Jacques-Arsène d'Arsonval

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jacques-Arsène d'Arsonval (1873)

Jacques-Arsène d'Arsonval (La Porcherie, 8 juni 1851Parijs, 13 december 1940) was een Frans doktor, natuurkundige en uitvinder van de draaispoelgalvanometer en waarschijnlijk ook van de thermokoppel ampèremeter.

d'Arsonval droeg belangrijke bijdragen bij aan op het opkomende gebied van de elektrotherapie – de studie van de effecten van elektriciteit op biologische organismen – in de 19e eeuw.

Biografie[bewerken]

Jacques-Arsène d'Arsonval werd geboren in een gezin van negen kinderen, van wie er maar twee – waaronder Arsène – de kinderjaren overleefden. Hij studeerde aan het Lycée Impérial in Limoges.

Na de Frans-Pruissische oorlog van 1870 ging hij naar Parijs waar hij de beroemde fysioloog Claude Bernard ontmoette en zijn lezingen aan het Collège Sainte-Barbe in Parijs volgde. Na Bernards dood assisteerde hij Charles-Édouard Brown-Séquard en volgde hem op aan het Collège de France toen Brown-Séquard in 1894 overleed.

Reeds in 1881 stelde d'Arsonval voor om de thermische energie (temperatuurgradiëntenergie) van de oceanen te gebruiken om elektriciteit op te wekken. Maar het was d'Arsonvals leerling Georges Claude die op basis van dit principe in 1950 de eerste werkende OTEC-installatie in Cuba bouwde.

Galvanometer[bewerken]

D'Arsonval staat door zijn vele ontdekkingen op het gebied van het geneeskundig toepassen van elektriciteit aan de basis van de moderne elektrofysiologie. Zo bestudeerde hij de medische effecten van hoog frequente elektrische stromen op dieren en mensen. Om de zwakke stromen van de spiersamentrekkingen op te sporen bouwde hij diverse meetinstrumenten, waaronder de draaispoelgavanometer die hij samen met natuurkundige Marcel Deprez rond 1880 ontwikkelde.

Bij deze galvanometer is een meetspoel van dun koperdraad opgehangen tussen de polen van een vaste permanente magneet. Stroom wordt toegevoerd door een dunne draad, vastgemaakt aan de bovenkant van de meetspoel en afgevoerd via een veervormige constructie aan de onderkant. Deze veer zorgt tevens ervoor dat de galvanometer terugkeert in de nulpositie als er geen stroom meer loopt.

In bepaalde d'Arsonval galvanometers is de aanwijzer direct verbonden met de meetspoel, bij andere is aan de meetspoel een klein spiegeltje verbonden die een lichtstraal afbuigt richting een lichtstreepaflezing. Eèn van de voordelen van dit type galvanometer is de zeer hoge gevoeligheid doordat de meetspoel in een sterk magnetisch veld beweegt. De latere draaispoelmeters zijn afgeleid van dit type galvanometer.

Genootschappen en onderscheidingen[bewerken]

d'Arsonval was een actief lid in genootschappen op het gebied van elektrotherapie, natuurkunde, elektronica, elektrotechniek en was daarnaast lid van de Académie Nationale de Médecine (1888) en de Académie des Sciences (1894). Hij werd ridder van de Légion d'honneur in 1884 en ontving het Grootkruis in 1931. Hij was één van de 42 leden van de Académie des Sciences, die de waarde van het Esperanto erkenden en op 1 juni 1924 een verzoek ondertekenden om:

  1. het onderwijs van het Esperanto minstens facultatief in te voeren in de officiële programma's van de wetenschapsklassen van alle onderwijsinrichtingen;
  2. de taal bij wetenschappelijke congressen aan te nemen als officiële taal met gelijke rechten als de nationale talen, tot het experiment bevestigt dat ze geschikt is om de enige officiële taal te worden;
  3. de aandacht van de directeurs van de wetenschappelijke of technische uitgeverijen te vestigen op de interesse die het gebruik van deze taal biedt voor hun publicaties, bestemd voor het buitenland;
  4. vanaf dan reeds de wetenschappers en technici voor te bereiden op het gebruik ervan in hun contacten met hun buitenlandse collega's en hun daarna te laten weten wanneer ze daarmee klaar zijn;
  5. een commissie aan te stellen om fundamenteel wetenschappelijke vakterminologie in Esperanto voor te bereiden en uit te werken, en de technische genootschappen uit te nodigen hetzelfde te doen voor hun specialisaties.
Bronnen, noten en/of referenties