Ioannis Metaxas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ioannis Metaxas
Ioannis Metaxas (tweede van rechts), 1913
Ioannis Metaxas (tweede van rechts), 1913
Geboren 12 april 1871
Ithaka, Vlag van Griekenland 1828-1978 Griekenland
Overleden 29 januari 1941
Athene, Vlag van Griekenland 1828-1978 Griekenland
Politieke partij Vrijdenkerspartij
Premier van Griekenland
Aangetreden 1936
Einde termijn 1941
Voorganger Konstantinos Demertzis
Opvolger Alexandros Korizis
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Ioannis Metaxas (Grieks: Ιωάννης Μεταξάς, Ioánnis Metaxás) (Ithaka, 12 april 1871Athene, 29 januari 1941) was een Grieks generaal en staatsman.

Militaire en politieke carrière[bewerken]

Ioannis Metaxas werd geboren in 1871 in Ithaca. Hij werd militair en diende mee in de Grieks-Turkse oorlog in 1897. Nadien studeerde hij in Duitsland aan de militaire academie van Berlijn. Toen hij terugkeerde werd hij adjudant van Venizelos, de toenmalige premier en minister van Oorlog, samen moderniseerden ze het Griekse leger, waarmee zij in de Balkanoorlogen (1912-1913) successen behaalden. Metaxas werd in 1913 aangesteld als staf-chef van het leger. In 1915 wenste Venizelos de geallieerden te steunen voor de expeditie naar de Dardanellen, maar Metaxas verkoos de zijde van koning Constantijn I, die Griekenland neutraal wilde houden. In 1916 promoveerde hij tot Luitenant-Generaal, hij was één van de weinigen die gekant was tegen de verderzetting van de Grieks-Turkse oorlog. In juni 1917 werd, met steun van de geallieerden, koning Constantijn I afgezet en greep Venizelos de macht. Metaxas volgde de koning in diens ballingschap naar Corsica. Geen van beiden keerden terug tot 1920, wanneer Venizelos de verkiezingen verloor. Wanneer de Griekse troepen in 1922 op catastrofale wijze door Kemal Ataturk verslagen werden in de Grieks-Turkse oorlog, wordt koning Constantijn opnieuw gedwongen in ballingschap te gaan. Metaxas gaat de politiek in en richt op 12 oktober 1922 een rechtse partij op. Een jaar later, in oktober 1923, werd hij echter als gevolg van zijn banden met een royalist gedwongen opnieuw het land te verlaten. Kort daarop werd ook koning George II (zoon van Constantijn I) gedwongen in ballingschap te gaan en werd in maart 1924 de Tweede Helleense Republiek uitgeroepen. Metaxas keerde terug naar Griekenland en verklaarde de regime-wisseling te aanvaarden. Na de verkiezingen van 1926 werd hij minister van communicatie in de regering van Alexandros Zaimis. Hoewel bij de daaropvolgende verkiezingen van 1928, 1932 en 1933 het aantal behaalde zetels voor zijn partij daalde, werd Metaxas in 1933 minister van binnenlandse zaken. Bij de verkiezingen van 1935 en 1936 ging hij telkens een coalitie aan met andere kleine royalistische partijen. In 1935 werd hij minister van Oorlog. Na een betwistbaar referendum keerde koning George II terug naar Griekenland. Bang voor een coup duidt koning George II op 13 april 1936 Metaxas aan als eerste minister ad-interim. De aanstelling werd bekrachtigd door het Grieks parlement. Naar aanleiding van onrust roept Metaxas op 4 augustus 1936 de noodtoestand uit en met goedkeuring van de koning stuurt hij het parlement naar huis en regeerde sindsdien dictatoriaal. In 1938 laat hij zich tot premier voor het leven benoemen en wijdt hij zich volledig aan zijn ideaal: de opbouw van een "Derde Griekse Rijk". Staatspropaganda portretteren Metaxas als “Redder van de natie” die eenheid bracht in een verdeeld land.

Intern gevoerde politiek[bewerken]

Metaxas verbood andere politieke partijen en stakingen en liet de media censureren. Ook “anti-Griekse” literatuur wordt gezien als gevaar voor de staat en bijgevolg werden boeken verbrand van niet enkel Griekse schrijvers maar ook van schrijvers als Goethe, Shaw en Freud. Toen Metaxas in 1938 minister van Onderwijs werd, liet hij eveneens alle schoolboeken herschrijven, zodat ze pasten binnen de ideologie van zijn regime. Metaxas nam verschillende instituties over van het Italiaanse fascistische regime, zoals een nationale arbeidsdienst, de acht uur durende werkdag, verbetering van de werkomstandigheden en het sociale zekerheidssysteem (Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, IKA), nog steeds het grootste sociale zekerheidsinstituut in Griekenland. Metaxas’ macht was gebaseerd op de steun van het leger en koning George II.

Gevoerde politiek met betrekking tot het buitenland[bewerken]

In de late jaren ’30 was Griekenland, zoals meerdere Balkanlanden, een belangrijke handelspartner voor Duitsland. Metaxas - die door zijn opleiding in Duitsland eerder Duitsgezind was - probeerde te balanceren tussen het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. Zijn pogingen om Griekenland buiten Wereldoorlog II te houden kwamen resoluut aan hun einde toen Mussolini op 28 oktober 1940, Griekenland een ultimatum voorlegde om zich over te geven aan de Italiaanse troepen. Metaxas zou volgens de legende simpelweg “Οχι” (ochi is Grieks voor “Nee”) geantwoord hebben aan de Italiaanse afgezanten. Trots op hun kordate antwoord vieren de Grieken tot op heden (op 28 oktober) “Ochi-dag”. Een paar uur na dit antwoord echter, viel Italië Griekenland binnen via Albanië. Dit was de start van de Grieks-Italiaanse oorlog. Dankzij hun voorbereidingen en goede verdediging, was Griekenland in staat om de Italiaanse legers terug te dringen tot in Albanië en daarbij ook het zuidelijke deel van Albanië bezetten. Deze nederlaag van de asmogendheden leidde tot de inval van Duitsland in Griekenland op 6 april 1941. Hierbij omtrokken ze de Metaxaslinie, die door Metaxas langs de Grieks-Bulgaarse grens geconstrueerd was.

Levenseinde[bewerken]

De Duitse inval in Griekenland maakte Metaxas echter niet meer mee, hij overleed op 29 januari 1941 in Athene, kort na de Italiaanse invasie. Alexandros Korizis volgde hem op als minister-president.

Zijn memoires werden in 1951 onder de titel Hemerologion ('dagboek') door zijn weduwe uitgegeven.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]