Grote ivoorsnavelspecht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Ivoorsnavelspecht)
Ga naar: navigatie, zoeken
Grote ivoorsnavelspecht
IUCN-status: Kritiek[1] (2013)
Afbeelding uit  Birds of America  van John James Audubon.
Afbeelding uit Birds of America van John James Audubon.
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Aves (Vogels)
Orde: Piciformes (Spechtvogels)
Familie: Picidae (Spechten)
Onderfamilie: Picinae (Echte spechten)
Geslacht: Campephilus
Soort
Campephilus principalis
(Linnaeus, 1758)
Ingekleurde zwart-witfoto uit de jaren 1980.
Ingekleurde zwart-witfoto uit de jaren 1980.
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels

De grote ivoorsnavelspecht (Campephilus principalis) is de grootste specht van Noord-Amerika. Er is een discussie gaande of het dier al dan niet is uitgestorven.

Kenmerken[bewerken]

De vogel meet 48-53 cm in lengte en 450-570 g in gewicht, te vergelijken met een zwarte kraai (zelfde lengte, 396 tot 602 g).[2] Het verenkleed is zwart met een witte halsstreep, die doorloopt tot de witte vleugels. De gekuifde kop is aan de achterzijde fel rood gekleurd. De soort heeft een ivoorkleurige snavel die soms gebruikt wordt als sieraad door mensen.[3] De soort is ook te herkennen aan het geluid van het dubbel tikken op een boom.

Leefwijze[bewerken]

Het voedsel bestaat uit bessen en zeer veel (schadelijke) insecten, zoals keverlarven, die onder de bast van de boom leven.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

De soort telt 2 ondersoorten:

De soort leeft in de ongerept, hoogopgaand, moeilijk toegankelijk bos, zoals bossen van de moerascipres (Taxodium distichum) of bossen met voornamelijk soorten den zoals de Cubaanse den (Pinus cubensis). Belangrijk is ook het voorkomen van rechtopstaande dode, oude stammen die zijn overgebleven na (natuurlijke) bosbranden.[2]

Uitgestorven of niet[bewerken]

De grote ivoorsnavelspecht gold lange tijd als uitgestorven. Op 28 april 2005 echter werd bekendgemaakt dat het overtuigende bewijs geleverd was dat de vogel nog leeft. Ornithologen filmden een volwassen exemplaar terwijl het van boom naar boom vloog in een bos in de Amerikaanse staat Arkansas. Zij wisten al zeker een jaar dat er nog een populatie bestond in dit gebied rond de White en Cache rivieren, maar hadden dit geheimgehouden om het desbetreffende gebied tot een reservaat te kunnen maken.

Oorspronkelijk leefde het dier in een groot deel van het zuiden van de VS. Voor het laatst was hij in de jaren 1950 gezien aan de golfkust in Louisiana. Er was ook een populatie op Cuba, maar daar is hij sinds 1987 niet meer gezien. De oorzaak is het verlies aan geschikte leefgebieden, zoals beboste moerassen met veel oud en vermolmd hout.

De herontdekking is des te opmerkelijker omdat men aannam dat verder in het binnenland, zoals de staat Arkansas, de vogel al eerder uitgestorven was en omdat het gaat om een grote vogel (formaat van zwarte kraai) die een territorium van minstens 16 km² nodig heeft. Het is de tweede specht naar grootte ter wereld. De keizerspecht (C. imperialis), een verwante soort uit Mexico, is net iets groter en heeft een vergelijkbare status, maar is waarschijnlijk uitgestorven. In de loop der jaren zijn er wel meldingen geweest van mensen die beweerden het dier gezien te hebben, maar meestal bleek dit onjuist. Er is namelijk een wat kleinere soort, de Noord-Amerikaanse helmspecht (Dryocopus pileatus) die vrij algemeen voorkomt en ermee verward kan worden.

Er is enige discussie of dit "overtuigende bewijs" wel overtuigend is. De foto's c.q. video's zijn niet duidelijk genoeg en kunnen volgens sommige critici evengoed van een veel algemener voorkomende spechtensoort zijn. Op de video zijn echter wel de kenmerken te zien van de ivoorsnavel specht: de witte ondervleugels, stuit en de karakteristieke vlucht.

Status[bewerken]

Rond 1920 was het al een zeldzame vogel. De laatste bevestigde waarnemingen voor de herontdekking in 2004 dateren uit de jaren 1940 en 1950. Aanvankelijk werd de jacht als belangrijkste oorzaak van uitsterven aangewezen. Inmiddels is duidelijk dat het vooral kwam door inkrimping van het leefgebied door de omzetting van bos in gronden in landbouwkundig gebruik. Hierdoor werden de laatste populaties extra gevoelig voor het effect van jacht.

Sinds 2004 zijn er sterke, maar toch ook betwistbare aanwijzingen dat de grote ivoorsnavelspecht niet is uitgestorven. Hetzelfde geldt voor de Cubaanse ondersoort C. p. bairdii. Als er nog populaties van deze spechten bestaan, betreft het een gering aantal exemplaren. Om deze redenen staat de grote ivoorsnavelspcht als ernstig bedreigd (kritiek) op de Rode Lijst van de IUCN.[1]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b (en) op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. a b Handbook of the Birds of the World deel 7, 2002.
  3. Onbekende auteur. Robotcamera moet specht betrappen. Quest, mei 2007, blz. 86.
Externe link