James Stewart (acteur)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
James Stewart
James Stewart in 1948
James Stewart in 1948
Algemene informatie
Volledige naam James Maitland Stewart
Geboren 20 mei 1908
Indiana (Pennsylvania)
Overleden 2 juli 1997
Beverly Hills (Californië)
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Bijnaam Jimmy Stewart
Werk
Jaren actief 1932-1991
Beroep Acteur
Militair (Generaal-majoor)
Officiële website
(en) IMDb-profiel
(en) IBDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

James Maitland (Jimmy) Stewart (Indiana (Pennsylvania), 20 mei 1908 - Beverly Hills (Californië), 2 juli 1997) was een Amerikaans filmacteur, die een zeer grote populariteit genoot onder het publiek. Jimmy Stewart speelde voornamelijk alledaagse all-American rollen, veelal vriendelijke, beleefde, ietwat slungelige of verlegen karakters. Hij speelde in veel films die nu als klassiekers worden beschouwd, waaronder Frank Capra's It's a Wonderful Life en Mr. Smith Goes to Washington en Alfred Hitchcocks Rear Window en Vertigo. James Stewart is vijf keer genomineerd geweest voor een Oscar, waarvan hij er één heeft gewonnen. In 1984 kreeg hij een ere-Oscar.

Biografie[bewerken]

James Stewart werd in 1908 geboren in Indiana, Pennsylvania. Hij studeerde in 1932 af aan de Universiteit van Princeton, waarna hij lid werd van Joshua Logans University Players, een toneelgezelschap waar behalve hij en Logan ook onder andere Henry Fonda en Margaret Sullavan lid van waren. In 1932 verhuisde hij met Fonda naar New York, waar ze kleine rolletjes kregen in Broadway-producties, waaronder Page Miss Glory en Yellow Jack.

Foto uit 1934.
Generaal James Stewart in 1960.

Hiermee trok hij de aandacht bij filmstudio MGM, die hem een contract aanbood. Zijn eerste filmrol was in The Murder Man met Spencer Tracy, gevolgd door het succesvollere Rose-Marie. Zijn eerste belangrijke rol was naast ex-University Player Margaret Sullavan in Next Time We Love uit 1936, gevolgd door de rol van psychotische moordenaar in After the Thin Man.

In 1938 begon Stewart een succesvolle samenwerking met regisseur Frank Capra met de film You Can't Take it With You. De film kreeg in 1939 de Academy Award voor Beste Film. In 1939 werkte hij weer samen met Capra in Mr. Smith Goes to Washington, wat zijn doorbraak bij het grote publiek betekende. De film was zeer succesvol, zowel bij het publiek als bij de critici, en leverde Stewart zijn eerste Oscarnominatie voor Beste Acteur. Datzelfde jaar speelde Stewart in zijn eerste western, Destry Rides Again.

In 1940 speelde hij naast Margaret Sullavan in de succesvolle romantische komedie The Shop Around the Corner van Ernst Lubitsch en in de anti-Nazifilm The Mortal Storm. Ook was hij datzelfde jaar te zien naast Katharine Hepburn en Cary Grant in The Philadelphia Story van George Cukor. Voor deze rol kreeg hij zijn enige Oscar.

In 1941 ging hij bij het leger om te dienen in de Tweede Wereldoorlog, de eerste acteur die dit deed. Eerst zou hij geweigerd worden door de United States Army Air Forces omdat hij een paar pond te licht zou zijn, maar hij wist de rekruteringsofficier over te halen om dit te negeren. James Stewart werd piloot van een bommenwerper, en voerde veel missies uit boven Duitsland. Voor zijn daden in het leger is hij vele malen onderscheiden, waaronder met de Distinguished Flying Cross, de Croix de guerre en zeven sterren. Als Kolonel hij werd ook onderscheiden met de Army Distinguished Service Medal. In 1959 diende hij nog bij de Air Force Reserve. Pas in 1968 trok hij zich terug uit het leger. In zijn laatste missie vloog hij een B-52 Stratofortress over Noord-Vietnam. Hij was toen Brigadegeneraal.

In 1946 werkte hij voor de derde en laatste keer samen met Frank Capra in de kerstmisklassieker It's a Wonderful Life. Stewart speelde hierin een vooraanstaande bankier, die teleurgesteld in het leven gedreven wordt tot zelfmoord, maar met behulp van een engel zijn leven moet evalueren en de waarde van het leven leert inzien. Tegenwoordig wordt deze rol gezien als zijn populairste en meeste geliefde rol, maar ten tijde van zijn release was het een flop. Pas in zijn tweede leven als jaarlijks terugkerende kerstfilm op de Amerikaanse televisie kreeg deze film zijn klassiekerstatus.

In 1948 werkte Stewart voor het eerst samen met de Britse filmregisseur Alfred Hitchcock in Rope. In 1950 speelde hij ook de hoofdrol in de komedie Harvey, over een excentriekeling en zijn bijzondere vriendschap met een groot, onzichtbaar konijn. Deze rol had hij daarvoor al met succes vertolkt in de toneelversie van het stuk, van 1947 tot 1950.

In de jaren vijftig werkte hij vaak samen met westernregisseur Anthony Mann, waaronder in Winchester '73 (1950), Bend of the River (1952), The Naked Spur (1953), The Far Country (1954) en The Man from Laramie (1955). Ook maakte hij drie films met Hitchcock, te beginnen met Rear Window uit 1954. Hierin speelde hij een fotograaf die met een gebroken been aan zijn kamer gebonden is, en gaat spioneren bij de buren. In 1956 speelde hij in The Man Who Knew Too Much en in 1958 in Vertigo, volgens velen Hitchcocks meest persoonlijke film.

Ook in films van andere grootheden was hij te zien. In 1952 was hij te zien in The Greatest Show on Earth van Cecil B. DeMille. De film won dat jaar de Academy Award voor Beste Film. In 1957 speelde hij Charles Lindbergh in The Spirit of St. Louis van Billy Wilder. In 1959 was hij te zien in Anatomy of a Murder van Otto Preminger, waarvoor hij zijn vijfde en laatste Oscarnominatie kreeg. Met regisseur John Ford en populaire westernacteurs John Wayne en Lee Marvin maakte hij The Man Who Shot Liberty Valance uit 1962. Datzelfde jaar had hij ook een hit met de komedie Mr. Hobbs Takes a Vacation van Henry Koster.

In de jaren zeventig stopte hij met films, alhoewel hij nog te zien was in The Shootist, John Waynes laatste film, de 1978 remake van The Big Sleep en in een bijrol in de serie North_and_South_(Amerikaanse_miniserie). Zijn laatste jaren schreef hij vooral veel poëzie. In 1984 kreeg hij de ere-Oscar voor zijn gehele oeuvre, en in 1995 werd het Jimmy Stewart Museum geopend in zijn geboorteplaats. James Stewart stierf op 2 juli 1997, een dag na de acteur Robert Mitchum. Hij werd 89 jaar oud.

Privéleven[bewerken]

Op 9 augustus 1949 trouwde hij met voormalig model Gloria Hatrick McLean. Hij was toen 41 jaar oud. Ze bleven samen tot haar dood op 16 februari 1994. Ze kregen een tweeling, Judy en Kelly, op 7 mei 1951. Gloria had nog twee zoons uit een eerder huwelijk, Michael en Ronald. Ronald sneuvelde in 1969 in de Vietnamoorlog.

Filmografie[bewerken]

Filmografie als acteur
Jaar Titel Rol Opmerking
Televisie
1971-1972 The Jimmy Stewart Show Professor James K. Howard / Josiah Kessel
1973-1974 Hawkins Billy Jim Hawkins
Films
1934 Art Trouble Burton Ongenoemd / Korte film
1935 The Murder Man Shorty
1936 Rose-Marie John Flower
Next Time We Love Christopher Tyler
Wife vs. Secretary Dave
Important News Cornelius Stevens Ongenoemd / Korte film
Small Town Girl Elmer Clampett
Speed Terry Martin
The Gorgeous Hussy 'Rowdy' Dow
Born to Dance Ted Barker
After the Thin Man David Graham
1937 Seventh Heaven Chico
The Last Gangster Paul North sr.
Navy Blue and Gold John 'Truck' Cross (alias van John Cross Carter)
1938 Of Human Hearts Jason Wilkins
Vivacious Lady Professor Peter Morgan jr.
The Shopworn Angel Pvt. William 'Texas' Pettigrew
You Can't Take It with You Tony Kirby
1939 Made for Each Other John Horace 'Johnny' Mason
The Ice Follies of 1939 Larry Hall
It's a Wonderful World Guy Johnson
Mr. Smith Goes to Washington Jefferson Smith
Destry Rides Again Tom Destry jr.
1940 The Shop Around the Corner Alfred Kralik
The Mortal Storm Martin Breitner
No Time for Comedy Gaylord 'Gay' Esterbrook
The Philadelphia Story Macaulay Connor
1941 Come Live with Me Bill Smith
Pot o' Gold James Hamilton 'Jimmy' Haskell
Ziegfeld Girl Gilbert Young
1946 It's a Wonderful Life George Bailey
1947 Magic Town Rip Smith
1948 Call Northside 777 P.J. 'Jim' McNeal
On Our Merry Way Slim
Rope Rupert Cadell
You Gotta Stay Happy Marvin Payne
1949 The Stratton Story Monty Stratton
Malaya John Royer
1950 Winchester '73 Lin McAdam
Broken Arrow Tom Jeffords
Harvey Elwood P. Dowd
The Jackpot Bill Lawrence
1951 No Highway Theodore Honey
1952 The Greatest Show on Earth 'Buttons' A. Clown
Bend of the River Glyn McLyntock
Carbine Williams David Marshall 'Marsh' Williams
1953 The Naked Spur Howard Kemp
Thunder Bay (film) Steve Martin
1954 The Glenn Miller Story Glenn Miller
Rear Window L. B. Jefferies
The Far Country Jeff Webster
1955 Strategic Air Command Lt. Col. Robert 'Dutch' Holland
The Man from Laramie Will Lockhart
1956 The Man Who Knew Too Much Dr. Benjamin 'Ben' McKenna
1957 The Spirit of St. Louis Charles Augustus 'Slim' Lindbergh
Night Passage Grant McLaine
1958 Vertigo Det. John 'Scottie' Ferguson
Bell, Book and Candle Shepherd 'Shep' Henderson
1959 Anatomy of a Murder Paul Biegler
The FBI Story John Michael ('Chip') Hardesty
1960 The Mountain Road Maj. Baldwin
1961 Two Rode Together Marshal Guthrie McCabe
X-15 Verteller Stem
1962 The Man Who Shot Liberty Valance Ransom Stoddard
Mr. Hobbs Takes a Vacation Roger Hobbs
How the West Was Won Linus Rawlings
1963 Take Her, She's Mine Frank Michaelson / Verteller
1964 Cheyenne Autumn Wyatt Earp
1965 Dear Brigitte Professor Leaf
Shenandoah Charlie Anderson
The Flight of the Phoenix Kapitein Frank Towns
1966 The Rare Breed Sam Burnett
1968 Firecreek Johnny Cobb
Bandolero! Mace Bishop
1970 The Cheyenne Social Club John O'Hanlan
1971 Fools' Parade Mattie Appleyard
1972 Harvey Elwood P. Dowd Televisiefilm
1973 Hawkins on Murder Billy Jim Hawkins Televisiefilm
1976 The Shootist Dr. E.W. Hostetler
1977 Airport '77 Philip Stevens
1978 The Big Sleep Generaal Sternwood
The Magic of Lassie Clovis Mitchell
1983 Right of Way Teddy Dwyer Televisiefilm
1986 North_and_South_(Amerikaanse_miniserie) Miles Colbert Miniserie
1991 An American Tail: Fievel Goes West Wylie stem

Externe links[bewerken]

Voorganger:
Robert Donat
voor Goodbye, Mr. Chips
Academy Award voor Beste Acteur
1940
voor The Philadelphia Story
Opvolger:
Gary Cooper
voor Sergeant York