|
Het Ir.D.F. Wouda-gemaal is het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld. Het gemaal staat bij Tacozijl (nabij Lemmer) en wordt gebruikt om het waterpeil in Friesland te verlagen als het J.L. Hooglandgemaal bij Stavoren onvoldoende capaciteit kan leveren.
Het gemaal is sinds 1947 vernoemd naar ir. D.F. Wouda, hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat van Friesland, die het in 1917-'18 gebouwde pand ontwierp in de stijl van de Amsterdamse School.[1]
Het machinepark, geplaatst in 1919-1920 en bestaand uit vier tandem-compound stoommachines en acht centrifugaalpompen, werd ontworpen door Ph. Dijkshoorn en gebouwd door de Machinefabriek Jaffa te Utrecht.[2] Elke stoommachine is gekoppeld aan twee centrifugaalpompen.
Het gemaal werd op 7 oktober 1920 geopend door Koningin Wilhelmina. In 1955 werden de zes kolengestookte stoomketels vervangen door vier nieuwe ketels van Werkspoor, die in 1967 op oliestook werden omgebouwd. Tot 1966 werd het gemaal gebruikt om het boezempeil van Friesland (het FZP) te verlagen. In dat jaar werd het J.L. Hooglandgemaal opgeleverd, en sindsdien wordt het Ir. D.F. Wouda-gemaal nog slechts enkele dagen per jaar ingezet. De laatste keer dat dit noodzakelijk was, was in de periode van 2 januari 2012 tot en met 9 januari 2012. Het water in de Friese boezem steeg toen sneller dan verwacht, door overvloedige regenval en een noordwesterstorm die spuien op de Waddenzee onmogelijk maakte. Het Hooglandgemaal kon zijn taak niet alleen aan.
Sinds 1998 staat het gemaal op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. [3] Het behoort tot de Top 100 der Nederlandse UNESCO-monumenten.
- Het Wouda-gemaal is voorzitter van de Nederlandse Academie voor Patafysica (NAP)[4].
| Bronnen, noten en/of referenties
|
|
