vliegdekschip: de Invincibleklasse werd in alle plannen aangeduid als anti-submarine cruiser of als through-deck cruiser.

Het idee was dat de Invincibles dienst zouden doen als kern van anti-onderzeebooteskaders op de Atlantische Oceaan. Ongeveer een dozijn ingescheepte Sea King anti-onderzeeboothelikopters zouden, in samenwerking met meevarende fregatten, Russische onderzeeboten moeten opsporen en bestrijden. Eventueel verwachtte men dat enkele lichte jachtvliegtuigen van het Harrier-type luchtverkenning en luchtverdedigingstaken kunnen uitvoeren. Opmerkelijk was wel dat de schepen van het begin af aan ontworpen zijn met een hoekdek, iets wat normaliter ontbreekt op typische helikoptercarriers. Lanceerinrichtingen (stoomkatapult) en vangkabels (nodig voor het landen van straalvliegtuigen) ontbraken. Met deze schepen gaf de Royal Navy duidelijk aan af te zien van een aanvalstaak voor haar vliegdekschepen.

Tijdens de bouwperiode van het schip deden piloten van de Royal Air Force de opmerkelijke ontdekking dat de Harrier-jagers met meer belading de lucht in kunnen als aan het eind van hun horizontale aanloop een soort van springschans (skijump) gebruikt wordt. De Invincible werd derhalve nog tijdens de bouw van een skijump voorzien.

Falklandoorlog[bewerken]

Tijdens de Falklandoorlog was alleen de Invincible in dienst. Samen met de oudere Hermes was dit schip van onschatbare waarde voor de Royal Navy. Het gemis van een groot vliegdekschip (zoals de "oude" Ark Royal, die twee jaar daarvoor was gesloopt) deed zich overigens wel gevoelen. De betrekkelijk kleine en lichte Sea Harriers hadden een te klein vliegbereik en te gering draagvermogen. Deze oorlog alsmede het veelvuldig inzetten van Invincibleklasse vliegdekschepen in de Adriatische Zee en de Perzische Golf hebben tot het inzicht geleid dat een nieuw vliegdekschip groter en meer "klassiek" zal zijn.

Beschrijving[bewerken]

De Invincibleklasse wordt geclassificeerd als licht vliegdekschip. De schepen hebben een waterverplaatsing van 22.000 ton. De schepen zijn 209 meter lang en 36 meter breed. Alle schepen hebben een ski-schans aan het einde van de baan. Deze schans staat onder een hoek van 7° toen de schans werd geïnstalleerd op Invincible en Illustrious en 12° voor Ark Royal. Deze schans helpt piloten met een zwaardere lading toch op te stijgen.

Bewapening[bewerken]

Oorspronkelijk waren de schepen uitgerust met een lanceerinrichting voor de Sea Dart luchtdoelraket. Deze is op alle schepen inmiddels verwijderd om het vliegdek groter te maken. Na de ervaringen met de Falklands oorlog zijn Raytheon Phalanx luchtafweerkanons geplaatst. Op de Invincible en de Illustrious zijn deze vervangen door 3 Goalkeeper systemen. In aanvulling daarop worden nog 2 Oerlikon 20 mm kanons gevoerd.

Vliegtuigen[bewerken]

De luchtgroep zou aanvankelijk bestaan uit 9 Sea King anti-onderzeeboothelikopters en 5 Sea Harrier FRS-1 jachtvliegtuigen. Na de Falklands oorlog is het aantal Sea Harriers uitgebreid en kwamen er tevens Sea King AEW helikopters aan boord. Met het verschuiven van taken op de oceaan naar kustgebonden operaties zijn er tevens Harrier GR7 vliegtuigen van de RAF aan boord gekomen. Een luchtgroep kan thans uit 24 toestellen bestaan. Sinds de Sea Harriers in 2004 uit dienst zijn genomen bestaat een luchtgroep gewoonlijk uit 9 Harriers GR7 en 12 helikopters. Afhankelijk van de taken kan een mix worden meegevoerd van Sea King ASaC Mk 7 AEW, Sea King en Chinook transporthelikopters en Merlin HM.1 anti-onderzeeboot helikopters.

Externe links[bewerken]