Joeri Gagarin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Joeri Aleksejevitsj Gagarin
Gagarin in Sweden.jpg
Algemene informatie
Nationaliteit Vlag van Sovjet-Unie Sovjet-Unie
Geboortedatum 9 maart 1934
Geboorteplaats Kloesjino
Overleden 27 maart 1968
Overlijdensplaats Novosyolovo
Andere beroepen piloot bij de luchtmacht
Tijd in ruimte 1 uur 48 minuten
Missie Vostok 1
Handtekening
Handtekening
Portaal  Portaalicoon   Ruimtevaart

Joeri Aleksejevitsj Gagarin (Russisch: Юрий Алексеевич Гагарин) (Kloesjino, 9 maart 1934Novosyolovo, 27 maart 1968) was een Russisch piloot en kosmonaut. Op 12 april 1961 werd hij de eerste mens in de ruimte aan boord van Vostok 1.

Jeugd[bewerken]

Gagarin werd op 9 maart 1934 geboren in Kloesjino, een dorp nabij Gzjatsk (vernoemd naar Gagarin na zijn dood) in de oblast Smolensk. Zijn ouders werkten op een boerderij: Alexey Ivanovich Gagarin als timmerman en metselaar, Anna Timofeyevna Gagarina als melkmeisje. Ze hadden naast Joeri nog drie kinderen: een oudere broer Valentin, oudere zus Zoya en jongere broer Boris.

Het huis waar Gagarin gedurende zijn schooltijd woonde.

Zoals miljoenen mensen in de Sovjet-Unie, leed de familie Gagarin onder de nazi-bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Kloesjino werd in november 1941 bezet door de Duitsers die op weg waren naar Moskou. Een officier vorderde het huis van de Gagarins. De familie mocht een lemen hutje bouwen op het land achter hun huis. Ze verbleven daar een jaar en negen maanden op negen vierkante meter. Joeri's oudere broer en zus werden in 1943 door de Duitsers gedeporteerd naar een werkkamp in Polen Ze keerden pas na de oorlog in 1945 terug. Een jaar later verhuisde de familie naar Gzjatsk, waar Joeri zijn lagere school vervolgde.

Op 16-jarige leeftijd ging Gagarin stage lopen bij een staalfabriek in Ljoebertsy en schreef hij zich in bij een avondschool. Na te zijn afgestudeerd van zowel de avondschool als de beroepsopleiding van de fabriek, werd hij uitgekozen om verder te studeren aan de industriële technische school van Saratov. Daar gaf hij zich op voor training in het weekend als Sovjet luchtcadet waar hij leerde vliegen, eerst in een dubbeldekker, later ook in de Jak-18.

Loopbaan bij de luchtmacht[bewerken]

Na te zijn afgestudeerd aan de technische school in 1955 trad Gagarin in dienst bij de luchtmacht van de Sovjet-Unie. Gagarin werd doorgestuurd naar een vliegschool in Orenburg, waar hij solovluchten in een MiG-15 maakte. Hij ontmoette daar Valentina Ivanovna Goryacheva, met wie hij op 7 november 1957, de dag van zijn afstuderen, trouwde.

Na zijn afstuderen werd Gagarin op de Luostari luchtmachtbasis in oblast Moermansk gestationeerd. Op 5 november 1957 werd hij luitenant en op 6 november 1959 kreeg hij de rang van senior luitenant.

Loopbaan in de ruimtevaart[bewerken]

De daalcapsule van Vostok 1 zoals te zien in het RKK Energia Museum in Korolev, nabij Moskou.

Selectie en training[bewerken]

In 1960, na een lange zoektocht en selectieprocedure werd Joeri Gagarin naast 19 andere piloten gekozen voor het ruimtevaartprogramma van de Sovjet-Unie. Gagarin maakte vervolgens deel uit van een elitegroep bestaande uit zes piloten, waaruit de eerste kosmonauten van het Vostokprogramma zouden worden gekozen. Gagarin en de andere kandidaten werden onderworpen aan experimenten om hun fysieke en psychologische gesteldheid te testen. Van de twintig oorspronkelijke kandidaten werden Gagarin en German Titov gekozen vanwege hun goede testresultaten en geringere lichaamslengte, dit in verband met de beperkte ruimte in de capsule. Gagarin was 1.57 meter.

Vostok 1[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Vostok 1 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 12 April 1961 werd Gagarin, aan boord van de Vostok 3KA-3 capsule van Vostok 1, de eerste mens in de ruimte en de eerste die een rondje om de aarde maakte.

De vlucht bestond uit een enkele baan om de aarde en duurde 108 minuten van lancering tot landing. Zoals gepland landde Gagarin apart van zijn capsule aan een parachute, na op 7 km hoogte zijn capsule verlaten te hebben.

Na Vostok 1[bewerken]

Gagarin in Zweden (1964)

Na de vlucht werd Gagarin een wereldwijde beroemdheid. Hij bezocht Italië, Duitsland, Canada, Brazilië, Japan, Egypte, het Verenigd Koninkrijk en Finland om de prestaties van de Sovjet-Unie te promoten.

In 1962 werd hij afgevaardigde van de Opperste Sovjet. Later keerde hij terug naar Sterrenstad, het opleidingscentrum, waar hij zeven jaar werkte aan ontwerpen voor een herbruikbaar ruimtevaartuig. Op 12 juni 1962 werd hij luitenant-kolonel in de Russische luchtmacht. Een jaar later, op 6 november 1963 kreeg hij de rang van kolonel.

Sovjetambtenaren probeerden te voorkomen dat Gagarin nog een vlucht zou maken, omdat ze bang waren hun held te verliezen bij een ongeluk. Niettemin was Gagarin reservepiloot van Vladimir Komarov voor Soyuz 1. Deze vlucht vond plaats ondanks Gagarins protesten dat er extra maatregelen nodig waren om de veiligheid te waarborgen. Toen Kamarovs vlucht fataal afliep, werd Gagarin permanent verbannen van het trainen voor en deelnemen aan toekomstige ruimtevluchten.

Hierop werd Gagarin adjunct-directeur van het opleidingscentrum in Sterrenstad. In dezelfde periode werkte hij aan zijn herkwalificatie voor gevechtspiloot.

Dood[bewerken]

Gagarin kwam op 27 maart 1968 op 34-jarige leeftijd om het leven bij een ongeluk met een MiG-15 straaljager, tijdens een trainingsvlucht nabij Moskou. Ook zijn copiloot kwam hierbij om het leven. De exacte toedracht van het ongeluk is nooit bekend geworden [1].

Gagarin liet vrouw en twee kinderen achter. Zijn as werd bijgezet in de muur van het Kremlin. Elk jaar op 12 april, de Dag der Kosmonauten, wordt er een krans gelegd.

Herdenkingen[bewerken]

Russische roebel ter nagedachtenis aan Gagarin (2011)

Het Kosmonautentrainingscentrum Joeri Gagarin in Sterrenstad bij Moskou is naar hem vernoemd. Ook werd de stad Gzjatsk, vlak bij zijn geboortedorp, in 1968 omgedoopt in Gagarin.

Gagarin werd ook geëerd door het Amerikaanse ruimteprogramma. Tijdens Apollo 11 lieten Neil Armstrong en Buzz Aldrin een tas achter op het maanoppervlak met daarin herdenkingsmedailles voor Gagarin en collega-kosmonaut Vladimir Komarov. Op 1 augustus 1971 plaatsten David Scott en James Irwin van Apollo 15 de Fallen Astronaut (Gevallen ruimtevaarder) op het maanoppervlak, ter nagedachtenis aan alle Amerikaanse en Russische ruimtevaarders die tijdens de ruimtewedloop omkwamen, naast Joeri Gagarin nog 14 anderen.

Er werden twee herdenkingsmunten uitgebracht in de Sovjet-Unie om de 20ste en 30ste verjaardag van zijn vlucht te gedenken: 1 roebel (1981, koper/nikkel) en 3 roebel (1991, zilver). In 2001 werd ter nagedachtenis aan de 40ste verjaardag een serie van vier munten met zijn afbeelding geslagen: 2 roebel (koper/nikkel), 3 roebel (zilver), 10 roebel (messing) en 100 roebel (zilver). Voor de vijftigste verjaardag in 2011 werden een gouden 1000 roebel munt en een zilveren 3 roebel munt geslagen.

Onderscheidingen[bewerken]

Gagarin heeft tientallen onderscheidingen in tal van landen gekregen. Een kleine selectie van de belangrijkste is hieronder gegeven.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. "Joeri Gagarin kwam om door andere piloot", deredactie.be, 16 juni 2013

Beluister

(info)