Jommeke (stripreeks)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jommeke
Land van oorsprong Vlag van België België
Oorspronkelijke taal Nederlands
Genre humoristische strip, kinderstrip, avonturenstrip
Creatieteam
Bedenker(s) Jef Nys
Schrijver(s) Jef Nys, Gerd Van Loock - Jan Ruysbergh
Tekenaar(s) Jef Nys, Gerd Van Loock - Hugo de Sterk - Philippe Delzenne
Publicatie
Uitgever Ballon-Media
Publicatiemedia Stripboeken, kranten
Huidige status Lopend
Eerste publicatie 30 oktober 1955
Website
Portaal  Portaalicoon   Strip

Beluister

(info)

Jommeke is een Vlaamse stripreeks voor de jeugd die werd bedacht en ook oorspronkelijk werd getekend en geschreven door Jef Nys. Later werd zijn werk voortgezet door Gerd Van Loock, Hugo de Sterk en Philippe Delzenne (tekenaars), Jan Ruysbergh en Gerd Van Loock (schrijvers).

Publicatiegeschiedenis[bewerken]

Jommeke verscheen voor het eerst op 30 oktober 1955 in het weekblad Kerkelijk Leven (nu bekend als Kerk en Leven of het Parochieblad). Pas vier jaar later verscheen het eerste lange verhaal in de krant: de purpere pillen. De vervolgverhalen verschenen eerst in de krant (Het Volk en andere), losse eenpaginagags verschenen tot de jaren zeventig in 't Kapoentje en Ohee. Deze werden later gebundeld en verschenen mee in de normale albumuitgaves (bijvoorbeeld in het album Dolle fratsen ).

De Jommekesalbums werden door verschillende uitgeverijen uitgegeven. Album 1 tot 175 verscheen bij Het Volk. Album 176 tot 216 verscheen bij De Stripuitgeverij. Album 217 tot 228 verscheen dan weer bij Dupuis. Vanaf album 229 tot 241 vond Jommeke onderdak bij uitgeverij Mezzanine. En vanaf album 242 tot op heden bij uitgeverij Ballon-Media. Inmiddels zijn er meer dan 50 miljoen exemplaren verkocht.[1] Sinds 1979 verschijnen de verhalen in kleur.

Inhoud[bewerken]

Jommeke mikt op een jonger publiek. De teksten waren vroeger altijd duidelijk in het Vlaams opgesteld. Kenmerkend hiervoor is het gebruik van ge in plaats van je. Vlaams wordt zeer lang (1959 - 1989) gebruikt in de reeks: Vanaf album 1 tot en met album 153. Nu is men van de gij-vorm afgestapt.

De verhalen zijn gemiddeld onder te verdelen in twee groepen: Jommeke en zijn vrienden trekken naar een exotisch land (bestaand, zoals Peru of de Far West, of verzonnen, zoals Asnapije en Benistal), of een uitvinding van professor Gobelijn veroorzaakt problemen in Zonnedorp, de woonplaats van Jommeke en zijn vrienden. De derde rode draad zijn de slechteriken Anatool, de koningin van Onderland en Kwak en Boemel die telkens weer gedwarsboomd worden door Jommeke.

Dieren spelen, anders dan in de andere Vlaamse krantenstrips, een prominente rol. Alle hoofdfiguren hebben een eigen huisdier, met elk een eigen bepaalde sterkte. Zij komen vaak van pas als hulp in redmiddel in heel wat verhalen.

Evolutie[bewerken]

In de eerste gagstrips was Jommeke een klein kereltje van ongeveer zes jaar, een directe concurrent van Bolleke van Marc Sleen.

Omdat de krantenstrip in Vlaanderen per definitie een vervolgverhaal was, moest Jommeke ouder worden (om de overgang van gags naar avonturen te kunnen maken) en de cast uitgebreid worden. Zo komt professor Gobelijn er bij vanaf Purperen pillen. Vanaf album 57 maakt hij de huidige Vliegende Bol.

De eerste verhalen zijn een aftasten van de grenzen en een zoektocht naar een vast stramien, en zijn in enkele gevallen gebaseerd op scenario's die Jef Nys voordien al voor andere reeksen had gebruikt (De jacht op een voetbal was origineel De jacht op de teddybeer). Nadien werd de reeks meer bandwerk, zij het van een constant niveau met af en toe een uitschieter.

Kinderen baas is de favoriet van Jef Nys zelf, terwijl Paradijseiland door vele fans als het beste album wordt beschouwd.[2]

Kenmerken[bewerken]

Jommeke mag beschouwd worden als één van de traditionele krantenstrips die zo kenmerkend zijn voor de Vlaamse striptraditie. Van oorsprong een concurrent voor Suske en Wiske en Nero, die bij de concurrerende kranten verschenen, was Jommeke toch eerder gericht op een jonger publiek.

Jommeke is vertaald in het Frans (Gil et Jo), het Engels (Jeremy and Frankie), het Duits (Peter und Alexander) en het Zweeds (Peter och Alexander), maar heeft buiten Vlaanderen nooit veel succes gekend. Sinds 2011 verschijnt Jommeke in Duitsland in een nieuwe vertaling onder behoud van de originele namen.

Omslag[bewerken]

Ook de omslag onderging enige veranderingen. In het begin stond de titel onderaan de pagina. Vanaf album nr. 50 staat de titel bovenaan. Vanaf album nr. 92 kwam er een compleet nieuw omslagontwerp: de titel staat in een oranje ovaal, met daarnaast niet langer het hoofd van Jommeke, maar zijn hele bovenlijf en Flip op de linkerschouder. Album 104 betekent alweer een wijziging, die niet meer werd aangepast. De titel stond in het zwart, gecentreerd en niet meer in een oranje ovaal. De omslagkleur werd wit. Het albumnummer staat nu rechtsboven in een lichtblauw kadertje. Wel verandert de manier waarop Jommeke is getekend zo nu en dan. Zo werd onlangs bijvoorbeeld zijn haar op de omslag niet meer volledig geel getekend maar kreeg het schaduw.

Albums[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Voor een lijst van de verschenen albums, zie lijst van albums van Jommeke.

Personages[bewerken]

Hoofdpersonages[bewerken]

Jommeke
is een avontuurlijk elfjarig jongetje en hoofdpersonage van de stripreeks. Hij vindt meestal wel een oplossing als ze in een gevaarlijke situatie zijn.
Flip
is een papegaai en Jommekes huisdier. Hij kan daadwerkelijk met anderen praten en is zeer intelligent, maar ook eigenwijs, hoogmoedig en pesterig.
Filiberke
is een goede vriend van Jommeke. Filiberke heeft veel fantasie en speelt vaak in een verhaal een bepaalde zelfverzonnen rol.
Pekkie
is de hond van Filiberke. Hij is een goede speurhond en een trouwe speelkameraad van Filiberke.
Annemieke en Rozemieke
een identieke meisjestweeling.
Choco
is het aapje van De Miekes. Hij dankt zijn aan het feit hij graag chocopasta eet.
Professor Gobelijn
is professor in alles. Hij heeft vele uitvindingen op zijn naam staan. Zijn verstrooidheid zorgt vaak voor problemen.
Anatool
is de slechterik uit de reeks.
De koningin van Onderland
is een geesteszieke vrouw die geregeld uit een instelling ontsnapt.

Nevenpersonages[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Voor een lijst van de personages, zie Lijst van personages van Jommeke.

Situering[bewerken]

Jommeke en zijn vrienden wonen in het fictieve dorp 'Zonnedorp'. Hoewel dit niet eenduidig gesteld wordt, is het doorheen de reeks duidelijk dat Zonnedorp in de provincie Antwerpen ligt. Het dorp ligt niet zo ver van de haven van Antwerpen en van het heidegebied in de Kempen. Het ligt ook relatief ver van de Belgische kust. Gezien Jef Nys uit Antwerpen afkomstig is, is het ook logisch dat Antwerpen in deze regio gesitueerd moet worden.

Doorheen de reeks bezoeken Jommeke en zijn vrienden tal van landen en steden. Daar zijn heel wat fictieve plaatsen bij, zoals Paradijseiland, Asnapije, Trapatropia, Benistal, ... Er zijn ook landen bij die in de werkelijkheid compleet onmogelijk zijn met inwoners die zelfs een niet-menselijk uiterlijk hebben, zoals Kabouterland, Pimpeltjesland, ... Toch zijn er ook heel wat reële steden en landen die bezocht worden. Een overzicht :

Andere uitvoeringen[bewerken]

Film[bewerken]

Er werd in 1968, door Jef Nys zelf, een verfilming gemaakt van het gelijknamige stripalbum De schat van de zeerover.

Nuvola single chevron right.svg Voor de film van Jommeke, zie De schat van de zeerover (film)

Op 28 november 2008 stonden de personages van Jommeke als model voor de acteursploeg van Neveneffecten. Met als titel "Schatten uit de diepte" die uitgezonden werd op Canvas.

Jommekesland[bewerken]

Naar aanleiding van de strip Jommeke in Bobbejaanland werd er tussen 1978 en 1982 in Bobbejaanland een Jommekesland gebouwd.

Opvolging[bewerken]

In 1972 kwam er hulp voor tekenaar Jef Nys bij het bedenken en tekenen van de Jommekesalbums. Onderstaande tekenaars en schrijvers kregen al eens de verantwoordelijkheid voor een Jommeke-strip.

Jef Nys stelde bij testament een aantal voorwaarden aan voortzetting van de reeks. Er werd vastgelegd dat Jommeke, onder de strikte regels van geen geweld, geen wapens, geen seks, geen drugs en dergelijke dingen, blijvend getekend mag worden.

Status[bewerken]

Jommeke is samen met Suske en Wiske, De Kiekeboes en Nero al jaren de populairste strip van eigen bodem in Vlaanderen. Ondanks verschillende pogingen om de strip in het buitenland te doen aanslaan is ze buiten Vlaanderen nooit iets geworden.

In heel wat andere stripreeksen maakte Jommeke een gastoptreden. In de Urbanusstrips van Urbanus en Willy Linthout wordt er al eens de draak gestoken met de figuur van Jommeke en vooral de moraliserende reputatie ervan. Onder meer in het album "Dertig varkensstreken" waar Urbanus, Amedee en Nabuko Donosor schuttingtaal gebruiken om ervoor te zorgen dat een hele pagina met Jommekes goede daden niet ten ondergaat aan de braafheid. In "Dertig floppen" besluit Urbanus zich als Jommeke te vermommen en vertrekt in het laatste prentje naar Annemieke en Rozemieke. Ook in andere reeksen had Jommeke een cameo, in Het geheim van de kousenband mag Jommeke het verhaal afsluiten zoals Wiske dat doet. In het Kiekeboealbum Bij Fanny op schoot tracht Fanny Kiekeboe, tijdens het hele album tevergeefs Jommeke te bereiken voordat het verhaal afgelopen is. In album "Paniek in Stripland" is er ook een verwijzing naar Jommeke.

In 1973 tot 1974 werd er ook een piraatversie van Jommeke uitgegeven: Willeke.

Achttien Jommekesalbums werden in de periode 1987 - 2005 hertekend. Het inkten was soms kwalitatief ontoereikend en in sommige verhalen kwamen voorwerpen voor die kinderen van vandaag niet meer (her)kennen, zoals: tv-antennes, wijwatervaatjes en bandopnemers. Ze werden in de vernieuwde versies weggelaten of geactualiseerd.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. taalblad.be - Jommeke presenteert het nieuws. Bezocht 24-04-2010
  2. Jommeke top-10 op stripspeciaalzaak.be geraadpleegd op 05 10 2009