Jagen (schip)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Scheepsslepers bij de Wolga (Ilja Repin, 1844-1930)
Het jagen met paarden

Jagen is het door middel van het trekken aan een touw voortbewegen van een schip. Men kent het begrip tegenwoordig van de trekschuit, maar jagen was algemeen gebruikelijk voor alle schepen bij gebrek aan wind. Ook vrachtschepen werden, tot ver in de twintigste eeuw op deze wijze zo nodig voortbewogen. De zeilschepen moesten 'gejaagd' worden als er geen wind stond of de wind in de verkeerde hoek zat. Gejaagd wordt tegenwoordig nog met elektrische treintjes, zoals vroeger onder andere in het Canale de Saint-Quentin in Frankrijk, die meerdere schepen tegelijk voortrokken en nu nog steeds onder andere de zeeschepen door de sluizen van het Panamakanaal.

Tot de eerste helft van de 20e eeuw werden de trekschuiten "houten waal", houten lichters (30 m x 4,50 m) zonder motor, gejaagd door het gezin van de schipper. Twee of drie mensen trokken aan het zeel om het schip vooruit te trekken. Als het schip eenmaal in beweging was gebracht werd het trekken minder zwaar, afhankelijk van de wind. De schipper stond aan zijn grote scheproer aan de helmstok.

Vaak werd voor het trekken een paard gebruikt, ook dan heet de voerman die naast het paard liep de jager. De jager liep over het jaagpad langs het vaarwater. Aan een, of soms beide zijden van vaarwegen, bevonden zich direct langs het water smalle voetpaden. Hierop liep de jager met zijn paard, of ook vaak zelf in het touw.

Om te voorkomen dat bij bochten het schip de wal werd ingetrokken, waren op deze plaatsen rolpalen aangebracht. Die moesten er voor zorgen dat de jaaglijn de bocht volgde, zodat het schip bij het passeren van de bocht niet in de kant werd getrokken. Bij bruggen werd aan de binnenzijde van landhoofden een speciale loopconstructie aangebracht, zodat ook hier het jagen ononderbroken mogelijk was. De brugleuningen waren aangepaste, gladde leuningen zodat de jaaglijn zonder problemen kon doorglijden.

Een andere manier van met handkracht voortbewegen van een binnenschip is wegen of truilen.

Wedstrijden[bewerken]

Tegenwoordig wordt in Onderdendam wedstrijden in het jagen (Groningers zeggen: scheepsjoag'n) gehouden.