Ionisch (toonladder)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De ionische toonladder (soms, ouderwets: jonische) is één van de zeven hoofdkerktoonladders of modi zoals die in de westerse muziek worden gebruikt. Deze toonladder kan worden verkregen door op een piano vanaf de C een octaaf op de witte toetsen omhoog te spelen tot de eerstvolgende C. De zo verkregen opeenvolging van hele en halve toonafstanden is het kenmerkende voor deze toonladder. Voor de toonladder die begint met de stamtoon C is deze opeenvolging:

C 1 D 1 E ½ F 1 G 1 A 1 B ½ C

De Ionische ladder is gelijk aan de majeurtoonladder. De term Ionisch wordt gebruikt om aan te tonen dat men spreekt over een van de modi. Dit wordt gedaan om de functie van de toonladder aan te tonen.

Toepassen van Ionische toonladder[bewerken]

De Ionische toonlader wordt gebruikt op majeur akkoorden en majeur 7 akkoorden met een dezelfde grondnoot als de toonladder. C Ionisch kan dus worden gebruikt op een C-majeur akkoord of een C-majeur 7 akkoord. Dit kan verklaard worden door het akkoord van de grondtoon van de toonladder op te bouwen. Een akkoord wordt gevormd door het opeenstapelen van tertsen. Als we dit toepassen op de Ionische toonladder van C hebben we als grondnoot C (I), als terts E (III), als kwint G (V) en als septiem B (VII). De drieklank die wordt gevormd is de C-majeur drieklank. De gevormde vierklank is C-majeur 7. Dit verklaart waarom C Ionisch goed klinkt op deze akkoorden. De Ionische toonladder kan ook over hele akkoordprogressies worden gebruikt. Over een progressie die uitsluitend akkoorden uit C majeur bevat kan zonder probleem C-ionisch worden gespeeld. Omdat alle akkoorden uit C-majeur zijn opgebouwd uit de noten van de Ionische toonladder. De akkoorden uit C-majeur noemen we de diatonische akkoordenreeks van C majeur. Deze zijn Cmaj7-Dm7-Em7-Fmaj7-G7-Am7-Bm7b5. Al deze akkoorden bevatten uitsluitend noten van de C-majeur toonladder of C-Ionische toonladder. Wanneer er in een akkoordprogressie enkel akkoorden staan uit zo'n diatonische akkoordenreeks dan kan over heel deze progressie de Ionische toonladder gebruikt worden.

Ionische toonladder binnen de modi[bewerken]

De modi zijn majeur toonladders. De verschillende modi worden bepaald door de startnoot van de toonladder. De Ionische toonladder is de eerste van deze zeven modi. De term Ionisch verwijst naar de eerste graad van de toonladder. C Ionisch wil dus zeggen : een majeur toonladder waarvan de eerste noot C is. Als we de intervallen binnen een majeur toonladder respecteren bekomen we de toonladder C-ionisch ( C-D-E-F-G-A-B ). Als we dit toepassen op G - Ionisch bekomen we de majeur toonladder waarvan de eerste noot G is. Ook hier moeten we de intervallen binnen een majeur toonladder respecteren. We bekomen G-ionisch (G-A-B-C-D-E-F# ). F wordt F# omdat de intervallen binnen een majeur toonladder moeten worden gerespecteerd. De afstand tussen de zevende noot (septiem) en achtste noot (octaaf) van een majeur toonladder moet een halve toon zijn. De afstand tussen F en G is een hele toon. Bij gevolg wordt F een halve toon verhoogd tot F#. Deze Ionische toonladder behoort eigenlijk niet tot de acht modi die men in de Middeleeuwen kende, maar is samen met de Aeolische modus in 1547 opgetekend door de Zwitserse theoreticus Glareanus in zijn Dodekachordon.