Jommeke

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Jommeke

Jommeke muurschildering in Hasselt (Aan het Stadsmus)
Land van oorsprong	België
Originele taal	Nederlands
Creatieteam
Tekenaar(s)	Jef Nys
Publicatie
Uitgever	Mezzanine
Publicatiemedia	Stripboeken, kranten
Huidige status	Lopend
Eerste publicatie	30 oktober 1955
Officiële website
Literatuurportaal

Jommeke is een Vlaamse stripreeks voor de jeugd, getekend en geschreven door Jef Nys. De serie werd vanaf 1959 uitgegeven bij Uitgeverij Het Volk.

[bewerk] Publicatiegeschiedenis

Jommeke verscheen voor het eerst op 30 oktober 1955 in het weekblad Kerkelijk Leven (nu bekend als Kerk en Leven of het Parochieblad). Pas vier jaar later verscheen het eerste lange verhaal in de krant: De jacht op een voetbal. Sinds 1979 verschijnen de verhalen in kleur.

De vervolgverhalen verschenen eerst in de krant (Het Volk en andere), losse éénpaginagags verschenen tot de jaren zeventig in 't Kapoentje en Ohee. Deze werden later gebundeld en verschenen mee in de normale albumuitgaves (bijvoorbeeld in het album Dolle fratsen ). De Jommekesalbums werden door verschillende uitgeverijen uitgegeven. Album 1 tot 175 verscheen bij Het Volk. Album 176 tot 216 verscheen bij stripuitgeverij. Album 217 tot 228 verscheen dan weer bij Dupuis. En vanaf album 229 vond Jommeke onderdak bij uitgeverij Mezzanine.

Voor een lijst van de verschenen albums, zie lijst van albums van Jommeke

[bewerk] Kenmerken

Jommeke mag beschouwd worden als één van de traditionele krantenstrips die zo kenmerkend zijn voor de Vlaamse striptraditie. Van oorsprong een concurrent voor Suske en Wiske en Nero, die bij de concurrerende kranten verschenen, was Jommeke toch eerder gericht op een jonger publiek.

Jommeke is vertaald in het Frans (Gil et Jo), het Engels (Jeremy), het Duits (Peter und Alexander) en het Zweeds (Peter och Alexander), maar heeft buiten Vlaanderen nooit veel succes gekend.

[bewerk] Cover

Ook de cover onderging enige veranderingen. In het begin stond de titel onderaan de pagina. Vanaf album nr. 50 staat de titel bovenaan. Vanaf album nr. 92 kwam er een compleet nieuwe coverlay-out: de titel staat in een oranje ovaal, met daarnaast niet langer het hoofd van Jommeke, maar zijn hele bovenlijf en Flip op de linkerschouder. Album 104 betekent alweer een wijziging, die niet meer werd aangepast. De titel stond in het zwart, gecentreerd en niet meer in een oranje ovaal. De coverkleur werd wit. Het albumnummer staat nu rechtsboven in een lichtblauw kadertje.

[bewerk] Lijst van personages

Jommeke: avontuurlijk 11-jarig jongetje en tevens hoofdrolspeler, te herkennen aan zijn vreemde blonde kapsel (het strooien dakje).

Marie: de moeder van Jommeke.

Theofiel: de vader van Jommeke

Flip: Jommekes papegaai, die even vlot kan praten als mensen en vaak het hoogste woord voert. Hij wordt snel verliefd op vrouwen i.p.v. wijfjespapegaaien. Hij drinkt zich ook soms te pletter met alcohol en kan ook snel boos worden. Alhoewel hij in de hertekende versie van De jacht op een voetbal al werd opgevoerd, wordt hij oorspronkelijk pas in De zingende aap aan Jommeke geschonken door zijn nonkel pater.

Filiberke: Jommekes beste vriend. Een niet al te snuggere jongen die meestal totaal opgaat in zijn spelletjes en vaak het hele album lang een bepaalde rol blijft spelen. Hij heeft ook veel fantasie en uitvindingen (bv. een rotte appel die uit de boom valt, het spelen van een knolraap, kangoeroe spelen, ...). Oorspronkelijk had hij een spraakgebrek waardoor hij de letter r niet kon uitspreken.

Prospeer: de vader van Filiberke.

Charlotte: de moeder van Filiberke.

Pekkie: Filiberkes zwarte poedel. Hij is een goede speurhond, maar als hij worsten ruikt is hij niet bij te houden. Hij moet van Filiberke soms meedoen met zijn fantasie. Hij had deze gekregen van zijn oom Charel. Pekkie komt voor het eerst voor in De zingende aap.

Annemieke en Rozemieke: een blonde meisjestweeling. Ze kunnen heel goed hun mannetje staan. Ze kwamen voor het eerst in de tweede strip voor.

Greet: de moeder van Annemieke en Rozemieke.

Bert: de vader van Annemieke en Rozemieke.

Choco: de in een matrozenpak gestoken chimpansee met een voorliefde voor chocoladepasta. Choco is de aap van de Miekes. Hij is een goede helper, maar brengt ongewild soms de vrienden meer in de problemen. Annemieke en Rozemieke hebben hem pas in de 39ste strip gekregen van de mensen die ze in de 38ste strip hun kind terug brachten.

Professor Jeremias Gobelijn: een wetenschapper (volgens eigen zeggen professor in alles) met een walrussnor die zo verstrooid is dat hij zich voortdurend verspreekt en vergist met vaak noodlottige gevolgen. Jommeke en Filiberke hadden samen de professor uit de rivier gehaald in de Purperen pillen.

Professor Denkekop: een collega-professor van Gobelijn.

Professor Terragoras: een zeer slechte professor, die voor het eerst in album 93 opduikt, maar hij komt ook voor in album 178.

Anatool: slechterik die gespecialiseerd is in de rol van onbetrouwbare dienstknecht. Hij haat Jommeke heel fel maar soms is hij blij als er Jommeke is. Hij speelt al mee sinds het eerste album. In vele verhalen heeft hij ook een niet al te snuggere handlanger : Smosbol.

Kwak en Boemel: twee zwervers met een spraakgebrek die soms slechteriken zijn, soms bij de goeden horen. Ze spelen al mee sinds het eerste album en wonen in een hol onder de grond.

De Koningin van Onderland: gestoorde bewoonster van het kasteel van Achterberg die denkt dat ze koningin is, en af en toe ontsnapt uit het tehuis voor geesteszieken om Jommeke het leven zuur te maken. Ze kwam voor het eerst voor in het album De koningin van Onderland.

Elodie van Stiepelteen: een gravin die samen met haar kleine echtgenoot Odilon en hun al evenzeer in grootte verschillende honden Fifi en Tobias in een kasteel wonen. Jommeke, Filiberke en Flip hadden hen ontmoet in Diep in de put.

Odilon van Piependale: een baron die klein is en soms ook wat veel meemaakt. Hij kan hondrijden op Tobias die ook maar een kleine hond is. Hij is er maar in het album De zeven snuifdozen bijgekomen.

Jan Haring: een bebaarde zeekapitein die een schip heeft, genaamd De Kuip (vanaf album 142), had vroeger een boot De Plank, maar deze is gezonken. Hij komt voor het eerst in de 84ste strip voor.
Mic Mac Jampudding en Arabella: twee Schotten. Jampudding is de zwaar besnorde en erg gierige kasteeleigenaar en Arabella zijn meid die overal een grote paraplu meesleept. Hij kwam voor het eerst voor in Het Jampuddingspook.

Dikke Springmuis: indianenopperhoofd van de stam der Propere Voeten. Hij is maar zeer klein en gebruikt een bok om zich te verplaatsen. Hij kwam pas in Jommeke in de Far West voor.

Madam Pepermunt: in de V.S. wonende vrouwelijke miljardair die met pepermunt schiet. Ze heeft ook een goudmijn die van haar is. Ze heeft ook een klein hondje met een grote strik(om het beter te zien) en heet bobos. Ze kwam pas in het album Madam Pepermunt voor het eerst voor.

De begijntjes: een groep vrouwen die samenleven in een begijnhof.

Puddy Mac Rum: familie van Mic Mac Jampudding. Hij heeft een eigen eiland (Rum). Zijn vrouw heet Lolly Mac Rum en hij heeft twee zonen, Chicky en Chucky. Hij en zijn familie komen voor het eerst voor in album 113.

De drie heksen: Hakeneus, Knaagtand en Pierehaar zijn 3 heksen, die Jommeke voor het eerst in album 14 het leven zuur maken. Ze komen terug in album 168 en album 197.

Bella: een sprekende en muzikale koe, waarmee hij in album 5 kennis maakt in Zwitserland. Ze komt ook terug in album 104. In album 141 gaat Bella trouwen met El Toro.

Estella Saprinetta: een rijke gravin met een voorliefde voor katten. Als ze zingt, zingt ze zo vals als een kat. Estella Saprinetta komt niet zo veel voor in de verhalen, al speelt ze wel een belangrijke rol in Het piepende bed (nr. 89) en Het raadsel van Kiekebilleke (nr. 208).

Tita Telajora: een beroemde zangeres in de Verenigde Staten en een goede vriendin van Jommeke en z'n vrienden. Ze duikt voor het eerst op in het gelijknamige album Tita Telajora (nr. 55). In album 112 veliest Tita haar stem en met behulp van Jommeke kan ze haar stem laten terugkomen (door middel van het ei van de smartlapvogel).

[bewerk] Inhoud

Jommeke mikt op een jonger publiek. De teksten waren vroeger altijd duidelijk in het Vlaams opgesteld, bijvoorbeeld ge in plaats van je. Nu is men daar van afgestapt.

De verhalen zijn gemiddeld onder te verdelen in twee groepen: Jommeke en zijn vrienden trekken naar een exotisch land (bestaand, zoals Peru of de Far West, of verzonnen, zoals Asnapije), of een uitvinding van professor Gobelijn zorgt voor problemen in Zonnedorp, de woonplaats van Jommeke en zijn vrienden. De derde rode draad zijn de slechteriken Anatool en Kwak en Boemel die telkens weer gedwarsboomd worden door Jommeke.

[bewerk] Evolutie

In de eerste gagstrips was Jommeke een klein kereltje van ongeveer zes jaar, een directe concurrent van Bolleke van Marc Sleen.

Omdat de krantenstrip in Vlaanderen per definitie een vervolgverhaal was, moest Jommeke ouder worden (om de overgang van gags naar avonturen te kunnen maken) en de cast uitgebreid worden. Zo komt professor Gobelijn er bij vanaf Purperen pillen .

De eerste verhalen zijn een aftasten van de grenzen en een zoektocht naar een vast stramien, en zijn in enkele gevallen gebaseerd op scenario's die Jef Nys voordien al voor andere reeksen had gebruikt (De jacht op een voetbal was origineel De jacht op de teddybeer). Nadien werd de reeks meer bandwerk, zij het van een constant niveau met af en toe een uitschieter.

Algemeen worden de eerste dertig albums als gemiddeld de beste van de reeks beschouwd. Kinderen baas is de favoriet van Jef Nys zelf, terwijl De koningin van Onderland door vele oudere fans als het beste album wordt beschouwd.

[bewerk] De voorbode van Jommeke

Voor Jommeke in 1954 schreef Jef Nys enkele avonturen van De lotgevallen van Amedeus en Seppeke. Kenmerkend is dat deze reeks de voorloper is van Jommeke. Verschillende figuren zijn er al in aanwezig en hebben enige gelijkenis:

Seppeke > Jommeke
Papegaai Bacchus > Papegaai Flip
Mattias Corpusje > Professor Gobelijn
Schurk Anatool blijft schurk Anatool
De koningin van Onderland debuteert als Kasteelvrouw Zagoga Kwist.

Niet enkel de figuren maar ook de titels komen later terug, zij het onder aangepaste vorm.

(De jacht op een voetbal) > Jacht op een teddybeer
(De zonnemummie) > De diamanten mummie
(De schildpaddenschat) > De zilveren schildpad

[bewerk] Status

Jommeke is samen met Suske en Wiske, Kiekeboe en Nero al jaren de populairste strip van eigen bodem in Vlaanderen. Haar brave reputatie maakt er de kinderstrip bij uitstek van. Ondanks verschillende pogingen om de strip in het buitenland te doen aanslaan is ze buiten Vlaanderen nooit iets geworden.

In de Urbanusstrips van Urbanus en Willy Linthout wordt er al eens de draak gestoken met de figuur van Jommeke en vooral de brave reputatie ervan. Onder meer in Urbanusstrip 37; "Dertig varkensstreken" waar Urbanus, Amedee en Nabuko Donosor schuttingtaal gebruiken om ervoor te zorgen dat een ganse pagina waar Jommeke niets anders dan goede daden dreigde te doen niet ten ondergaat aan de braafheid.
In Urbanusstrip 30 ("Dertig floppen") spreekt Urbanus over Jommeke, Annemieke en Rozemieke.
In De strip van 7 - Het geheim van de kousenband - mag Jommeke het verhaal afsluiten zoals Wiske dat doet.
Bij Fanny op schoot - tracht Fanny, tevergeefs doorheen het hele album Jommeke te bereiken voordat het verhaal afgelopen is.
Paul Mennes schreef ooit het stuk "Oedipus in Zonnedorp" waarin hij de relatie van Jommeke tot de Koningin van Onderland onderzocht en tegelijkertijd ook allerlei lachwekkende omschrijvingen van de personages en naïeviteit van de situaties beschreef.

[bewerk] Weetjes

Achttien Jommekesalbums werden in de periode 1987 - 2005 hertekend, om de redenen dat het Jommekesfiguur was veranderd, het inkten was kwalitief ontoereikend en in sommige verhalen kwamen voorwerpen voor die kinderen van vandaag niet meer (her)kennen zoals: tv-antennes, wijwatervaatjes en bandopnemer, ... Ze worden in de vernieuwde versies weggelaten of geactualiseerd.
Jef Nys' rondreis in 1972 door Zuid-Amerika leverde inspiratie op voor drie albums: