Joris Ivens
| Joris Ivens | ||||
 |
||||
| Joris Ivens op de set van De Onvergetelijken in 1971 | ||||
| Volledige naam | George Henri Anton | |||
| Geboren | Nijmegen, 18 november 1898 | |||
| Overleden | Parijs, 28 juni 1989 | |||
| Geboorteland | Nederland | |||
| Beroep(en) | Filmregisseur | |||
| Films | o.m. De Brug, Regen, The Spanish earth, The 400 million, Indonesia calling | |||
| Onderscheidingen | ||||
| Gouden Kalf cultuurprijs | 1985 | |||
| (en) IMDb-profiel | ||||
| Moviemeter-profiel | ||||
|
||||
Joris Ivens (Nijmegen, 18 november 1898 – Parijs, 28 juni 1989) was een Nederlands filmregisseur en filmmaker, met name gericht op documentaires. Hij was gedurende lange tijd de bekendste Nederlandse kunstenaar in het buitenland, maar werd in eigen land omstreden vanwege zijn film ter ondersteuning van de Indonesische onafhankelijkheidsbeweging.
Ivens werd bekend met avant-garde documentaires als De brug (1928) (over De Hef in Rotterdam), Regen (1929) en Zuiderzee (1930), waarin hij experimenteerde met bewegingen en ritmes. Hij behoorde tot de voormannen van de internationale filmavant-garde van die jaren. Later raakte hij steeds meer geïnteresseerd in sociale kwesties en werd hij overtuigd communist. Hij maakte onder meer films over een mijnwerkersstaking in België (Borinage, 1934), over de Spaanse Burgeroorlog (Spaanse aarde, 1937) en over de strijd die China voerde tegen Japanse bezetting (De vierhonderd miljoen, 1939). Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hij diverse films in de Verenigde Staten, waaronder Power and the Land (1941) voor het Amerikaanse ministerie van landbouw en Action Stations! (1943) voor de Canadese marine.
Inhoud |
Controverses [bewerken]
Ivens heeft zijn talent meerdere malen in dienst gesteld van revolutionaire regimes. In 1931 vertrok hij naar de Sovjet-Unie om voor het bewind van Stalin de propagandafilm Het lied van de helden te maken, over de bouw van de nieuwe stad Magnitogorsk in de Oeral. Deze stad werd voor een belangrijk deel gebouwd door Goelagdwangarbeiders, veelal slachtoffers van Stalins collectivisering van de landbouw (die gericht was tegen de koelakken en hun invloed). Ivens richtte zijn camera liever selectief op de duizenden Komsomol-vrijwilligers en partijleden die eveneens in Magnitogorsk werkten. De dwangarbeiders zou hij later vergelijken met 'onkruid'.[1][2][3] Ook het Maoïstische China heeft Ivens gediend; in 1976 voltooide hij Hoe Yukong de bergen verzette, een film waarin Mao's Culturele Revolutie wordt verheerlijkt.
Ivens werd persona non grata in zijn geboorteland nadat hij in Australië een film maakte ter ondersteuning van de onafhankelijkheidsbeweging in Indonesië. Zijn aanvaring met de koloniale autoriteiten bij het maken van de film Indonesia calling leidde ertoe dat hij van 1948 tot 1957 verplicht werd elke drie of vier maanden zijn paspoort opnieuw te laten verlengen. Een handelwijze waarvoor de Nederlandse staat in 1985 haar verontschuldigingen heeft aangeboden.
Filmografie [bewerken]
- De Wigwam (1912, remake 1931)
- Études des mouvements à Paris (1927)
- De Brug (1928)
- idem met muziek Lichterveld 1932
- idem met muziek Eisler 1941
- idem met muziek Lichterveld 2002
- Branding (1929)
- Ik-film (1929)
- Schaatsenrijden (1929)
- Arm Drenthe (1929)
- Heien (1929)
- Wij Bouwen (1930)
- Van Strijd, Jeugd en Arbeid (1930)
- Zuiderzee (1930)
- VVVC Journaals (1930)
- Breken en bouwen (1930)
- Donogoo Tonga (1931)
- Philips Radio (1931)
- Creosoot (1932)
- Komsomol (1933)
- Nieuwe Gronden (1933)
- idem met muziek Eisler 2005
- Borinage (1934)
- Saarabstimmung und Sowjetunion (1934)
- Kämpfer (1936)
- The Russian School in New York (1936)
- The Spanish Earth (1937)
- The Four Hundred Million (1939)
- New Frontiers (1940)
- Power and the Land (1940)
- Oil for Aladdin's Lamp (1941)
- Our Russian Front (1941)
- Action Stations! (1943)
- Know your Ennemy: Japan (1945)
- The Story of GI Joe (1945)
- Indonesia Calling (1946)
- The First Years (1949)
- Pokój Zwyciezy Swiat (1951)
- Freundschaft Siegt (1952)
- Vredeskoers Warschau-Berlijn-Praag (1952)
- ---à Valparaiso (1953?)
- Das Lied der Ströme (1954)
- Mein Kind (1955)
- Les Aventures de Til l'Espiègle (1956)
- Die Windrose (1957)
- La Seine a rencontré Paris (1957)
- Before Spring (1958)
- Six Hundred Million With You (1958)
- l'Italia non è un Paese Povero 1960
- Demain a Nanguila 1960
- Carnet de Viaje 1961
- Pueblo Armado 1961
- Chagall 1962
- ...À Valparaiso 1963
- Le Petit Chapiteau 1963
- Le Train de la Victoire 1964
- Aah...Tamara 1965
- Pour le Mistral 1965
- Le Ciel, la Terre 1966
- Rotterdam Europoort (1966)
- Loin de Vietnam (1967)
- Le 17ièmme Parallèle (1968)
- Le Peuple et ses Fusils 1970
- Rencontre avec le President Ho Chi Minh 1970
- De Onvergetelijken (1971)
- La Pharmacie No. 3: Shanghai (1976)
- Une Histoire de Ballon (1976)
- Comment Yukong deplaça les Montagnes (12 delen) 1976
- Les Kazaks - Minorité Nationale - Sinkiang 1977
- Les Ouigours - Minorité Nationale - Sinkiang 1977
- Commémoration à Paris de la Mort de la Mao Ze-Dong (Journal) 1979
- Hâvre 1986
- Une Histoire de Vent (1988)
Bijzonderheden [bewerken]
- In 1988 werd Ivens het ereburgerschap van de gemeente Nijmegen toegekend en werd een plein in zijn geboorteplaats naar hem vernoemd (Joris Ivensplein).
- Vanwege zijn cinematografische verdiensten werd hij tot 2009 jaarlijks op het documentairefestival IDFA geëerd door de uitreiking van de Joris Ivens Award.
- In 2007 schreef Oscar van Dillen muziek bij de film De Hef, het String Quartet 2.
- In mei 2010 is in het westen van Parijs een twaalf meter hoog standbeeld voor Ivens onthuld. Het beeld is een ontwerp van Bryan McCormack en toont een naakte man met een wereldbol in zijn handen en twee bewegende lange vleugels.
Externe links [bewerken]
- (nl) Europese stichting Joris Ivens
- (nl) Website Hans Schoots - bevat een aantal artikelen over Joris Ivens
- (it) Toen Italië geen arm land was
- (nl) Hans Schoots, Living Dangerously, A Biography of Joris Ivens, complete download in PDF
- (nl) Aan welke kant en in welk heelal, De geschiedenis van een leven, Joris Ivens en Robert Destanque, DBNL (2008), boek bevat Ivens' memoires
| Bronnen, noten en/of referenties
Bronnen
Noten
|
