Jordanië
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| المملكة الأردنّيّة الهاشميّ Al Mamlakah al Oerdoeniyah al Hashimiyah |
|||
|
|||
|
|
|||
| Basisgegevens | |||
| Officiële landstaal: | Arabisch | ||
| Hoofdstad: | Amman | ||
| Regeringsvorm: | Parlementaire monarchie (Koninkrijk) | ||
| Staatshoofd: | Koning Abdullah II | ||
| Regeringsleider: | Ali Abul Ragheb | ||
| Religie: | Soennisme 92% Christelijk 6% | ||
| Oppervlakte: | 89.342 km² [1] (0,03% water) | ||
| Inwoners: | 5.100.981 (2004)[2] 6.198.677 (2008)[3] (69,4/km² (2008)) |
||
| Overige | |||
| Volkslied: | As-salam al-malaki al-oerdoeni | ||
| Munteenheid: | Jordaanse dinar (JOD) |
||
| UTC: | +2 | ||
| Nationale feestdag: | 25 mei | ||
| Web | Code | Tel. | .jo | JOR | 962 | ||
| Voorgaande staten | |||
←  ←  |
1946 1958-1958 |
||
| Topografie | |||
 |
|||
| Zie ook | |||
|
|||
Jordanië, officieel het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië, is een land ten oosten van de rivier de Jordaan, gelegen tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever in het westen, Syrië in het noorden, Irak in het noordoosten en Saoedi-Arabië in het zuidoosten.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
 Zie Geschiedenis van Jordanië voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Jordanië was een deel van het Ottomaanse Rijk tot 1917, toen Turkije - in de Eerste Wereldoorlog - door de geallieerde troepen werd verslagen. Jordanië maakte in 1922 kortstondig deel uit van het Britse mandaatgebied Palestina. Maar reeds in 1923 werd Abdullah van Jordanië tot Emir van Transjordanië verklaard. Op 1 maart 1946 werd het land formeel onafhankelijk; het bleef Transjordanië ('over de Jordaan') heten.
Toen de Verenigde Naties in 1947 - na het beëindigen van het Britse mandaat - besloten Palestina op te delen in een Joodse en een Arabische staat, kwam de Palestijnse bevolking in opstand en dreigde de Arabische Liga de Joodse kolonie aan te vallen. Koning Abdullah, wiens koninkrijk deel uitmaakte van de Liga, sloot daarop een geheime overeenkomst met het Joods Agentschap om Palestina te verdelen tussen de toekomstige Joodse staat en Transjordanië. Hij beloofde bij een eventuele oorlog de grenzen van de Joodse staat, zoals beschreven in het verdelingsplan, te zullen respecteren. Deze overeenkomst kreeg de zegen van de Britse minister van Buitenlandse zaken Ernest Bevin.
Toen na het vertrek van de Britse mandaattroepen oorlog uitbrak tussen de zojuist uitgeroepen staat Israël en de Arabische Liga slaagde het Jordaanse leger erin heel het Arabische gebied aangrenzend aan het koninkrijk te bezetten. (Later zou dit gebied de Westelijke Jordaanoever gaan heten.) Israël kon zich ondertussen concentreren op het noordelijk en zuidelijk front tegen de andere Arabische legers, die veel zwakker waren dan het Jordanisch Arabische Legioen. De enige keer dat het tot een direct treffen kwam tussen de Joodse troepen en het Arabische Legioen was in de strijd om Jeruzalem. Over de verdeling van de stad, die in het Corpus Separatum lag, hadden Abdullah en de Joodse leiding tijdens de onderhandelingen geen consensus kunnen bereiken. Na zware gevechten kwam Oost-Jeruzalem, waaronder de oude stad, in Jordaanse handen, terwijl de Israëliërs het westelijke gedeelte bezetten.
Op 3 april 1949 tekenden Israël en Transjordanië een bestand en op 24 april 1950 annexeerde het koninkrijk formeel het bezette gebied (de Westelijke Jordaanoever) en veranderde zijn naam in Jordanië. Slechts het Verenigd Koninkrijk en Pakistan erkenden deze annexatie, terwijl de meeste Arabische landen haar sterk afkeurden.
Op 20 juli 1951 werd koning Abdullah I bij het betreden van de Rotskoepelmoskee in Jeruzalem door een Palestijn gedood. Ook zijn kleinzoon, de latere koning Hoessein werd door een kogel geraakt, maar overleefde de aanslag. In 1951, gedurende het korte leiderschap van Koning Talal, werd een liberale grondwet ingevoerd. Jordanië werd een constitutionele monarchie. Na een staatsgreep in 1957 ontbond Koning Hoessein (1953-1999) echter het parlement. Daarna regeerde hij vrijwel als alleenheerser, totdat hij in 1992 politieke partijen weer toestond.
In 1967 werd de Westelijke Jordaanoever door Israël op Jordanië veroverd, en tot bezet gebied gemaakt (alleen Oost-Jeruzalem werd ingelijfd). Zo'n 200.000 Palestijnen vluchtten naar Jordanië. De Palestijnse strijders en Jordaanse regeringstroepen vielen hierna herhaaldelijk de Westelijke Jordaanoever binnen. Israëlische vergeldingsacties en aanvallen op Jordanië ondermijnden de stabiliteit van het land.
In 1970 kaapte het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina drie westerse vliegtuigen, waarna de vliegtuigen in Jordanië landden. Na acht dagen van gevechten tussen regeringstroepen en Palestijnse guerrilla's, die de kapers beschermden, werd een bestand getekend. De stabiliteit van het land kwam echter direct in gevaar en de koning besloot de militante Palestijnen uit zijn land te verwijderen. In de maanden daarna werden de Palestijnse strijders verslagen en Jordanië uitgezet. In juli 1971 waren hun laatste bases vernietigd.
Volgens sommigen richtte koning Hoessein daarna in de jaren zeventig bloedbaden aan onder de Palestijnse bevolking van Jordanië, die zijn regime zouden ondermijnen. De internationale aandacht hier aangaande was zeer beperkt.
In 1989 liet koning Hoessein weer verkiezingen toe en gaf hij het parlement en de regering geleidelijk grotere macht. Vanaf 1992 mochten weer partijen gevormd worden. In 1993 hield Jordanië, voor het eerst sinds 1956, verkiezingen waar meerdere partijen aan meededen. In 1994 werd een vredesverdrag getekend met Israël.
[bewerken] Geografie en demografie
De hoofdstad van Jordanië is Amman, die met 1.430.000 inwoners de grootste stad van het land is. Andere steden zijn Akaba, Al-Karak, Az-Zarqa, Irbid, Ma'an, Rihab, Madaba en Jerash.
Het land is onderverdeeld in twaalf gouvernementen
De bekendste rivier is de Jordaan, langs de grens met Israël en de Westelijke Jordaanoever. De Dode Zee is in feite een meer. Het land heeft via de Golf van Akaba een open verbinding naar de Rode Zee en daarmee met de rest van de wereld.
90% van het Jordaanse grondgebied is woestijn. Een nauwe strook langs de oostelijke oever van de Jordaan is - vooral dank zij irrigatie - een vruchtbare streek waar aan land- en vooral tuinbouw wordt gedaan.
[bewerken] Bevolking
- Bevolkingsgroepen: Arabieren (waaronder een groot deel Palestijnen) 98%, Tsjerkessen 1%, Armeniërs 1%, Turken, Koerden
- Bevolkingsgroei: 2,49% (2006); in de 20e eeuw is de bevolking meer dan vertienvoudigd; in 1900 waren er 450.000 Jordaniërs [4].
- Talen: Arabisch (officiële taal), Engels
[bewerken] Religies
- Soennieten 92% van de totale bevolking.
- Christenen 6%: vooral Oosters-orthodoxen maar ook Melkitisch katholieken, Rooms-katholieken, Syrisch orthodoxen, Kopten, Armeens orthodoxen en Protestanten.
[bewerken] Politiek en bestuur
- Politiek systeem: Parlementaire monarchie. De volksvertegenwoordigers worden om de 4 jaar gekozen; de senaat wordt om de 4 jaar benoemd door de koning.
- Staatshoofd: koning Abdullah II van Jordanië (sinds 1999)
- Regeringsleider: Maaruf al-Bakhit (sinds november 2005)
- Ministerraad: 25 personen, waaronder 4 vrouwen.
De regering voert hervormingen door om het land te moderniseren.
Het land kent nog geen echte persvrijheid. Hoewel er onafhankelijke media bestaan wordt kritiek op bevriende naties bestraft met gevangenisstraf. Kritiek op de koning is ondenkbaar in Jordanië.
[bewerken] Koningen van Jordanië
.jpg)
| Naam | Jaar van kroning | Jaar van abdicatie |
|---|---|---|
| Abdullah I | 1923 | 1951 |
| Talal | 1951 | 1952 |
| Hoessein | 1952 | 1999 |
| Abdullah II | 1999 | heden |
Het Jordaanse Koningshuis behoort tot de dynastie van de Hasjemieten en stamt af van Hasjem, de overgrootvader van de profeet Mohammed.
[bewerken] Economie
- BNP: $26.8 miljard ($4700 per inwoner) (2005)
- Groei BNP: 6.1% (2005)
- Inflatie: 4.5% (2005)
- Werkloosheid: 12.5% (2004)
- Ontwikkelingshulp: Ontvangen $552 miljoen(2000)
Aandelenbeurs: Amman Stock Exchange
[bewerken] Productie
- Landbouw: fruit, groente, graan
- Delfstoffen: fosfaat, kalium, oliehoudende schalie
- Industrie: olieraffinage, cement
[bewerken] Handel
- Export: $1,00 miljard
- Exportproducten: chemische producten, kunstmeststoffen, halffabrikaten
- Exportpartners: India (16%), Irak (9%), Saoedi-Arabië (9%)
- Import: $3,292 miljard
- Importproducten: machines, voedingsmiddelen, brandstof
- Importpartners: Irak (15%), Duitsland 11%, Verenigde Staten 10%
- Havens: Akaba
[bewerken] Bezienswaardigheden
- De archeologische site op de citadel van Amman
- De ruïnestad Petra en Siq al-Berid
- De archeologische sites van Jerash, van Gadara, van Pella, van Baydha
- De woestijnkastelen: Qasr Hraneh, Quseir Amra, Qasr Azraq, Qasr Mushatta
- De kruisvaardersburcht Kerak
- Het stadje Madaba en de Berg Nebo
- De natuurgebieden Wadi Rum, Wadi Mujib, Dana
- De Dode Zee
- Akaba havenstad en toeristisch oord in het zuiden van het land
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Bibliografie
- A History of the Middle East door Peter Mandelson (ISBN 0-14-101123-8)
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Verenigde Naties 2004
- ↑ (en) Laatste census 1 oktober 2004 (via V.N.)
- ↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2008 (berekend door US Bureau of the Census)
- ↑ WESP: historical demographical data
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/JO.html CIA World Factbook (schatting 2001)]
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Jordan van Wikimedia Commons. |
| Landen in Azië |
|---|
|
Afghanistan · Armenië · Azerbeidzjan · Bahrein · Bangladesh · Bhutan · Brunei · Cambodja · China · Cyprus · Egypte · Filipijnen · Georgië · India · Indonesië · Irak · Iran · Israël · Japan · Jemen · Jordanië · Kazachstan · Kirgizië · Koeweit · Laos · Libanon · Maldiven · Maleisië · Mongolië · Myanmar · Nepal · Noord-Korea · Oezbekistan · Oman · Oost-Timor · Pakistan · Qatar · Rusland · Saoedi-Arabië · Singapore · Sri Lanka · Syrië · Tadzjikistan · Taiwan · Thailand · Turkmenistan · Verenigde Arabische Emiraten · Vietnam · Zuid-Korea |
| Arabische Liga |
|---|
|
Algerije · Bahrein · Comoren · Djibouti · Egypte · Irak · Jemen · Jordanië · Koeweit · Libanon · Libië · Marokko · Mauritanië · Oman · Palestijnse Autoriteit · Qatar · Saoedi-Arabië · Somalië · Soedan · Syrië · Tunesië · Verenigde Arabische Emiraten |
