Jan Pieter Minckeleers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Standbeeld van Minckeleers met de tot voor kort eeuwig brandende vlam

Jan Pieter Minckeleers of Minckelers (Maastricht, 2 december 1748 – aldaar, 4 juli 1824) was een Nederlandse wetenschapper en uitvinder.

Hij was de ontdekker van het lichtgas (steenkoolgas) en uitvinder van de gasverlichting. Minckeleers studeerde aan de universiteit van Leuven, waar hij professor in de natuurkunde werd. Daar ontdekte hij dat, door steenkool te verhitten zonder de aanwezigheid van zuurstof, er een gas ontsnapte dat lichter is dan lucht. Dit beschreef hij in een publicatie uit 1784. Dit lichtgas was geschikt om een luchtballon mee te vullen, waarmee hij als een van de grondleggers van de luchtvaart geldt. Het gas bleek ook brandbaar en geschikt als lichtbron; Minckeleers gebruikte het in 1785 om zijn auditorium te verlichten. In 1798 keerde hij naar Maastricht terug waar hij doceerde aan de École centrale (gesticht door de Fransen). In 1854 werd in Maastricht de eerste gasleiding aangelegd bedoeld voor de straatverlichting.

Op de Markt, tussen de Sint-Matthiaskerk en het Stadhuis, staat zijn standbeeld met de "eeuwig" brandende vlam. Het beeld is ontworpen door Bart van Hove en werd onthuld op 10 juli 1904. In 2006 werd het na een grondige renovatie van de Markt en de aangrenzende Boschstraat twintig meter naar het zuiden verplaatst. Ook in Heverlee staat een standbeeld van Minckeleers nabij de gebouwen van de faculteit Toegepaste Wetenschappen van de Katholieke Universiteit Leuven. In het centrum van Leuven is een straat naar hem vernoemd.

Trivia[bewerken]

De studievereniging van de faculteit Scheikundige Technologie van de Technische Universiteit Eindhoven heet T.S.V. 'Jan Pieter Minckelers' of kortweg Japie.

In Hilversum staat de J.P. Minckelersschool, een openbare basisschool.

In 2013 bleek de "eeuwig" brandende vlam toch niet zo eeuwig te zijn. Om jaarlijks € 40.000 te besparen en zogezegd vanwege duurzaamheidsredenen heeft het gemeentebestuur van Maastricht de vlam laten doven en een muntapparaat laten plaatsen. Via de inworp van muntgeld kan de vlam enkele minuten tot leven gebracht. Vanuit de inwoners van Maastricht, die decennialang gewend waren aan de altijd brandende vlam, is hierop veel protest geweest.

Literatuur[bewerken]

P.A.Th.M. Jaspers, De ontwikkeling van de pharmacie in Limburg gedurende de Franse Tijd, Venlo: Dagblad voor Noord-Limburg 1966, pp. 126 + illustraties en kaart.

P.A.Th.M. Jaspers, J.P. Minckelers 1748-1824, Maastricht: Stichting Historische Reeks 1983.

H. Nabben, Lichter dan lucht, los van de aarde, Barneveld: BDU Uitgevers 2013.