Johannes Rietstap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Johannes Baptista Rietstap in 1861

Johannes Baptista Rietstap (Rotterdam, 12 mei 1828 - Den Haag, 24 december 1891) was een Nederlands ambtenaar, stenograaf, genealoog en heraldicus. Vooral door zijn monumentale werk op het gebied van heraldiek is hij bekend gebleven. Rietstaps Armorial Général met wapens van 130.000 families is het meest complete gedrukte overzicht van wapens.

Leven[bewerken]

Rietstap werd in 1828 in Rotterdam geboren als zoon van Elizabeth Hermina Remmert en Willem Hendrick Rietstap. Zijn vader was accountant en verzekeringsagent. Rietstap Jr. koos voor een meer intellectuele loopbaan. Zijn eerste banen waren die van boekverkoper en journalist bij de Nieuwe Rotterdamsche Courant. In die tijd ontstond ook zijn interesse in de heraldiek.

Johannes Rietstap bleek een talenknobbel te hebben; hij leerde op zijn 25e alsnog Latijn en Spaans. In november 1850 werd hij een medewerker van de pas opgerichte Stenographische Dienst van de Staten-Generaal. Deze in 1852 in een vast dienstverband omgezette ambtelijke positie stelde hem in 1857 in staat om Johanna Maria de Haas te huwen.

Publicaties[bewerken]

Rietstaps eerste publicaties waren vertalingen uit het Frans, Duits en Engels. Hij vertaalde romans, wetenschappelijke werken en reisbeschrijvingen. Tot in de jaren '70 bleef hij vertalen, maar de heraldiek begon een steeds groter deel van zijn aandacht te krijgen. Rietstap was in de eerste plaats geïnteresseerd in familiewapens, de heraldiek van de overheden boeide hem minder. Zijn "Handboek der Wapenkunde" is nog steeds een standaardwerk.

In 1861 publiceerde Rietstap zijn "Armorial général, contenant la description des armoiries des familles nobles et patriciennes de l'Europe, précédé d'un dictionnaire des termes du blason". Het monumentale werk bevat de wapenschilden van 50.000 alfabetisch geordende families uit geheel Europa. in 1884 and 1887 werden twee aanvullingen gepubliceerd.

In 1871 was de interesse voor heraldiek in Europa, ook dankzij Rietstaps werk, gegroeid. In de vervalperiode die men wel als de "papieren heraldiek" aanduidt waren veel misstanden ontstaan en er heerste veel onkunde op heraldisch gebied. Door het publiceren van tijdschriften als de Heraldieke Bibliotheek en het na 1872 verschijnende "Tijdschrift voor Heraldiek, Genealogie, Zegels en Medailles" hoopte Rietstap, zelf de auteur van de voornaamste bijdragen, kennis over de heraldische hulpwetenschap en traditie te verspreiden. Het tijdschrift verscheen tot 1882.

Tussen 1880 en 1887 verscheen het monumentale Wapenboek der Nederlandschen Adel. In 1890 publiceerde hij De Wapens van den Tegenwoordigen en den Vroegeren Nederlandschen Adel met Genealogische en Heraldische Aanteekeningen. In het voorwoord kritiseerde Rietstap de gebruikte spelling in Nederland in het algemeen en de slordigheden in de beschrijvingen van wapens.

Rietstaps nalatenschap[bewerken]

In de jaren dat hij zijn baanbrekende heraldische onderzoeken deed bleef Rietstap werkzaam bij de Stenografische Dienst. In januari 1888 werd hij het hoofd van deze afdeling, een functie die hij in 1891, een half jaar voor zijn overlijden, neerlegde.

Rietstap wordt beschouwd als de vader van de moderne heraldiek. Hij beïnvloedde belangrijke heraldici als Maximilian Gritzner door een precies idioom vast te leggen. Door zijn werk zijn er geaccepteerde Nederlandse termen en uitdrukkingen gangbaar geworden waar in het verleden alleen archaïsch Frans kon worden gebruikt.

Externe links[bewerken]