Jeppe på Bjerget

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Jeppe på Bjerget, ook wel Jeppe paa Bierget eller Den forvandlede Bonde is een komedie in vijf aktes van Ludvig Holberg.

Toneelstuk[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Het is geschreven in 1722. Jeppe is een boer uit het dorpje Bjerget op Seeland, die al zijn geld aan drank spendeert. Tevens wordt hij door zijn vrouw Nille mishandeld. Als Jeppe weer eens dronken in de goot ligt, neemt de baron van het dorp Jeppe mee naar huis en laat hem in zijn bed slapen. Als Jeppe wakker wordt, weet hij niet waar en wie hij is. Het personeel heeft namelijk de opdracht gekregen Jeppe te behandelen alsof hij de baron is. In plaats van terug te keren als nederige man aan de drank, verandert hij in een tiran. Na een poosje valt hij weer in slaap. Vanwege zijn gedrag wordt Jeppe gestraft en zou moeten worden opgehangen. Jeppe overleeft het echter, maar vervalt al snel weer in zijn oude gewoonte.

Voor de Scandinaviërs is het stuk sterk herkenbaar, het wordt daar vaak uitgevoerd. Het spelen van de rol van Jeppe wordt aldaar als het hoogst bereikbare geacht. Bekendste zin uit het toneelstuk is: "Men weet dat Jeppe drinkt, maar men weet niet waarom Jeppe drinkt". Als moraal wordt gezien, dat als je gewone lui behandelt als adel, zij veranderen in tirannen. Onderzoek heeft opgeleverd dat Holberg het idee voor dit werk waarschijnlijk niet van hemzelf had, maar van Jacob Biderman, die in 1604 het boek Utopia schreef met eenzelfde thema.

Film[bewerken]

Het toneelstuk is diverse malen verfilmd. Er werd een Deense versie gemaakt in 1908, een Noorse in 1933 en een versie in 1981. Ook werd het diverse keren verfilmd voor de televisie.

Johan Halvorsen[bewerken]

Jeppe på Bjerget
Componist Johan Halvorsen
Soort compositie toneelmuziek
Andere aanduiding werk 56
Gecomponeerd in 1903
Première 26 december 1903
Vorige werk werk 55: Moderne liederen op tekst van Olaug Løken
Volgende werk werk 57: Dronning Tamara
Oeuvre Oeuvre van Johan Halvorsen
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek

Johan Halvorsen was gedurende zijn leven vele jaren muzikaal leider van theaters in Bergen en Christiania, het toenmalige Oslo. In die hoedanigheid heeft hij het toneelstuk diverse malen begeleid met de orkesten uit die theaters. Meestal zocht hij daarbij muziek van derden uit, maar op 26 december 1903 stopte hij er toch deels muziek van hemzelf in. Zijn vriend Edward Grieg had een stukje geschreven Brudefølget drager forbi (Bruidsstoet) uit zijn Beelden uit het volksleven (opus 19). Halvorsen maakte daarvan een arrangement en voerde het uit in Oslo. Het werkje bleef in manuscriptvorm bewaard. Andere muziek die avond was afkomstig van Wolfgang Amadeus Mozart (uit Die Zauberflöte), Alfred Andersen-Wingar (uit Les Naïades) en ene Olsen. In 1904 was het nog een aantal keren te horen, maar toen verdween het in de la.


Bronnen, noten en/of referenties