Jamaica

Jamaica
(Details) (Details)
Basisgegevens
Officiële landstaal	Engels
Hoofdstad	Kingston
Regeringsvorm	Parlementaire monarchie
Religie	Protestant 61%
Oppervlakte	10.991 km²  (1,5% water)
Inwoners	2.607.632 (2001) 2.889.187 (2012) (0000262868 262,9/km² (2012))
Overige
Volkslied	Jamaica, Land We Love
Munteenheid	Jamaicaanse dollar (JMD)
UTC	-5
Nationale feestdag	1e maandag in augustus
Web | Code | Tel.	.jm | JAM | 876
Voorgaande staten
Kolonie Jamaica 1962 (Onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk)
Portaal    Landen & Volken

Het eiland Jamaica is een land in het Caribisch gebied ten zuiden van Cuba en ten westen van het eiland Hispaniola. Jamaica is lid van het Gemenebest van Naties, koningin Elizabeth II is staatshoofd. Jamaica is onderverdeeld in 3 counties en 14 parishes.

Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Jamaica voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het eiland werd rond 650 in gebruik genomen door de Tainos &Arawaks uit Zuid-Amerika die het eiland Xaymaca noemden. Land van hout en water. Rond 1400 kwamen de Cariben, een kannibalistische stam uit Zuid-Amerika, het vredige bestaan van de Arawaks verstoren. In 1494 werd het eiland ontdekt door Christoffel Columbus die het tot 1509 als privé-eiland gebruikte waarna de Spanjaarden het eiland Santiago noemden en er vanaf 1517 Afrikaanse slaven lieten komen. De Arawaks werden uitgeroeid door een combinatie van besmettelijke ziektes, slavernij en oorlog. In de Spaanse tijd woonden er niet meer dan ongeveer 2000 mensen op het eiland, waarvan de helft Spanjaarden. Deze hielden zich voornamelijk bezig met landbouw en veeteelt voor export naar Spanje en Cuba.

In 1655 werd Jamaica veroverd door de Engelsen. Nadat het veroveren van Hispaniola was mislukt, besloot een Britse vloot, onder gezag van Oliver Cromwell, dan maar een ander gebied op de Spanjaarden te veroveren. Daarbij viel de keus op het naburige, zwak beveiligde eiland Jamaica. Veel Spanjaarden die er woonden vluchtten naar Cuba. Ze lieten hierbij hun slaven achter op Jamaica met het oog op hun hulp bij een eventuele herovering van het eiland. Deze slaven zijn echter de bergen ingetrokken en bouwden daar een nieuw bestaan op. Ze staan bekend als de Maroons. In 1658 probeerden de Spanjaarden tevergeefs het eiland weer in te nemen. In 1670 werd Jamaica formeel aan Engeland overgedragen. Onder Brits bestuur werd Jamaica een belangrijk wingewest. Er kwamen grote aantallen plantages, waar vooral suikerriet werd verbouwd. Op de plantages werden grote aantallen slaven uit West-Afrika tewerkgesteld. In 1690 kwamen de slaven op het gehele eiland in opstand. Tussen de wereldmachten was destijds nogal wat strijd om de macht over de economisch belangrijke kolonies in het Caraïbisch gebied. Zo verwoestte een Franse vloot in 1694 meer dan 50 suikerrietplantages. Van de plantages gevluchte slaven zochten vaak hun toevlucht bij de Maroons in het binnenland. Dit leidde tot diverse strafexpedities van het koloniale leger. In 1739 tekenden de Maroons, een verdrag met de Engelsen. Ze kregen land en zelfbestuur. Als tegenprestatie beloofden ze te helpen nieuwe opstanden te onderdrukken. Er brak een nieuwe opstand uit in 1760 en de Maroons hielpen die onderdrukken. In 1795 raakten de Maroons opnieuw in oorlog met de Engelsen. In 1807 werd door de Engelsen de slavenhandel verboden. Een slavenopstand rond de stad Montego Bay werd in 1831 nog hard afgestraft. De bevolking kreeg nog ontberingen te verduren, zoals de Morant Bay rebellie in 1865 geleid door George William Gordon en Paul Bogle. Ook deze werd hardhandig onderdrukt. In 1838 kwam aan de slavernij in het gehele Britse Imperium, en daardoor ook in Jamaica, een eind. In 1944 kreeg Jamaica volledig zelfbestuur en algemeen kiesrecht, en het land werd onafhankelijk in 1962.

In de Engelse tijd was de gouverneurszetel van Jamaica eerst Port Royal. Nadat deze stad in 1692 na een aardbeving in zee zonk, werd de hoofdstad verplaatst naar Spanish Town. Sinds 1872 is Kingston de hoofdstad.

Geologie

Ongeveer twee derde van het eiland, met name het westen en midden, wordt gedomineerd door een bergketen die grotendeels bestaat uit kalksteenformaties. Deze bergen bereiken een hoogte van max. 900 meter. Aan de noordzijde lopen de hellingen vrij steil af richting kust. Onder zeeniveau zetten deze steile hellingen zich voort tot op grote diepte tot aan de Caymantrog. In de bergen zijn bijzonder fraaie tropische karstverschijnselen gevormd. Kenmerkend zijn de grote aantallen ronde geïsoleerde restheuvels, met diverse gangen, spleten en holtes en onderaardse waterlopen. Een goed voorbeeld is de Cockpit Country. Vanuit de lucht ziet dit gebied eruit als een grote, groen begroeide eierdoos. Aan de zuidzijde loopt deze bergrug geleidelijk af naar de kust. Hier vindt men laagvlaktes, moerassen en brede zandstranden.

Het oostelijk deel, met de Blue Mountains, is onderdeel van een bergketen die zich vanaf Hispaniola via Jamaica tot in Cuba uitstrekt. Delen van deze keten bevinden zich nu onder zeeniveau. De top van de Blue Mountains ligt boven de 2200 meter. Dit gebergte heeft een veel complexere ontstaanswijze. en bestaat uit diverse hardere gesteenteformaties.

De kustvlaktes in het zuiden, bij Kingston en Spanish Town, bestaan uit mariene terrassen.

Geografie

Kaart van Jamaica

Oppervlakte

• Totaal: 10.991 km²
• Land: 10.826 km²
• Water: 165 km²

Landgrenzen

0 km

Kustlijn

1022 km

Klimaat

Tropisch; heet, vochtig, matig in het binnenland

Uitersten

• Laagste punt: Caraïbische Zee 0 m
• Hoogste punt: Blue Mountain Peak 2256 m

Natuurlijke rijkdommen

Bauxiet, gips, kalksteen, suiker, bananen en rum

Demografie

De meerderheid van de Jamaicaanse bevolking heeft Afrikaanse voorouders. De minderheid is van Britse, Indiase of Chinese afkomst. De Indiase Jamaicanen en Chinese Jamaicanen werden door de Britten aangetrokken als contractarbeiders die de Afrikanen moest vervangen, nadat de slavernij was afgeschaft.

Taal

De officiële taal van Jamaica is Engels. De meerderheid van de bevolking spreekt echter het Jamaicaanse Patois, een Creoolse taal. Het Patois is ontstaan doordat mensen vanuit verschillende delen van de wereld met uiteenlopende moedertalen met elkaar moesten kunnen communiceren. Een gesimplificeerd Engels vormde de basis. Verder herbergt het Patois woorden en zinsbouw uit verschillende Afrikaanse talen, waaronder het Akan en Yoruba, uit andere Europese talen (Spaans en Portugees) en uit Aziatische talen (Hindi en Hakka). Dit ontwikkelde zich zo geleidelijk tot een taal, met eigen grammaticale regels, die voor de meeste Jamaicanen de dagelijks gebruikte taal is. Het Brits-Engels of het "Queen's English" wordt vooral gebruikt in meer officiële situaties, in onderwijs, bestuur en zakenwereld.

Religie

Circa 65,3% van de Jamaicaanse bevolking is christelijk. Hiervan behoort het grootste gedeelte tot de Anglicaanse kerk. Daarnaast kent het eiland ontelbaar veel protestante kerkgenootschappen en evangelische bewegingen. Het geloof wordt op Jamaica op een zeer intense, maar in het dagelijks leven vaak bijzonder vrijzinnige, wijze beleefd. De grootste niet-christelijke religie is de rastafaribeweging. Ook andere religies zoals bahai, boeddhisme en islam hebben op het eiland volgelingen.

Staatsvorm en bestuur

Het eiland Jamaica is een parlementaire democratie met een direct gekozen minister-president. Daarnaast is het ook een Constitutioneel Koninkrijk sinds de onafhankelijkheid van 1962. De Britse Koningin Elizabeth II werd automatisch getiteld als gekroond tot 'Koningin van Jamaica' sinds het land onafhankelijk en soeverein werd van het Verenigd Koninkrijk. De troonopvolger van Jamaica is Kroonprins Charles. In Jamaica worden alle constitutionele en ceremoniële taken die door het staatshoofd worden uitgevoerd gedaan door de Gouverneur-generaal van Jamaica in afwezigheid van het staatshoofd. De taken betreffen het aanstellen, schorsen en ontslaan van ministers, het benoemen van parlementsleden, aanstellen minister-president en enkele ceremoniële functies in het Jamaicaanse leger. Het staatshoofd of diens vervanger heeft als individu officieel geen recht van spreken in de overheidszaken. De koning en de andere leden van de koninklijke familie zijn geen burgers van Jamaica, maar hebben alleen een relatie met de Natie. Op lokaal niveau is Jamaica bestuurlijk onderverdeeld in veertien parishes met een algemeen en dagelijks bestuur dat elke vier jaar gekozen wordt.

Steden

De belangrijkste steden zijn:

• Black River
• Kingston (hoofdstad)
• Mandeville
• May Pen
• Montego Bay
• Morant Bay
• Port Antonio
• Port Maria
• Portmore
• Saint Ann's Bay
• Savanna-la-Mar
• Spanish Town

Infrastructuur

De infrastructuur van Jamaica bestaat uit wegen,spoorlijnen en luchthavens. Het vervoer over de weg is veruit de belangrijkste vorm van transport op het eiland.

Wegen

Het Jamaicaanse wegennet is circa 21.000 km lang, waarvan ongeveer 15.000 km is verhard.. De Jamaicaanse overheid werkt, samen met private partijen, sinds het einde van de jaren negentig van de twintigste eeuw aan diverse projecten ter verbetering van de infrastructuur. Het meest in het oog springende project is Highway 2000, dat tot doel heeft om autosnelwegen aan te leggen tussen de belangrijkste steden op het eiland. De eerste 33 kilometer van Kingston tot Old Harbour is in gebruik gekomen tussen 2003 en 2005.

Spoorwegen

Zie Spoorwegen in Jamaica voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De spoorwegen in Jamaica behoren tot de oudste spoorlijnen buiten Europa en Noord-Amerika. Van het nog aanwezige net van 272 km wordt nog slechts 57 km gebruikt voor bauxiet transport en reizigersvervoer. Het personenverkeer was van 1992 tot 2011 geheel stilgelegd nadat de Jamaicaanse overheid besloot de Jamaica Railway Corporation niet langer te subsidiëren. Vanaf juli 2011 zijn op een aantal lijnen weer personentreinen gaan rijden.

Luchtverkeer

Jamaica heeft twee internationale vliegvelden waar grote toestellen kunnen landen: Norman Manley International Airport in Kingston en Sangster International Airport in Montego Bay. Beide luchthavens dienen als thuisbasis voor de nationale luchtvaartmaatschappij Air Jamaica. Daarnaast zijn er een aantal kleine luchthavens die alleen voor binnenlands vluchten worden gebruikt: Tinson Pen in Kingston, Ken Jones Aerodrome in Port Antonio, Boscobel Aerodrome in Ocho Ríos en Negril Aerodrome. Verschillende kleine plattelandscentra hebben in de omgeving kleine vliegveldjes op suikerplantages en bij bauxietmijnen.

Havens en scheepvaart

Vanwege de ligging in de Caribische Zee op de scheepvaartroute naar het Panamakanaal en de nabijheid van grote afzetmarkten in zowel Noord- als Zuid-Amerika, kent Jamaica veel container vervoer. Zowel in Kingston als in Montego Bay bevinden zich container terminals.

Er zijn nog vele andere havens, zoals Port Esquivel in St. Catherine, Rocky Point in Clarendon, Port Kaiser in St. Elizabeth, Port Rhoades bij Discovery Bay, de Reynolds Pier in Ocho Rios, en Boundbrook Port in Port Antonio. de meeste havens van Jamaica liggen in het zuiden van het land

Geboren in Jamaica

• George Alphonso Headley (1909-1983), cricketspeler (sprinter)
• Peter Tosh (1944-1987), reggae-artiest
• Bob Marley (1945-1981), reggae-artiest
• Merlene Ottey (1960), sprintster
• Donovan Bailey (1967), sprinter die voor Canada uitkwam
• Donovan Powell (1971), sprinter en broer van Asafa Powell
• Elephant Man (1975), Dancehall artiest
• Asafa Powell (1982), sprinter
• Usain Bolt (1986), sprinter
• Shelly-Ann Fraser-Pryce (1986), sprintster
• Yohan Blake (1989), sprinter
• Nesta Carter (1985), sprinter
• Veronica Campbell-Brown (1982), spintster
• Sean Paul (1973), hiphop- en dancehall-artiest
• Warren Weir (1989), sprinter

Zie ook

• Lijst van gouverneurs van Jamaica
• Lijst van steden en dorpen in Jamaica
• Reggae
• Grandy Nanny

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Jamaica van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Landen in Noord-Amerika

Antigua en Barbuda · Bahama's · Barbados · Belize · Canada · Costa Rica · Cuba · Dominica · Dominicaanse Republiek · El Salvador · Grenada · Guatemala · Haïti · Honduras · Jamaica · Mexico · Nicaragua · Panama · Saint Kitts en Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent en de Grenadines · Trinidad en Tobago · Verenigde Staten Land van het Koninkrijk der Nederlanden: Aruba · Curaçao · Sint Maarten Frans overzees departement: Guadeloupe · Martinique Nederlands openbaar lichaam: Bonaire · Sint Eustatius · Saba Overzees gebied van het Verenigd Koninkrijk: Anguilla · Bermuda · Britse Maagdeneilanden · Kaaimaneilanden · Montserrat · Turks- en Caicoseilanden Overige gebieden: Amerikaanse Maagdeneilanden · Clipperton · Groenland · Puerto Rico · Saint-Barthélemy · Saint-Martin · Saint-Pierre en Miquelon

18° 15' N 77° 30' W