Jentil

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Olentzero, een jentil die in de kerstperiode met cadeautjes komt

Een jentil (meervoud jentilak) is een reus uit de Baskische mythologie.

Er wordt verteld dat de jentilak naast de Basken leefden. Ze waren zeer behaard en erg lang, zodat ze door de zee konden lopen en stenen van de ene naar de andere berg konden gooien. Dit gebruik om met stenen te gooien zorgde voor veel volksverhalen en verklaringen voor grote stenen bouwsels en megalieten. Zelfs het balspel pilota wordt toegeschreven aan de Jentil. Deze traditie leeft voor in het gebruik zware stenen op te tillen en te gooien. Volgens enkele verhalen zijn de jentilak verantwoordelijk voor de dood van Roland tijdens de Slag bij Roncevaux (zie ook Roelantslied).

De jentilak vonden volgens de Baskische mythologie de metallurgie en de zaag uit. Ze verbouwden tarwe en leerden de mens om landbouw te bedrijven. Ze weigerden om te verhuizen van de bergen naar de dalen wegens een afkeer tegen vooruitgang. Ze verdwenen in de aarde via een dolmen in de Arratzarenvallei in Navarra toen een lichtgevende wolk of ster verscheen. Deze wolk of ster was de aankondiging van de geboorte van Christus (Kixmi) en het einde van het Jentiltijdperk. Volgens andere verhalen sprongen de jentil van een berg. Alleen Olentzero bleef over; hij komt in de kerstperiode uit het bos naar de mensen.

De benaming "jentil" komt van het Latijnse gentilis, wat "niet-jood" betekent. De benaming wordt gebruikt voor de voorchristelijke beschavingen en dan in bijzonder voor de bouwers van megalitische bouwwerken. Volgens andere Baskische mythen waren ook de Mairu (Baskisch voor Moren) betrokken bij de bouw van harrespils en dolmens.

Er bestaan vele bouwwerken met het woord jentil. Ze duiden heidense en/of zeer oude plaatsen aan die volgens de verhalen door de Jentil zijn gebouwd. Dolmens worden jentilarri of jentiletxe genoemd, de harrespils (een steenkist binnen een steencirkel) worden jentilbaratz genoemd en grotten worden aangeduid met jentilzulo of jentilkoba.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties