Jo Spier

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jo Spier
Jo Spier (tekening door Willem van Schaik, ca. 1937)
Jo Spier
(tekening door Willem van Schaik, ca. 1937)
Algemene informatie
Volledige naam Joseph Eduard Adolf Spier
Geboren Zutphen, 26 juni 1900
Overleden Sante Fe, 21 mei 1978
Beroep tekenaar
Spier (zittend, 2e van rechts) en Piet Bakker (2e van links) in 1947

Joseph Eduard Adolf (Jo) Spier (Zutphen, 26 juni 1900 - Santa Fe, 21 mei 1978) was een Nederlands illustrator en boekbandontwerper die later emigreerde naar de Verenigde Staten. Hij was van Joodse komaf.

Levensloop[bewerken]

Spier illustreerde tussen 1924 en 1939 bij het dagblad De Telegraaf. Daarnaast tekende hij diverse reclames, voor onder andere KLM en Peijnenburg. Ook zijn er diverse boeken van zijn hand verschenen.

Spier was de enige zoon van Isedore Spier en Seline Elias. In 1925 trad hij in het huwelijk met Albertine Sophie 'Tineke' van Raalte (Dordrecht, 9 januari 1907 - Plandome, New York) en kreeg met haar drie kinderen: Tom, Céline en Peter Spier.

Vanwege Spiers Joodse achtergrond verbleef hij gedurende de Tweede Wereldoorlog in diverse concentratiekampen. Aan het begin van de oorlog zat hij enige tijd in Westerbork, als straf voor een spotprent die hij in 1939 van Hitler maakte. Daarna zat hij in maart en april met zijn familie (die daar al vanaf februari zit) in Villa Bouchina, een reserveringskamp voor - door de bezetter - 'beschermde' Joden. Van 21 april 1943 tot het einde van de oorlog zat de illustrator opgesloten in Theresienstadt. Daar verrichtte hij enkele acties die zijn medegevangenen niet konden waarderen. Zo werkte hij actief mee aan de Duitse propagandafilm Theresienstadt: Ein Dokumentarfilm aus dem jüdischen Siedlungsgebiet, en heeft hij enkele malen toespraken richting zijn kampgenoten gehouden, naar eigen zeggen onder druk van de kampleiding. Ook heeft hij schilderingen gemaakt op de muren in het ziekenhuis.

Na de oorlog waren er aantijgingen aan Spier over collaboratie met de bezetter. Toen een visumaanvraag in 1951 gehonoreerd werd besloot hij om met zijn familie naar Verenigde Staten te emigreren. In 1957 kreeg hij het Amerikaans staatsburgerschap. Ook daar werd hij succesvol als illustrator, evenals zijn zoon Peter Spier, die het talent van zijn vader bleek te hebben. Tot zijn dood bleef Jo Spier in Amerika wonen; hij overleed op 77-jarige leeftijd bij een bezoek aan zijn zoon Peter.

Werk[bewerken]

Spier illustreerde meer dan honderd boeken, onder andere het populaire Kopstukken van Godfried Bomans. Ook verschenen er verschillende verzamelbundels van zijn tekeningen en (na zijn dood) enkele tentoonstellingscatalogi.

Trivia[bewerken]

  • In zijn geboortestad Zutphen is een laan naar hem genoemd (een toegangsweg tot de wijk Leesten).
  • Een naamgenoot (1916-1990) was een verzetsstrijder.[1]

Publikaties over en van Jo Spier (selectie)[bewerken]

  • Peter van Straaten & Jo Spier. Virtuoze tekenaars van het Nederlandse leven. Persmuseum Amsterdam, 2012. Geen ISBN
  • Jo Spier. Tekenaar van een tijdperk Samenst. door G.E. van Baarsel. Stedelijk Museum Zutphen, 2000. ISBN 90-805756-1-5
  • Jo Spier: Dat alles heeft mijn oog gezien. Herinneringen aan het concentratiekamp Theresienstadt 1942-1945. Amsterdam, Elsevier, 1978. ISBN 90-10-01965-9
  • Jo Spier: Album. Amsterdam, Elsevier, 1957. Geen ISBN
  • Michel van der Plas: Vader en moeder. Baarn, Bosch & Keuning, 1987. ISBN 90-246-4621-9 (Interviews met kinderen van beroemde ouders, o.a. met Peter Spier)
  • The Marshall Plan and You. The Hague, Netherlands, Ministry of Economic Affairs, 1949
  • Godfried Bomans: Kopstukken. Geïllustreerd met pentekeningen van Jo Spier. Amsterdam, Elsevier, 1947. 27e druk, 1983: ISBN 90-10-04583-8

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties