John Cabot

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
John Cabot
Het 'patent' dat Cabot toestemming gaf voor zijn reizen
Replica van het schip Matthew

Giovanni Caboto (circa 1451 - circa 1498), beter bekend als John Cabot (de Engelse versie van zijn naam) was een Venetiaanse ontdekkingsreiziger en (her)ontdekte in 1497 in Engelse dienst Noord-Amerika.

Vroege leven[bewerken]

Hij werd vermoedelijk geboren in Genua, hoewel ook Gaeta bij Napels wel genoemd werd. Toen hij nog een kind was, verhuisde hij echter naar Venetië: in 1476 werd hij tot Venetiaan genaturaliseerd, en hij woonde toen al zeker 15 jaar in de stad. Hij trouwde met een Venetiaanse vrouw, Mattea geheten. Ze hadden drie zonen, Ludovico, Sebastiano en Sancio.

In de jaren '80 van de 15e eeuw bezocht hij in dienst van een Venetiaanse handelsfirma, en bezocht in elk geval het Oostelijke Middellandse Zeegebied en de Zwarte Zee. Zelf beweerde hij ook in Mekka geweest te zijn, maar dit lijkt onwaarschijnlijk. Mogelijk bedoelde hij Djedda of een andere Arabische haven aan de Rode Zee.

Vermoedelijk in 1490 verhuisde Caboto opnieuw, ditmaal naar Valencia in Spanje. Hij maakte plannen voor de bouw van een nieuwe haven van de stad, die welwillend werden ontvangen, maar uiteindelijk wegens geldgebrek toch niet werden geaccepteerd. Rond diezelfde tijd (begin 1493) keerde Columbus terug van zijn eerste reis, en mogelijk hierdoor vatte Caboto het plan op om ook zelf westwaarts naar de Oriënt te varen, al lijkt het waarschijnlijk dat hij ook al eerder met dat idee had gespeeld.

Naar Engeland[bewerken]

Omdat Spanje en Portugal geen belangstelling toonden, die hadden al voldoende aan hun reeds bestaande ontdekkingsreizigers, zocht hij naar een andere koninklijke sponsor voor zijn reis, en met die bedoeling reisde hij naar Bristol in Engeland. Kennelijk deed hij eind 1495 zijn voorstel aan Hendrik VII, en op 5 maart 1496 krijgt hij zijn letters patent van Hendrik waarin hij toestemming krijgt om op zoek te gaan naar nieuwe landen, en deze voor zichzelf en Engeland in bezit te nemen.

In de voorafgaande jaren waren er vanuit Bristol al een aantal expedities westwaarts gezonden. Sommigen geloven dat deze de rijke visgronden voor de kust van Newfoundland, of zelfs het eiland zelf hadden ontdekt; anderen betwijfelen dit.

Cabot zelf deed in 1496 zijn eerste poging, die echter mislukte. Over deze reis is verder weinig bekend.

Ontdekking van Amerika[bewerken]

In mei 1497 vertrok Cabot met een enkel schip, de Matthew, uit Bristol. Onder de bemanning waren een vriend van Cabot uit Bourgondië en een Genuese barbier, maar de meeste opvarenden waren zeelieden uit Bristol. Na ruim een maand varen, bereikte hij land. Waar hij precies landde is onbekend; Newfoundland en Cape Bretoneiland zijn de meest waarschijnlijke kandidaten, maar ook Maine en Labrador worden genoemd. Hij ging aan land, en nam het gebied namens Engeland in bezit. Hij vond sporen van menselijk leven, maar heeft nooit indianen ontmoet.[1]

Op de thuisreis stuurde hij te ver zuidelijk, waardoor hij bij Bretagne pas land zag. Na aankomst in Bristol op 6 augustus reisde hij meteen door naar Londen waar hij op 10 augustus een onderhoud met de koning had. Deze toonde zich verblijd met het nieuws, en hij gaf Cabot een beloning van £10 en een jaarlijks pensioen van £20. Ook werd er voor het volgende jaar een nieuwe expeditie van minstens 10 schepen gepland.

Er is maar weinig bekend over Cabots reis. Er is geen enkel verslag uit de eerste hand bekend. De belangrijkste bron is een brief van handelaar en spion John Day, geschreven aan een Spaanse admiraal (vrijwel zeker Columbus). Deze werd bij toeval in 1955 ontdekt in Spaanse archieven.

Bronnen, noten en/of referenties
  • Peter Firstbrook: The Voyage of the Matthew. John Cabot and the Discovery of North America. BBC Books, Londen, 1997.
  • Raymond John Howgego: Encyclopedia of Exploration to 1800. Hordern House, Potts Point, 2003
  • Samuel Eliot Morison: The European Discovery of America: The Northern Voyages. A.D. 500-1600. Oxford University Press, New York, 1971.

  1. Jaap ter Haar (2003): De wording van een wereldmacht. De geschiedenis van de Verenigde Staten, Uitgeverij Kok, Kampen, blz. 26.