Iridium (satelliet)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Iridium is een wereldwijd, commercieel systeem voor mobiele communicatie via satellieten. Vanaf de aarde wordt via de satellieten gecommuniceerd door middel van satelliettelefoons of andere geschikte communicatieapparatuur.

Geschiedenis[bewerken]

Het Iridium-toestel

Het doel van het Iridiumsysteem was om mobiele telefonie wereldwijd mogelijk te maken door middel van satellieten. Het ontstond in 1987 bij het Amerikaanse bedrijf Motorola. Het kreeg de naam van het scheikundig element met atoomnummer 77, omdat dit het oorspronkelijk geplande aantal satellieten was in het systeem; dit werd later teruggebracht tot 66 (plus een aantal in reserve).

Op 1 november 1998 startte de dienst, aangeboden door het bedrijf Iridium LLC. Succes bleef echter uit, en op 13 augustus 1999 vroeg het bedrijf bescherming tegen schuldeisers aan onder "Chapter 11" van de Amerikaanse faillissementswetgeving. Als oorzaak voor het failliet gaf het bedrijf op dat het niet voldoende abonnees kon aantrekken. De hoge prijs en de vrij onhandige, grote Motorola-satelliettelefoons werkten in het nadeel van Iridium. Tevens was in de tussenliggende jaren het bereik van terrestriële mobiele telefonie (GSM) sterk uitgebreid, hetgeen de noodzaak voor een systeem als dat van Iridium, of gelijkaardige systemen als Teledesic en Globalstar, verminderde.

De satellieten bleven inmiddels wel rond de aarde cirkelen en er werd gezocht naar een overname van het bedrijf. Dit gebeurde in 2001, door de nieuw opgerichte firma Iridium Satellite LLC (waarin Boeing een voorname investeerder is). Deze heeft in maart 2001 het systeem opnieuw opgestart, met als voornaamste klant het Amerikaanse ministerie van defensie.

Het Iridium-netwerk[bewerken]

Doel van het Iridium-netwerk is om mobiele communicatie (zowel spraak als data) mogelijk te maken op elk punt van de aarde, in de eerste plaats daar waar er geen toegang is tot het GSM-netwerk. Het Iridium-systeem bestaat uit drie belangrijke componenten: (1) de Iridium-satellieten; (2) de speciale telefoons, en (3) een aantal grondstations. Er zijn 66 satellieten in het netwerk, en 13 reserve-satellieten. De satellieten volgen een bijna polaire baan op een hoogte van 780 km, en hebben een omlooptijd van 100 minuten. De omloopbanen van de Iridium-satellieten zijn zodanig berekend dat er op elk moment minstens één satelliet zichtbaar is vanaf elk punt op aarde. Elke satelliet staat op zijn beurt op elk moment in verbinding met vier andere Iridium-satellieten. Gesprekken of boodschappen kunnen aldus van satelliet tot satelliet worden doorgegeven vanaf elk punt op aarde naar elk ander, zowel rechtstreeks tussen twee Iridium-telefoons als tussen een Iridium-telefoon en een andere telefoon, via een van de grondstations. Om naar een Iridium-telefoon te bellen moet men eerst het "landnummer" 8816 of 8817 kiezen.

De "bus" voor de satellieten werd ontworpen door Lockheed-Martin, terwijl Motorola de elektronica en de speciale satelliettelefoons ontwierp. De eerste vijf Iridium-satellieten werden op 5 mei 1997 gelanceerd vanaf Vandenberg Air Force Base in Californië met een Delta-raket. Vervolgens werden in 1997 en 1998 de andere satellieten gelanceerd met Amerikaanse Delta- (vijf satellieten per lancering), Chinese Chang Zheng 2C- (twee satellieten per lancering) en Russische Proton-K-raketten (zeven satellieten per lancering).

Flitsen[bewerken]

De satellieten van het Iridium-netwerk bevatten drie gepolijste antennes. Eén antenne staat gericht in de bewegingsrichting van de satelliet. Het kan voorkomen dat een van de twee andere antennes zodanig gepositioneerd wordt dat gedurende een korte periode licht van de zon weerkaatst wordt in de richting van de aarde. Als men op de juiste plaats op aarde staat kan men deze oplichting zien als een flits. Deze flitsen hebben helderheden die kunnen oplopen tot magnitude -8 (in uitzonderlijke gevallen zelfs tot -9,5), hetgeen zelfs overdag kan worden waargenomen. Door het grote aantal satellieten komen deze "Iridium-flitsen" regelmatig voor en doordat de baan van de satellieten vrij precies bekend is zijn ze ook voorspelbaar. Hoewel dit effect ook kan optreden bij andere satellieten komt dit in overgrote meerderheid voor bij de satellieten van het Iridium-netwerk.

Externe link[bewerken]