Johannes Vallentin Dominicus Werbata

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
J.V.D. Werbata

Johannes Vallentin Dominicus Werbata (Padang, 22 september 1866 - Magelang, 2 juni 1929), beter bekend onder zijn initialen J.V.D., was een militair opzichter, opnemer eerste klasse en ridder in de Militaire Willems-Orde vierde klasse.

Opleiding[bewerken]

Werbata volgde de Militaire Pupillenschool te Gombong en werd benoemd (1884) tot fuselier in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger; hetzelfde jaar werd hij benoemd tot leerlingopnemer bij de Topografische Dienst. Werbata werkte als sergeantopnemer van 1887 tot 1895, onder leiding van J.J.K. Enthoven, aan de kartering van de Westerafdeling van Borneo; er verscheen later een boek over de dikwijls moeizame werkzaamheden in die onherbergzame oorden, waarin ook een bijdrage van Werbata[1]; in 1893 werd Werbata benoemd tot militaire chef en keerde in 1895 naar Java terug.

De Pedir-expeditie[bewerken]

Gedurende de expeditie naar Pedir (zie de Atjeh-oorlog (1896-1901)) verrichtte hij, onder hevig vijandelijk vuur, zijn werkzaamheden en toen de colonne Van Heutsz naar Tamseh trok ging hij mee; bij de ingang van de kloof werd de voorhoede met een overstelpend vuur ontvangen zonder dat er iets van de vijand te bespeuren was. Hierdoor en door de ongunstige toestand van het terrein kon van aanvallen geen sprake zijn en zou er gewacht worden, om door een omtrekkende beweging in de rug van de vijand te komen. Met het kapmes in de hand ging men door het zwaar begroeide terrein voorwaarts; na vijf uur kappen bemerkte men echter dat de colonne op de verkeerde weg was. Twee zware bergruggen was men al overgetrokkken en men naderde een diep ravijn; de ambulance en trein konden bijna niet meer voort en een der meegevoerde koeien moest worden afgemaakt.

Men moest echter naar Tamseh, de plaats waar Teukoe Oemar zich zou ophouden. Waar de plaats lag was slechts bij benadering bekend, in zuidoostelijke richting, aan de andere kant van een lage waterscheiding. De gids was echter niet meer in staat de weg te wijzen omdat hij zwaargewond in een tandoe lag; Werbata stelde zich aan het hoofd van de colonne Van Heutsz als gids; men volgde aanvankelijk steeds een hoofdweg en bereikte onder zijn leiding een rivier, die naar het zuiden stroomde, waaruit Werbata opmaakte dat men de waterscheiding reeds gepasseerd was; aan de oevers van die rivier werd 's nachts gebivakkeerd en de volgende morgen werd weer verder getrokken. De mars leverde veel bezwaren op; dan liep men tot het middel in het water en vervolgens moest over rotsblokken van 1 tot 2 meter geklommen worden en velen dachten dat ze op de verkeerde weg beland waren. Werbata hield echter de moed er in en bereikte eindelijk een grotere rivier, waar aan de oever sporen van een talrijke vijand werden gevonden. Tegen half vier werd eindelijk het dal van Tamsch bereikt en was de vijand gevlucht voor de Nederlandse troepen, die zelfs in de uithoeken van zijn rijk wisten door te dringen. Werbata werd voor zijn rol per Koninklijk Besluit van 28 september 1899, nr. 43, benoemd tot ridder in de Militaire Willemsorde vierde klasse.

Latere jaren[bewerken]

Werbata vertrok in 1906 met een karteringsopdracht naar Curaçao; hij schreef twee rapporten over zijn werk aldaar in de jaarlijkse rapporten van de Topografische Dienst in Nederlands-Indië (1907 en 1909) en werd later voor zijn werk te Curaçao benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (1912). Hij keerde in 1909 naar Batavia terug, waar hij werd benoemd tot civiele cartograaf tweede klasse bij de Topografische Dienst aldaar. Werbata werd nu benoemd tot brigade-hoofd van de eerste opnemingsbrigade te Padang en werd hierna (1928) geplaatst bij de herzieningsbrigade van Centraal-Java in Magelang.

Portal.svg Portaal KNIL
Bronnen, noten en/of referenties
  • 1900. J. van R. J.D.V. Werbata. Ridder vierde klasse in de Militaire Willemsorde. Militair opzichter, eerste klasse opnemer. Eigen Haard, blz. 447-448
  • 2005. Peter van der Krogt, J.V.D. Werbata, een topograaf uit Oost-Indië, karteert in West-Indië: De eerste topografische kaarten van de Nederlandse Antillen, 1911-1915. Caert-Thresoor 24 (2005) 1: blz. 3-13.
  • 2006. P. van der Krogt. The Werbata-Jonckheer maps. The first topographic maps of the Netherlands Antilles, 1911-1915. International Symposium on “Old Worlds-New Worlds”: The History of Colonial Cartography 1750-1950. Utrecht University, Utrecht, The Netherlands, 21 to 23 August 2006. - (PDF-on-line)
  1. 1920. J. van Roon. De werkzaamheden van den Topografischen dienst in de Westerafdeeling van Borneo, 1886-1895. Bandoeng. Werbata’s rapport De opneming der Boven-Kapoeas staat op bladzijde 39-48.