Jan Adam Kruseman

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jan Adam Kruseman
Zelfportret (1844)
Zelfportret (1844)
Persoonsgegevens
Geboren 12 februari 1804
Overleden 17 maart 1862
Geboorteland Nederland
Beroep(en) Kunstschilder
Oriënterende gegevens
Jaren actief 1822-1862
Stijl(en) Romantiek
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Jan Adam Kruseman: Portret van Adriaan van der Hoop (1778-1854) 1835
Jan Adam Kruseman: Italiaanse vrouw bij kapel
Jan Adam Kruseman: Portret van Koning Willem II (1792-1849) 1841

Jan Adam Kruseman (Haarlem, 12 februari 1804 – aldaar, 17 maart 1862) was een Nederlandse kunstschilder.[1] Hij was in zijn tijd een gevierde portretschilder, maar is nu vrijwel onbekend.

Levensloop[bewerken]

Jan Adam Kruseman werd geboren in Haarlem als zoon van Jan Alexander (1774-1829) en Dorothea Steenkamp (1769-1844). Vanaf 1819 woonde hij in Amsterdam, met een korte onderbreking tussen 1822 en 1824, die hij doorbracht in Brussel, dat toen nog Nederlands was, en in Parijs. Op 11 mei 1826 trouwde hij met Alida de Vries (9 februari 1799 – 24 april 1862). Uit dit huwelijk werden zeven kinderen geboren: Alexander (2 oktober 1827), Hendrik (29 oktober 1828), Suzanna (26 februari 1830), Hendrik Lambertus (Bertus) (8 april 1831) Jan Theodoor (7 november 1835), Johan Diederik (26 juni 1839), Alida Dorothea Johanna (5 juni 1841), en nog twee kinderen die binnen het eerste levensjaar overleden, Dorothea en Hendrik Dirk. In 1836 werd het gezin nog uitgebreid door de komst van Petrus Augustus de Génestet, die de meest beminde dichter van zijn generatie zou worden. In dat jaar overleed namelijk zijn moeder, Maria Suzanna de Génestet-de Vries, een zuster van Alida de Vries. Aangezien zijn ouders al in 1833 waren gescheiden bleef de kleine de Génestet alleen achter. Jan Adam Kruseman nam zijn neefje van zeven bij zich in huis en voedde hem op als zijn zoon. In 1851 vertrok hij uit Amsterdam: eerst naar Rijsenburg, vandaar in 1854 naar Driebergen en tenslotte in 1856 naar Haarlem, waar hij op 17 maart 1862 op slechts 58 jarige leeftijd is overleden.

Opleiding[bewerken]

Jan Adam Kruseman kreeg zijn eerste tekenlessen in zijn geboorteplaats, maar al in 1819 vertrok hij als 15 jarige naar Amsterdam, waar hij zich inschreef als lid van de Tekenacademie en les kreeg van zijn zeven jaar oudere achterneef, de bekende kunstschilder Cornelis Kruseman (1797-1857). Tussen 1822 en 1824 bekwaamde hij zich in Brussel verder onder leiding van François-Joseph Navez (1787-1869) en Jacques Louis David (1748-1825).

Werk[bewerken]

Jan Adam Kruseman was een veelzijdig schilder van zowel historische als religieuze stukken, maar hij is vooral beroemd geworden door zijn portretten. Onder de in totaal 588 werken van zijn hand zijn ongeveer 500 portretten, voornamelijk van de adel en de gegoede burgerij. Hij heeft ook een aantal portretten van de koninklijke familie gemaakt. Zijn contact met het koningshuis kwam in 1833 tot stand doordat hij in opdracht van Adriaan van der Hoop (1778-1854) een (postuum) portret schilderde van de in 1825 overleden tsaar Alexander I van Rusland. Het schilderij was bestemd voor Anna Paulowna, vrouw van de toenmalige kroonprins Willem II en zuster van Alexander I. Dit leidde er toe dat hij in 1837 zowel Koning Willem I als zijn zoon kon schilderen. Toen Willem II in 1840, na de troonsafstand van zijn vader, koning werd kreeg Kruseman meteen opdracht voor een staatsieportret. Er zouden nog minstens zes verdere portretten volgen. Wat vooral opvalt in de portretten is hoe duidelijk de voldaanheid en zelfingenomenheid van de personen tot uitdrukking is gebracht en hoe de kleding tot in het kleinste detail is weergegeven.

Maatschappelijke rol[bewerken]

Jan Adam Kruseman werd op 19 november 1830, hij was toen nog maar 26 jaar, benoemd tot directeur van de Koninklijke Akademie van Beeldende Kunsten te Amsterdam. In 1839 behoorde hij tot de medeoprichters van de kunstenaarsvereniging Arti et Amicitiae, samen met A.B.B. Taurel en M.G. Tetar van Elven. Bovendien was hij lid van een groot aantal verenigingen en genootschappen. Minstens 44 leerlingen zijn tussen 1826 en 1848 bij hem in opleiding geweest, waaronder Jozef Israëls. In 1844 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. In de jaren 60 van de 20ste eeuw is in de wijk Hintham Zuid van de toenmalige gemeente Rosmalen (sinds 1996 deel van de gemeente 's-Hertogenbosch) de Jan Krusemanstraat naar hem genoemd.

Tentoonstelling[bewerken]

Onder de titel Jan Adam Kruseman 1804 – 1862. De societyschilder van de Hollandse Romantiek vond een overzichtstentoonstelling plaats in Paleis het Loo Nationaal Museum, Apeldoorn, van 4 oktober 2002 tot 26 januari 2003.

Zie ook[bewerken]

Bronnen

  • Adriaans, H. (2007) "De armbanden van 1826", Kostuum, Jaarboek van de Nederlandse vereniging voor kostuum, kant, mode en streekdracht, pp 21-36.
  • Kam, JG.(1960) "Jan Adam Kruseman Jzn. en zijn catalogus van portretten", Jaarboek Amstelodamum 52 pp. 144-72.
  • Renting, AD. (red.), (2002) Jan Adam Kruseman 1804-1862, Tentoonstellingscatalogus, Nijmegen: Thieme.

Noten

  1. Het geslacht Kruseman is opgenomen in Nederland's Patriciaat 40 (1954: 229-276; 236 voor Jan Adam).