Jonas Staal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Jonas Staal (1981) is een Nederlands beeldend kunstenaar. Zijn werk behandelt de relatie tussen kunst, politiek en ideologie en is regelmatig aanleiding geweest voor publiek debat.

Werken[bewerken]

New World Summit (2012-..)[bewerken]

In mei 2012 kondigde Staal via zijn pamflet ‘Kunst ter verdediging van de democratie’[1] in het NRC Handelsblad de oprichting van zijn artistieke en politieke organisatie New World Summit aan. Deze organisatie wil middels ‘alternatieve parlementen’ een platform bieden aan organisaties die ‘buiten’ de democratie geplaatst worden,[2] bijvoorbeeld door middel van zogeheten internationale terreurlijsten die hen door bevriezing van banktegoeden en een reisverbod tot de ‘grens’ van het politieke systeem verklaren.[3] Tijdens de eerste New World Summit die plaatsvond op 4 en 5 mei 2012 in de Sophiensaele te Berlijn spraken vier vertegenwoordigers van organisaties die waren opgenomen op deze terreurlijsten en drie van hun advocaten.[4] Staal zegt met zijn organisatie te willen verkennen in hoeverre kunst kan opereren als instrument voor het scheppen van een ‘alternatieve politieke ruimte’, daar waar politiek niet in staat zou zijn te handelen naar de belofte van wat hij een ‘fundamentele democratie’ noemt en heeft inmiddels een drietal volgende edities aangekondigd.[5] In november 2013 ging in het Utrechtse kunstcentrum BAK de New World Academy van start. Tijdens een meerdaags congres werd er door Staal en een reeks internationale gasten gezocht naar verzetsmogelijkheden tegen 'de dominantie van de kapitalistische democratie'.

Politiek Kunstbezit I-IV (2010-2012)[bewerken]

In 2010 realiseerde Staal de tentoonstellingen 'Politiek Kunstbezit' [6] en 'Politiek Kunstbezit II: Vrijdenkersruimte';[7] in 2011 ‘Politiek Kunstbezit III: Gesloten Architectuur’[8] en in 2012 'Politiek Kunstbezit IV: Vrijdenkersruimte vervolgd' waarin hij onderzoek deed naar de rol van hedendaagse kunst in het politieke proces. Het eerste deel vond plaats in tentoonstellingruimte TENT. in Rotterdam tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2010,[9] waar hij kunstcollecties toonde van alle betrokken politieke partijen.[10] Het tweede deel vond plaats in het Van Abbemuseum in Eindhoven, en bestond uit kunstwerken die waren geselecteerd door de liberale Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) en de Partij voor de Vrijheid (PVV) in hun ‘Vrijdenkersruimte’: een tentoonstellingsruimte die de partijen in 2008 in hun eigen kantoorruimten hadden opgericht voor kunstenaars die te maken kregen met religieuze (Islamitische) censuur.[11][12] Het derde deel opende in Extra City Kunsthal in Antwerpen[13] en vervolgde middels een theaterstuk in Frascati Amsterdam [14] rondom het architectonische werk van de extreem-rechtse PVV politica Fleur Agema. Tijdens haar masterstudie architectuur ontwikkelde zij een gevangenismodel in een 344 pagina’s tellende tekst getiteld ‘Gesloten architectuur’ (2004).[15] Staal werkte haar model met architecten uit tot een publicatie, film, maquette en theatervoorstelling, en analyseerde deze als een ‘ideologische blauwdruk’ van de huidige samenleving. [16] Hij legt daarbij verbanden met de steun van de PVV aan het regeringsbeleid van kabinet Rutte I.[17] [18] Het vierde deel vond plaats in het Van Abbemuseum te Eindhoven en in tentoonstellingsruimte De Appel te Amsterdam door een oproep van Rogier Verkroost, politicus van Democraten 66 (D66) te Eindhoven en Jesse Klaver, politicus van de landelijke fractie van GroenLinks, om de in 2011 door de VVD en PVV gesloten Vrijdenkersruimte[19] onmiddellijk te heropenen.[20] [21] Deze nieuwe Vrijdenkersruimten werden door Staal en het museum ondersteund,[22] en openden in september 2012[23] [24] en vervolgden in Amsterdam met een ruimte samengesteld door Carolien Gehrels, wethouder kunst en cultuur voor de Partij voor de Arbeid in Amsterdam.[25]

De Geert Wilders werken 2005-2008[bewerken]

Van 2005 tot 2008 werd Staal door het Openbaar Ministerie vervolgd voor bedreiging van Partij voor de Vrijheid politicus Geert Wilders.[26] Staal had in april van dat jaar anoniem een project gerealiseerd getiteld 'De Geert Wilders werken',[27] eenentwintig zogenaamde herdenkingsmonumenten in de openbare ruimte van Rotterdam en Den Haag, bestaande uit een fotocollage en ingelijst portret van Wilders, witte rozen, waxinelichtjes en een knuffelbeertje. Hoewel politiewoordvoerders stelden dat zij niet wisten of het hier ging om een vorm van bedreiging of steunbetuiging door aanhangers van Wilders deed de politicus aangifte van bedreiging.[28] Toen Staal het project bekend maakte en zich vrijwillig meldde bij de politie in Rotterdam werd hij gearresteerd en daarna vervolgd voor bedreiging met de dood van een lid van de Staten-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden. De rechtszaken zag de kunstenaar als onderdeel van zijn werk, en kondigde hij door middel van uitnodigingen aan als ‘publiek debat’ waarin de sleutelfiguren in de rechtszaak werden opgevoerd als personages in een theater getiteld ‘De Geert Wilders werken – Een rechtszaak I-II’.[29] Deze vonden plaats in 2007 aan het kantongerecht in Rotterdam en in 2008 in het Gerechtshof in Den Haag. Staal hield zijn pleidooi in de vorm van een manifest dat werd gepubliceerd in het Cultureel Supplement van het NRC Handelsblad.[30]

Overige projecten[bewerken]

Staal werkt vaker in multidisciplinaire verbanden, zoals met schrijver Vincent W.J. van Gerven Oei.[31] Met hem en theatergroep Wunderbaum[32] realiseerde hij onder meer het project 'The Plays of Cho Seung-Hui: Richard McBeef',[33] een opvoering van het gelijknamige script van de Amerikaans-Koreaanse ‘high school shooter’ Cho Seung-Hui. Cho is onderdeel van een beweging van jongeren die hun klasgenoten, docenten en uiteindelijk zichzelf vermoorden, en daarbij een veelheid van documenten achterlaten zoals manifesten en video’s.[34] Staal en Van Gerven Oei wilden door het opvoeren van zijn toneelstuk het kader verbreden waarin wordt gediscussieerd over deze jongeren en de betekenis van hedendaags verzet. Met beeldend kunstenaar Hans van Houwelingen en Partij van de Arbeid (PvdA) politica Carolien Gehrels realiseerde hij in projectruimte W139 in Amsterdam het project ‘Allegories of Good and Bad Government’, [35] een vierdaags debat, gekoppeld aan een tentoonstelling en lezingenserie, waarin vier kunstenaars en vier politici vier dagen en drie nachten samen verbleven. In dit doorlopende gesprek onderzochten zij de mogelijkheid van een gedeeld project tussen hun beider disciplines, vanuit de overtuiging dat kunst en politiek zich verbonden weten als medevormgevers van de samenleving.[36] [37] In 2012 kondigde hij met designcollectief Metahaven[38] in samenwerking met voormalig GroenLinks kamerlid Mariko Peters en het Icelandic Modern Media Initiative aan te werken aan een software applicatie met de naam ‘0.’ (spreek uit: ’Nulpunt’), een kruising tussen Wikileaks en social media.[39] Het programma moet als instrument gaan werken om een actieve burgermacht te mobiliseren voor dagelijkse controle van de overheid, bijvoorbeeld door de hernieuwde Wet Openbaar Bestuur (WOB) consequent toe te passen.[40]

Bibliografie[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Staal, Jonas (12-04-2012) ‘Kunst ter verdediging van de democratie’, NRC Handelsblad / Cultureel Supplement
  2. 7th Berlin Biennale video archive Interview with Jonas Staal on the New World Summit
  3. Website New World Summit Zie ‘About'
  4. Van Gerven Oei, Vincent; Groves, Adam Staley (05-05-2012) ‘Notes from the Alternative Parliament’, een verslag van de New World Summit in Berlijn, Continent.cc
  5. Former West video archive (29-09-2012) ‘Art, Democratism and Fundamental Democracy’, lezing over de New World Summit tijdens het 3e Former West Congres in Utrecht
  6. Politiek Kunstbezit publicatie
  7. Politiek Kunstbezit II: Vrijdenkersruimte publicatie
  8. Politiek Kunstbezit III: Gesloten architectuur publicatie
  9. Redactie Metropolis M (19-02-2010) "Kunstenaars onderzoeken politieke propaganda", Metropolis M'
  10. Schröder, Rob; Staal, Jonas: Politiek Kunstbezit documentaire
  11. Redactie NRC Handelsblad (31-07-2008) "'Vrijdenkersruimte' VVD en PVV is open"
  12. 4Art, AVRO (2011) Ann Demeester in gesprek met Jonas Staal over de Vrijdenkersruimte
  13. Website Extra City Tentoonstelling 1:1, Hans van Houwelingen en Jonas Staal, Extra City Kunsthal Antwerpen
  14. Theater Encyclopedie Politiek Kunstbezit III: Gesloten architectuur – De maatschappij als gevangenis
  15. Website PVV Curriculum Vitae Fleur Agema
  16. Website Jonas Staal Publicatie, film en maquette 'Politiek Kunstbezit III: Gesloten Architectuur'
  17. Wensink, Herien (07-11-2011) “Opsluiten, uitsluiten”, NRC Handelsblad
  18. Staal, Jonas (08-12-2011) “De samenleving als gevangenis”, Groene Amsterdammer
  19. Redactie Volkskrant (26-08-2011) ‘Vrijdenkersruimte VVD en PVV alweer opgeheven’
  20. D66 Eindhoven (30-08-2011) ‘D66 wil Vrijdenkersruimte naar Eindhoven halen’
  21. Groenlinks.nl (12-11-2011) Klaver neemt Vrijdenkersruimte over’
  22. Staal, Jonas (15-09-2012) ‘Vrijdenkersruimte Vervolgd’, Joop.nl
  23. Verkroost, Rogier (30-10-2012) ‘Zonder vrije rafelrand geen populaire cultuur’, spreektekst Vrijdenkerslezing op website D66 Eindhoven
  24. Klaver, Jesse (17-11-3012) ‘Nederland als Vrijdenkersruimte’, spreektekst Vrijdenkerslezing op website Joop.nl
  25. Gehrels, Carolien (06-10-2012) ‘De Stad is de Vrijdenkersruimte’, spreektekst Vrijdenkerslezing op website PvdA Amsterdam
  26. Vinckx, Yaël (03-08-2007) 'Kunstenaar: Wilders mijn muze', NRC Handelsblad
  27. Website Jonas Staal 'De Geert Wilders werken 2005-2008'
  28. Redactie Rotterdams Dagblad (21-05-2005), "Foto's Wilders opgehangen in straten op Zuid"
  29. Website Jonas Staal De Geert Wilders werken - Een rechtszaak I-II
  30. Staal, Jonas (16-05-2010) "Liever een bedreiger dan een gemarginaliseerde pion", NRC Handelsblad / Cultureel Supplement
  31. Website Vincent W.J. van Gerven Oei http://www.vangervenoei.com website schrijver Vincent W.J. van Gerven Oei
  32. Website Wunderbaum http://www.wunderbaum.nl/
  33. Website Jonas Staal The Plays of Cho Seung-Hui: Richard McBeef
  34. Kouter, Vincent (04-01-2010) "Bloedbad Virginia was daad van verzet", De Volkskrant
  35. Website W139 Allegories of Good and Bad Government in W139 Amsterdam
  36. Van Houwelingen, Hans; Staal. Jonas (21-04-2011) "Macht van ware woorden", Groene Amsterdammer
  37. Lütticken, Sven (01-2012) 'General Performance', E-Flux Journal #1
  38. Website designcollectief Metahaven http://www.metahaven.net
  39. Website 0. http://www.nulpunt.org
  40. Van der Velden, Daniel; Kruk, Vinca; Staal, Jonas (04-2012) ‘Pleidooi voor een lekkende overheid’, 609 Magazine